پڑھیے› دفتر ۶› چوہے کا مینڈک سے التجا کرنا کہ بہانے نہ سوچو اور اس حاجت کو پورا کرنے میں تاخیر نہ کرو کہ تاخیر میں آفات ہیں اور صوفی ابن الوقت ہے، اور باپ اپنے بچے کا دامن نہیں چھوڑتا، اور شفیق باپ صوفی ہے کہ وقت اسے کل کا محتاج نہیں کرتا، اسے اپنے سریع الحسابی کے گلزار میں اتنا غرق رکھتا ہے کہ وہ عوام کی طرح مستقبل کا انتظار نہیں کرتا، وہ ایک نہر ہے نہ کہ ایک زمانہ کہ اللہ کے ہاں نہ صبح ہے نہ شام، ماضی اور مستقبل اور ازل و ابد وہاں نہیں ہیں، آدم سابق اور دجال مسبوق نہیں ہیں کیونکہ یہ رسومات جزوی عقل کی حدود میں ہیں اور لا مکان و لا زمان کے عالم میں یہ رسومات نہیں ہوتیں، پس وہ ابن وقت ہے کہ اس سے زمانوں کی تفریق کی نفی کے علاوہ کچھ نہیں سمجھا جاتا جیسے اللہ واحد سے دوئی کی نفی سمجھ میں آتی ہے نہ کہ واحدیت کی حقیقت› بیت ۲۷۳۴

M6:2734 — تا به هم آییم زین فن ما دو تن / اندر آمیزیم چون جان با بدن

تا به هم آییم زین فن ما دو تناندر آمیزیم چون جان با بدن
✦ اس بیت کو اردو میں پیش کریں

M6:2734

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — ان کے ریکارڈ شدہ مثنوی لیکچرز سے

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: تا ما دو تن، با این تدبیر (یا این حیلت)، به هم نزدیک شویم و چون جان و تن در هم آمیزیم. معنا: این بیت به پیوند دو جنبهٔ متفاوت اشاره دارد؛ مانند جان و تن که با وجود تفاوت، در هم آمیخته‌اند و به واسطهٔ تدبیری خاص در ارتباط و همکاری‌اند.

Sources: Masnavi, Book 6, Verse 2734

شرح

این بیت پایانیِ داستان موش و قورباغه است، داستانی که مولانا آن را نه تنها برای بیان اهمیت پیوند میان دو موجود از دو عالم (خاک و آب)، بلکه برای تصویر کردن رابطهٔ پیچیدهٔ جان و تن به کار می‌برد. تن ما، همچون موشی خاکی، با ریسمانی از نیازها و تعلقات، جان آبی و ملکوتی ما را به زمین می‌کشد. اما همین پیوند، همین «فن»، امکان تجربه‌های نقد را فراهم می‌آورد. جان، بی‌قرار پرواز و عیش در دریای ملکوت است، اما در کشاکش با تن، گویی به اجبار به زمین بازگردانده می‌شود تا وظایف خود را در این عالم خاکی به انجام رساند. مولانا به ما می‌آموزد که قدر «نقد این زمان» را بدانیم، زیرا حتی این وصل موقت و این حضور پر چالش، خود غنیمتی است در مسیر بازگشت به وطن اصلی و پیوستن نهایی جان به جانان.

نکات کلیدی

  • اهمیت پیوند تن و جان
  • ارزش لحظه حال
  • جدایی و وصل در زندگی

Sources: Masnavi, Book 6, Verse 2734

❋

به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI

❋

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.