پڑھیے› دفتر ۶› ہلال کا بیمار ہونا اور اس کے آقا کی اس کی بیماری سے بے خبری حقارت اور نہ پہچاننے کی وجہ سے، اور حضرت مصطفیٰ علیہ السلام کے دل کا اس کی بیماری اور حالت سے واقف ہونا اور رسول علیہ السلام کا ہلال کی خبر گیری اور عیادت کرنا› بیت ۱۱۶۲

M6:1162 — تا فزاید قصر من بر آسمان / که بدیدم قطب دوران زمان

تا فزاید قصر من بر آسمانکه بدیدم قطب دوران زمان
✦ اس بیت کو اردو میں پیش کریں

M6:1162

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — ان کے ریکارڈ شدہ مثنوی لیکچرز سے

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: تا کاخ من بر آسمان فخر کند و فزونی یابد، چرا که من قطب دوران و زمان را دیدم. معنا: این بیت بیانگر شادمانی و غرور خواجه‌ای است که گمان می‌کند با دیدار پیامبر، منزل و جایگاه او به بلندای آسمان‌ها رسیده و مورد افتخار ابدی قرار گرفته است.

شرح

این بیت، از زبان آن خواجه و امیری بیان می‌شود که در داستان مثنوی، با شنیدن خبرِ آمدن پیامبر، از فرط شادی از خود بی‌خود می‌شود. او با عجله از غرفهٔ خود پایین می‌آید، چنان شادمان که جانش را پامزد بشارت‌دهنده می‌کند. او به پیامبر خوشامد می‌گوید و از او می‌خواهد که به خانه‌اش قدم بگذارد تا آن مجمع بهشتی شود و کاخش بر آسمان فخر کند، چرا که او «قطب دوران زمان» را به چشم دیده است. من این را «خوشحالی کاذب» می‌خوانم؛ سرشار از «نخوت» و خودبینی. او چنان در دام این خطای ادراکی افتاده که گمان می‌کند این دیدار خاص اوست، گویی پیامبر برای او آمده است. این «من دیدم»، «قصر من فزاید» اوج این خودمرکز بینی است. اما پیامبرِ عظیم‌الشأن، بلافاصله و با صراحت، این توهم را می‌زداید. این تفاوت نگاه، بسیار آموزنده است: خواجه‌ای که حضور قدسی را وسیله‌ای برای اعتبار بخشیدن به خود و مکان خود می‌بیند، و پیامبری که برای مأموریتی جهانی آمده و خویشتن‌اش فراتر از تمنیات شخصی افراد است. این سخن، درس بزرگی است در باب جایگاه انسان در مقابل امر قدسی و زدودن غبار خودبینی از دل.

نکات کلیدی

  • غرور می‌تواند ادراک انسان از مواهب الهی را منحرف کند.
  • هدف بزرگان دین خدمت به یک فرد نیست، بلکه رسالتی جهانی است.
  • مواجهه‌ای که بر خودمحوری بنا شود، از حقیقت امر قدسی دور می‌ماند.
  • پیامبر به سرعت این پندار اشتباه را تصحیح می‌کند تا حقیقت آشکار شود.
  • باید از «خوشحالی کاذب»ی که از توهم برتری شخصی ناشی می‌شود، پرهیز کرد.

Sources: d6-s24 · 00:29:56 d6-s24 · 00:32:15

❋

به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI

❋

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.