پڑھیے› دفتر ۵› اس گائے کی حکایت جو ایک بڑے جزیرے میں اکیلی رہتی ہے، حق تعالیٰ اس بڑے جزیرے کو نباتات اور پھولوں سے بھر دیتا ہے جو گائے کا چارہ ہوتے ہیں۔ شام تک وہ گائے سب کچھ کھا کر ایک پہاڑ کے ٹکڑے کی طرح موٹی ہو جاتی ہے۔ جب رات ہوتی ہے تو اسے غم اور خوف کی وجہ سے نیند نہیں آتی کہ میں نے سارا صحرا چر لیا، کل کیا کھاؤں گی؟ اس غم سے وہ سوکھ کر خلال کی طرح پتلی ہو جاتی ہے۔ دن ہوتے ہی وہ سارا صحرا گزشتہ دن سے زیادہ سبز اور گھنا دیکھتی ہے؛ دوبارہ کھاتی ہے اور موٹی ہو جاتی ہے، پھر رات کو وہی غم اسے پکڑ لیتا ہے۔ کئی سالوں سے وہ یہی دیکھ رہی ہے لیکن اعتماد نہیں کرتی۔› بیت ۲۸۶۴
M5:2864 — لوت و پوت خورده را هم یاد آر / منگر اندر غابر و کم باش زار
M5:2864
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
این بیت توصیه میکند که به جای نگرانی بیهوده برای آینده، به لطف و روزی بیشماری که در گذشته دریافت کردهای فکر کنی و به استمرار آن اعتماد داشته باشی.
این بیت در ادامهٔ داستان گاوی است که در جزیرهای سرسبز زندگی میکند. این گاو هر روز آنقدر میچرد که فربه میشود، اما شب از ترس اینکه فردا چه بخورد، از غصه لاغر میشود؛ غافل از اینکه سالهاست هر روز صبح، علفزار را پربارتر از دیروز یافته است.
مولانا این گاو را نماد «نفس» انسان میداند که اسیر ترس از آینده و نگران روزیِ فرداست. او در این بیت مستقیماً به انسان هشدار میدهد که مانند آن گاو نباشد. به جای اینکه به «غابِر» (آینده) چشم بدوزی و از اضطراب، «زار» و نحیف شوی، به گذشته نگاه کن و «لوت و پوت خورده» (تمام نعمتها و روزیهایی که تاکنون به تو رسیده) را به یاد بیاور. این یادآوری، منبعی برای اعتماد و آرامش است.
پیام اصلی این است که نگرانی برای آیندهای که هنوز نیامده، انسان را از درک و شکرگزاری نعمتهای حال و گذشته باز میدارد. همانطور که خداوند در گذشته روزی تو را تأمین کرده است، در آینده نیز چنین خواهد کرد. بنابراین، راه غلبه بر این اضطراب، نگاه کردن به سابقهٔ لطف الهی و اعتماد کردن به اوست.
- لوت و پوت
- خوردنی، غذا، توشه و آذوقه
- غابِر
- آینده، زمان باقیمانده
- زار
- نالان، ضعیف، نحیف، پریشانحال
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.