پڑھیے› دفتر ۳› مومن کے بھاگنے اور بلا میں بے صبری کی مثال مٹر اور دیگر اشیاء کے دیگ میں ابلنے اور باہر نکلنے کی بے چینی سے دینا› بیت ۴۱۸۸
M3:4188 — آنچنان کان طعمه شد قوت بشر / از جمادی بر شد و شد جانور
M3:4188
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
این بیت مثال دیگری از تکامل و تعالی از طریق فنا شدن است: همانطور که غذای بی‌جان (گیاه یا گوشت) با خورده شدن توسط انسان، به بخشی از وجود یک موجود زنده و باشعور تبدیل می‌شود.
مولانا در این بخش از مثنوی، رنج و سختی‌های راه سلوک را به پخته شدن نخود در دیگ تشبیه می‌کند. همانطور که نخود با جوشیدن و تحمل حرارت، از خامی به پختگی می‌رسد و غذایی گوارا برای انسان می‌شود، مؤمن نیز با تحمل سختی‌ها و «مردن» از خودیِ خود، به مرتبه‌ای بالاتر از وجود دست می‌یابد.
این بیت، این فرآیند تکامل را با مثالی ملموس‌تر توضیح می‌دهد. یک گیاه یا تکه‌ای گوشت (که در مرتبه‌ی «جماد» یا «نبات» و «حیوان» است) وقتی خوراک انسان می‌شود، از بین نمی‌رود، بلکه به مرتبه‌ی بالاتری صعود می‌کند. آن ماده‌ی بی‌جان یا کم‌جان، تبدیل به بخشی از یک «جانور» (در اینجا به معنای موجود زنده و به طور خاص، انسان) می‌شود و در حیات انسانی شریک می‌گردد. این «فنا» در واقع یک «بقا» در مرتبه‌ای والاتر است.
این مثال در ادامه‌ی ابیات قبلی است که می‌گفت «هستی حیوان شد از مرگ نبات» (حیات حیوانی از مرگ گیاه حاصل شد). مولانا با این تصویرسازی‌ها، این اصل بنیادین عرفانی را تکرار می‌کند که هر مرگی در راه حق، در حقیقت یک تولد دوباره و یک صعود است. غذایی که قوت و نیروی بشر می‌شود، از مرتبه‌ی جمادی و نباتی خود فراتر رفته و به سطح حیات انسانی ارتقا پیدا کرده است.
- طعمه
- خوراک، غذا، لقمه
- قوت
- خوراک، غذا، نیروی بدن
- جمادی
- مربوط به جماد، موجود بی‌جان مانند سنگ و خاک
- بر شد
- بالا رفت، صعود کرد، فراتر رفت
- جانور
- موجود زنده، حیوان (در اینجا به معنای کلی‌تر هر موجود دارای جان)
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.