پڑھیے› دفتر ۵› اس کنیز کا قصہ جو خاتون کے گدھے سے شہوت رانی کرتی تھی اور اس نے اسے بکری اور ریچھ کی طرح انسانی شہوت رانی سکھائی تھی۔ اور گدھے کے قضیب میں ایک کدو ڈال دیتی تھی تاکہ وہ حد سے تجاوز نہ کرے۔ خاتون کو اس کا علم ہو گیا لیکن اس نے کدو کی باریکی کو نہ دیکھا۔ اس نے کنیز کو بہانے سے دور بھیج دیا اور خود گدھے کے ساتھ کدو کے بغیر جمع ہو گئی اور رسوائی کے ساتھ ہلاک ہو گئی۔ کنیز شام کو واپس آئی اور نوحہ کیا کہ اے میری جان اور اے میری آنکھوں کی روشنی، تو نے کیر تو دیکھا کدو نہ دیکھا، ذکر تو دیکھا وہ دوسرا نہ دیکھا۔ کل ناقص ملعون، یعنی ہر ناقص نظر اور سمجھ ملعون ہے، ورنہ ظاہری ناقص جسم والے مرحوم ہیں، ملعون نہیں۔ پڑھو لیس علی الاعمی حرج، یعنی حرج کی نفی کی اور لعنت کی نفی اور عتاب و غضب کی۔› بیت ۱۳۵۳
M5:1353 — چونک با جاروب در را وا گشاد / گفت خاتون زیر لب کای اوستاد
M5:1353
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
وقتی کنیزک برای پنهان کردن کارش، با جارویی در دست در را باز کرد، خاتون که از ماجرا خبر داشت، با کنایه و تمسخر زیر لب او را «استاد» خطاب کرد.
این بیت لحظهای از رویارویی پنهانی میان خاتون و کنیزکش را به تصویر میکشد. خاتون که از رابطهٔ پنهانی کنیزک با خر آگاه شده و از روی حسادت در کمین او بوده، اکنون شاهد تلاش ناشیانهٔ او برای عادی جلوه دادن اوضاع است. کنیزک با جارویی در دست ظاهر میشود تا وانمود کند مشغول نظافت بوده است.
واکنش خاتون، یعنی «کای اوستاد» گفتن، طعنهای چندلایه است. از یک سو، او مهارت کنیزک در تربیت خر و صحنهسازی را به تمسخر میگیرد و او را استاد این کارهای پنهانی میخواند. از سوی دیگر، این کلمه حاکی از خشم و حسادت فروخوردهٔ خاتون است. او که خود را مالک و صاحب حق میداند، اکنون در برابر «استادی» کنیزک احساس حقارت میکند. این عبارت که «زیر لب» گفته میشود، نشاندهندهٔ آغاز یک نقشهٔ انتقامجویانه است که در سکوت و حیله شکل میگیرد و به فاجعهٔ پایانی داستان منجر خواهد شد.
- وا گشاد
- باز کرد
- خاتون
- بانوی خانه، خانم بزرگ
- کای
- مخفف «که ای»، برای ندا و خطاب
- اوستاد
- استاد، ماهر (در اینجا با طعنه به کار رفته است)
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.