پڑھیے دفتر ۶ شہزادوں کا تمام بحث و مباحثہ کے بعد چین کی ولایت کی طرف اپنے محبوب اور مقصود کی جانب روانہ ہونا تاکہ جہاں تک ممکن ہو مقصود کے قریب ہوں، اگرچہ وصل کا راستہ بند ہے، جہاں تک ممکن ہو قریب ہونا محمود ہے وغیرہ بیت ۳۹۸۲

M6:3982 — یا چو ابراهیم مرسل سرخوشی / خویش را افکند اندر آتشی

یا چو ابراهیم مرسل سرخوشیخویش را افکند اندر آتشی
✦ اس بیت کو اردو میں پیش کریں

M6:3982

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — ان کے ریکارڈ شدہ مثنوی لیکچرز سے

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: یا همانند ابراهیم پیامبر، سرمست از عشق، خویشتن را به درون آتش افکند. معنا: این بیت، ابراهیم را نمادی از کسی می‌داند که از سر عشق و سرخوشی، بی‌باکانه جان خود را به خطر می‌اندازد.

شرح

در این بیت، مولانا به یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های عاشقان اشاره می‌کند: حضرت ابراهیم، که خویش را «سرخوشانه» به آتش افکند. نکته کانونی در اینجا، واژه «سرخوشی» است. این سرخوشی، نه به معنای بی‌خبری و غفلت، بلکه به معنی شوریدگی و سرمستیِ ناشی از عشقی است که تمام ترس‌ها را زایل می‌کند. ابراهیم در این داستان، مظهر سالکی است که نه از روی یأس و ناامیدی، بلکه از فرط یقین و وصل، خود را به کام خطر می‌سپارد. این عمل، در نظر مولانا، تجلی اعلای شجاعتی است که از دل عشق برمی‌خیزد. او نه تنها از پادشاهی و ثروت دنیوی چشم می‌پوشد (چنان که در داستان ابراهیم ادهم آمده)، بلکه از جان خویش نیز در راه معشوق درمی‌گذرد. این ترک جان، نه با ناله و شیون، بلکه با پایکوبی و سرخوشی همراه است، زیرا عاشق خود را به دامن امنِ معشوق می‌اندازد و می‌داند که هیچ گزندی به او نمی‌رسد. این همان روح سبک‌روحی است که مولانا در جای جای مثنوی به آن اشاره می‌کند؛ رهایی از سنگینی‌های مادی و ارتقاء به مرتبه‌ای که آتش دنیا، بر جان عاشق، گلستان می‌شود.

نکات کلیدی

  • «سرخوشی» کلید فهم این بیت است: ابراهیم از شور عشق و یقین به خدا، نه از روی ترس، خود را به آتش افکند.
  • این اقدام نمادی از شجاعتِ ناشی از عشق است که فراتر از منطق‌های زمینی می‌رود.
  • عاشق حقیقی، با رها کردن جان در راه معشوق، نه تنها غمگین نیست که سرمست و شادمان است.
  • داستان ابراهیم، نمونه‌ای دیگر از ترکِ تمامی تعلقات دنیوی، حتی جان، در راه وصال حق است.

Sources: d6-s89 · 00:12:32

به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.