پڑھیے› دفتر ۶› اس غافل شخص کی تشبیہ جو عمر ضائع کرتا ہے اور موت کے وقت توبہ و استغفار کرنے لگتا ہے، حلب کے شیعہ کے اس تعزیتی ماتم سے جو ہر سال عاشورہ کے ایام میں انطاکیہ کے دروازے پر کرتے ہیں، اور ایک غریب شاعر کا سفر سے آنا اور پوچھنا کہ یہ شور شرابہ کس کی تعزیت کا ہے› بیت ۷۸۰
M6:780 — بشمرند آن ظلمها و امتحان / کز یزید و شمر دید آن خاندان
M6:780
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
در این بیت، مولانا توصیف میکند که عزاداران حلب در روز عاشورا، مصیبتها و ستمهایی را که یزید و شمر بر خاندان پیامبر در کربلا روا داشتند، به تفصیل بازگو میکنند.
این بیت بخشی از مقدمهی داستانی بلند است که در آن، مولانا میخواهد غفلت انسان از مسائل اصلی و پرداختن به امور فرعی را نقد کند. در اینجا، او صحنهی عزاداری مردم حلب در روز عاشورا را به تصویر میکشد. این مردم، که شیعه هستند، هر سال در بیرون شهر جمع میشوند و برای مصیبت امام حسین و یارانش سوگواری میکنند.
بیت مورد نظر، جزئیات این سوگواری را شرح میدهد: عزاداران فقط به گریه و زاری بسنده نمیکنند، بلکه «ظلمها و امتحان» را «میشمرند». یعنی وقایع کربلا را با ذکر جزئیات و نام بردن از عاملان اصلی آن فاجعه، یعنی یزید و شمر، به یاد میآورند و بازگو میکنند. این کار عمق اندوه و توجه تاریخی آنان را نشان میدهد.
این توصیف دقیق، زمینهای است برای ورود یک شاعر غریب به داستان که از این همه شور و غوغا بیخبر است. تضاد میان آگاهی و شور عزاداران و ناآگاهی این تازهوارد، موتور محرک داستان و در نهایت، پیام عرفانی مولانا خواهد بود: بسیاری از ما مانند آن شاعر، از حقیقتِ رنجی که هر لحظه در عالم در جریان است غافلیم و تنها به ظواهر توجه میکنیم.
- امتحان
- در اینجا به معنی آزمون سخت، بلا، مصیبت و رنج.
- کز
- شکل کوتاه شدهی «که از».
- خاندان
- در اینجا منظور «خاندان پیامبر اسلام» و به طور مشخص امام حسین و یاران او در واقعه کربلاست.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.