پڑھیے› دفتر ۵› اس کنیز کا قصہ جو خاتون کے گدھے سے شہوت رانی کرتی تھی اور اس نے اسے بکری اور ریچھ کی طرح انسانی شہوت رانی سکھائی تھی۔ اور گدھے کے قضیب میں ایک کدو ڈال دیتی تھی تاکہ وہ حد سے تجاوز نہ کرے۔ خاتون کو اس کا علم ہو گیا لیکن اس نے کدو کی باریکی کو نہ دیکھا۔ اس نے کنیز کو بہانے سے دور بھیج دیا اور خود گدھے کے ساتھ کدو کے بغیر جمع ہو گئی اور رسوائی کے ساتھ ہلاک ہو گئی۔ کنیز شام کو واپس آئی اور نوحہ کیا کہ اے میری جان اور اے میری آنکھوں کی روشنی، تو نے کیر تو دیکھا کدو نہ دیکھا، ذکر تو دیکھا وہ دوسرا نہ دیکھا۔ کل ناقص ملعون، یعنی ہر ناقص نظر اور سمجھ ملعون ہے، ورنہ ظاہری ناقص جسم والے مرحوم ہیں، ملعون نہیں۔ پڑھو لیس علی الاعمی حرج، یعنی حرج کی نفی کی اور لعنت کی نفی اور عتاب و غضب کی۔› بیت ۱۴۲۳
M5:1423 — ای بسا شوخان ز اندک احتراف / از شهان ناموخته جز گفت و لاف
M5:1423
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
بسیاری از افراد جسور و مدعی، با یادگیری سطحی و ناقص از بزرگان و عارفان، فقط لاف زدن و ادعاهای پوچ را از آنان به ارث بردهاند و از حقیقتِ راهشان بیخبرند.
این بیت در ادامهی داستان کنیزک و خاتون است و نتیجهگیری عرفانی مولوی را بیان میکند. خاتون با دیدن ظاهرِ کار کنیزک، گمان کرد که تمام راز را دریافته است. او نمونهای از شاگردان سطحینگری است که تنها پوستهی اعمال و سخنان استادان معنوی (شهان) را میبینند اما از درک حقیقت و باطن آن عاجزند.
مولوی این افراد را «شوخ» میخواند، یعنی گستاخ و بیپروا. آنها با «اندک احتراف» یا یادگیری مهارتی جزئی و ظاهری، دچار غرور میشوند و تصور میکنند که به مقام استادی رسیدهاند. در نتیجه، تنها چیزی که از بزرگان میآموزند، ادعا («گفت») و خودستایی («لاف») است. این افراد مانند خاتون که آلت خر را دید اما کدوی محافظ را ندید، فقط به ظاهر اعمال عرفانی توجه میکنند و از شرطهای دقیق و ظرایف باطنی آن غافل میمانند و در نهایت، خود و دیگران را به هلاکت معنوی میکشانند.
- شوخان
- گستاخان، افراد بیپروا و جسور، مدعیان
- احتراف
- کسب کردن یک فن یا حرفه، مهارتآموزی
- شهان
- شاهان؛ در اینجا کنایه از عارفان کامل و استادان معنوی
- لاف
- گزافهگویی، ادعای بیاساس، خودستایی
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.