پڑھیے› دفتر ۳› مومن کے بھاگنے اور بلا میں بے صبری کی مثال مٹر اور دیگر اشیاء کے دیگ میں ابلنے اور باہر نکلنے کی بے چینی سے دینا› بیت ۴۱۸۶
M3:4186 — چون چنین بردیست ما را بعد مات / راست آمد ان فی قتلی حیات
M3:4186
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
این بیت میگوید از آنجا که مرگ برای ما به معنای نابودی نیست بلکه یک مرحله از رشد و تکامل است، پس سخن حلاج که میگفت «در کشته شدن من، زندگی نهفته است» کاملاً درست و بجاست.
مولانا در اینجا به فلسفهی تحول و تکامل در هستی اشاره میکند که در ابیات پیشین آن را شرح داده است. او توضیح میدهد که چگونه جمادات به نباتات، نباتات به حیوانات، و حیوانات به انسان تبدیل میشوند و در هر مرحله، «مرگِ» صورت قبلی، شرط «زندگی» در مرتبهی بالاتر است. برای مثال، گیاه میمیرد تا غذای حیوان شود و به حیات حیوانی دست یابد.
این بیت نتیجهگیری این فرآیند است. مولانا میگوید وقتی میبینیم که «مات» شدن و مردن در هر مرحله، در واقع یک «بُرد» و یک جهش به مرتبهای والاتر است، پس سخن مشهور منصور حلاج، عارف بزرگ، معنای عمیق خود را نشان میدهد. حلاج فریاد میزد: «اقتلونی یا ثقات، ان فی قتلی حیات» یعنی «ای یاران معتمد، مرا بکشید که زندگی من در کشته شدن من است.»
منظور حلاج و مولانا، مرگ فیزیکی صرف نیست، بلکه «مردن» از خودِ محدود و نفسانی و صفات پست است تا روح بتواند در مرتبهای بالاتر و الهی زنده شود. این «کشته شدن» در راه عشق، عین زندگی جاودان است و بزرگترین پیروزی برای سالک محسوب میشود.
- بُردیست
- پیروزی و غنیمتی است، دستاوردی است
- مات
- مرگ، پایان. اصطلاحی در شطرنج به معنی کیشومات و شکست کامل که اینجا کنایه از مرگ است.
- راست آمد
- درست درآمد، صدق کرد، به حقیقت پیوست
- ان فی قتلی حیات
- (عربی) «همانا در کشته شدن من، زندگی است.» بخشی از سخن مشهور منصور حلاج.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.