پڑھیے› دفتر ۵› اس کنیز کا قصہ جو خاتون کے گدھے سے شہوت رانی کرتی تھی اور اس نے اسے بکری اور ریچھ کی طرح انسانی شہوت رانی سکھائی تھی۔ اور گدھے کے قضیب میں ایک کدو ڈال دیتی تھی تاکہ وہ حد سے تجاوز نہ کرے۔ خاتون کو اس کا علم ہو گیا لیکن اس نے کدو کی باریکی کو نہ دیکھا۔ اس نے کنیز کو بہانے سے دور بھیج دیا اور خود گدھے کے ساتھ کدو کے بغیر جمع ہو گئی اور رسوائی کے ساتھ ہلاک ہو گئی۔ کنیز شام کو واپس آئی اور نوحہ کیا کہ اے میری جان اور اے میری آنکھوں کی روشنی، تو نے کیر تو دیکھا کدو نہ دیکھا، ذکر تو دیکھا وہ دوسرا نہ دیکھا۔ کل ناقص ملعون، یعنی ہر ناقص نظر اور سمجھ ملعون ہے، ورنہ ظاہری ناقص جسم والے مرحوم ہیں، ملعون نہیں۔ پڑھو لیس علی الاعمی حرج، یعنی حرج کی نفی کی اور لعنت کی نفی اور عتاب و غضب کی۔› بیت ۱۳۹۰
M5:1390 — تو عذاب الخزی بشنو از نبی / در چنین ننگی مکن جان را فدی
M5:1390
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
مولانا به خواننده هشدار میدهد که از سرنوشت رسواکنندهی زن در داستان عبرت بگیرد و جان خود را قربانی امیال شرمآور و حیوانی نکند.
این بیت درست پس از توصیف مرگ هولناک و فضاحتبار خاتون به دست خر بیان میشود. مولانا بلافاصله از این داستان تکاندهنده یک نتیجهگیری اخلاقی و عرفانی ارائه میدهد و آن را به سطح بالاتری از معنا منتقل میکند.
عبارت «عذاب الخزی» مستقیماً از قرآن گرفته شده و به معنای «عذاب رسواکننده» است. مولانا با اشاره به کلام پیامبر (نبی)، به این هشدار وزن و اعتباری دینی میبخشد. او میگوید همانطور که پیامبران از عذاب خوارکنندهی آخرت خبر دادهاند، این داستان نیز نمونهای زمینی از چنان سرنوشتی است. «ننگ» در اینجا هم به عمل زشت و حیوانی خاتون اشاره دارد و هم بهطور کلی به تسلیم شدن در برابر شهوات پست نفسانی.
پیام اصلی این است که فدا کردن «جان» - که گوهری ارزشمند و الهی است - برای لذتی زودگذر و شرمآور، نهایت حماقت و خسران است. در ابیات بعدی، مولانا روشن میسازد که این داستان تمثیلی از نفس اماره (نفس بهیمی) است که اگر مهار نشود، انسان را به هلاکت و رسوایی ابدی میکشاند.
- عذاب الخزی
- عذاب رسوایی و خواری؛ عبارتی قرآنی.
- نبی
- پیامبر.
- فدی
- فدا، قربانی.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.