پڑھیے› دفتر ۵› اس کنیز کا قصہ جو خاتون کے گدھے سے شہوت رانی کرتی تھی اور اس نے اسے بکری اور ریچھ کی طرح انسانی شہوت رانی سکھائی تھی۔ اور گدھے کے قضیب میں ایک کدو ڈال دیتی تھی تاکہ وہ حد سے تجاوز نہ کرے۔ خاتون کو اس کا علم ہو گیا لیکن اس نے کدو کی باریکی کو نہ دیکھا۔ اس نے کنیز کو بہانے سے دور بھیج دیا اور خود گدھے کے ساتھ کدو کے بغیر جمع ہو گئی اور رسوائی کے ساتھ ہلاک ہو گئی۔ کنیز شام کو واپس آئی اور نوحہ کیا کہ اے میری جان اور اے میری آنکھوں کی روشنی، تو نے کیر تو دیکھا کدو نہ دیکھا، ذکر تو دیکھا وہ دوسرا نہ دیکھا۔ کل ناقص ملعون، یعنی ہر ناقص نظر اور سمجھ ملعون ہے، ورنہ ظاہری ناقص جسم والے مرحوم ہیں، ملعون نہیں۔ پڑھو لیس علی الاعمی حرج، یعنی حرج کی نفی کی اور لعنت کی نفی اور عتاب و غضب کی۔› بیت ۱۴۲۲
M5:1422 — ای بسا زراق گول بیوقوف / از ره مردان ندیده غیر صوف
M5:1422
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
بسیاری از مدعیان ریاکار و نادان، از طریقت و سلوک معنوی فقط ظواهر و آداب بیرونی آن مانند لباس پشمینه (خرقه) را میبینند و از حقیقت و باطن آن بیخبرند.
این بیت، داستان کنیزک و خاتون را به یک نتیجهگیری کلی و اخلاقی پیوند میزند. همانطور که خاتون فقط ظاهر عمل کنیزک (رابطه با خر) را دید و از جزء حیاتی و پنهان آن (کدو) غافل ماند و هلاک شد، بسیاری از سالکان دروغین نیز در مسیر معنوی، تنها به ظواهر امر توجه میکنند.
مولانا میگوید این افراد «زراق» (ریاکار) و در عین حال «گول» (فریبخورده) هستند. آنها با تقلید از ظواهر مردان حق، مانند پوشیدن «صوف» (لباس پشمی که نماد صوفیان بود)، دیگران و خودشان را فریب میدهند. آنها گمان میکنند که معنویت همین پوستین و آداب ظاهری است و از حقیقت و باطن «راه مردان» که همان تحول درونی، صدق و معرفت است، هیچ درک و تجربهای ندارند. این بیت هشداری است دربارهٔ خطر اکتفا به صورت و غفلت از معنا، که میتواند به هلاکت معنوی منجر شود.
- زراق
- ریاکار، فریبکار، کسی که به ظاهر خود را نیکوکار نشان میدهد.
- گول
- فریبخورده، سادهلوح، احمق.
- بیوقوف
- ناآگاه، بیخبر، کسی که به عمق مسائل پی نمیبرد.
- ره مردان
- راه و روش مردان خدا؛ طریقت و سلوک عرفانی.
- صوف
- پشم، لباس پشمی. در اینجا نماد لباس و ظواهر اهل تصوف است.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.