M3:4175 — سر ببرم لیک این سر آن سریست / کز بریده گشتن و مردن بریست

这句诗出自鹰嘴豆在锅中被煮沸的寓言。女主人（代表神）向试图逃离沸水之苦的鹰嘴豆解释，这看似痛苦的熬煮，实则是将其从生硬无用之物，转化为滋养生命的食物所必需的过程。

鲁米在此处将这一转化过程，比作亚伯拉罕（易卜拉欣）献祭其子以实玛利（易司马仪）的至高考验。神命令道：“像以实玛利一样顺服地献上你的头颅，我将割断你的喉咙。”紧接着的这句诗，便是神对这“献祭”的真正本质的揭示。它说的“头颅”（سر），既指肉身之首，也象征着个体的自我、理智与俗世的身份。神所要“斩断”的，并非物质生命，而是那个执着于自身、抗拒神圣意志的“小我”（nafs）。

因此，这句诗的核心思想是：真正的“顺服”（تسلیم / taslīm）——即苏菲主义的终极目标——看似是一种死亡，实际上却是一种解放。当灵魂放弃抵抗，将自我完全交托于神时，它所“失去”的只是有限的、会朽坏的自我。它所获得的，是一个“免于被斩”、“超越死亡”的崭新生命，一个与神圣本源合一的永恒存在。这种“死亡”不是终结，而是通往更高层次生命形态的门径。

این بیت در ادامهٔ تمثیل گفتگوی خداوند با بندهٔ مؤمن (در قالب آشپز و نخود) بیان می‌شود. خداوند، همچون ابراهیم که به قربانی کردن اسماعیل مأمور شد، به بنده می‌گوید که باید تسلیم امر او باشد و «سر» خود را در برابر تقدیر الهی بنهد.

مولانا بلافاصله یک پارادوکس عمیق عرفانی را مطرح می‌کند: «سر تو را می‌بُرم، اما این سر از آن جنس سرهایی است که از بریده شدن و مردن مصون است.» این «سر بریدن» در واقع استعاره‌ای از «مرگ اختیاری» یا فنای نفسانی است. آنچه در این فرآیند قربانی می‌شود، «خودِ» محدود، جزئی و فانی انسان است؛ همان نفسی که او را از حقیقت دور نگه می‌دارد. با از میان رفتن این «سر» یا این «منِ» کاذب، «سرِ» حقیقی، یعنی روح الهی و جوهر جاودان انسان، آشکار می‌شود. این همان حیاتی است که در آن مرگ راه ندارد.

بنابراین، این «قهر» و بلای الهی، در باطن خود لطفی عظیم است. این یک فرایند تحول و کیمیاگری است که موجودی فانی را به حیاتی ابدی می‌رساند؛ همان‌طور که نخود با جوشیدن در دیگ، از حالت خامی به غذایی لطیف و قابل جذب در وجود انسان تبدیل می‌شود. این بیت، جوهر مفهوم «بمیرید قبل از آنکه بمیرید» را بیان می‌کند: مرگِ نفس، شرط حیاتِ جان است.