M5:2856 — باز شب اندر تب افتد از فَزَع / تا شود لاغر ز خوف منتَجَع

این بیت بخشی از تمثیل گاو در جزیره است که نماد «نفس» انسان و نگرانی بیهوده‌اش دربارهٔ آینده و روزی است.

مولانا تصویر گاوی را ترسیم می‌کند که تمام روز را در یک مرتع سرسبز و بی‌پایان می‌چرد و فربه می‌شود. اما همین که شب فرا می‌رسد، به جای آرامش، دچار اضطراب و «فَزَع» (وحشت) می‌شود. این وحشت چنان شدید است که او را به «تب» می‌اندازد. منشأ این ترس، نگرانی برای فردایی است که هنوز نیامده: «فردا چه بخورم؟». او از «خوفِ مُنتَجَع» یعنی ترس از نیافتن چراگاه و علف، تمام آنچه را که در روز به دست آورده از دست می‌دهد و دوباره لاغر و نحیف می‌شود.

نکتهٔ اصلی داستان که این بیت بر آن تأکید می‌کند، بی‌اعتمادی نفس به رزاقیت خداوند است. این گاو (نفس) سال‌هاست که هر روز صبح، دشت را سبزتر از دیروز می‌بیند، اما هر شب دوباره همان ترس فلج‌کننده به سراغش می‌آید. این چرخهٔ باطلِ فربه‌شدن از نعمت در روز و لاغرشدن از ترس در شب، نماد حال انسانی است که با وجود دریافت مستمر روزی از جانب خداوند، لحظه‌ای از نگرانی برای آینده آسوده نیست و به جای شکرگزاری و توکل، خود را با غصه‌های بیهوده تحلیل می‌برد.