O'qish› Daftar 1› Paygʻambar (sallallohu alayhi va sallam) uchun minbar yasalganida (chunki jamoat koʻpayib, «Vaʼz vaqtida muborak yuzingizni koʻra olmayapmiz», deyishgan), hanona ustunining ingrashi, Rasul va sahobalarning bu ingrashni eshitishlari, Mustafo (sallallohu alayhi va sallam)ning ustun bilan ochiqdan-ochiq savol-javob qilishi› Bayt 2132
M1:2132 — صد هزاران ز اهل تقلید و نشان / افکندشان نیم وهمی در گمان
M1:2132
Ma'no · به زبانِ تو — Sizning tilingiz · AI
ایمان کسانی که بر پایهی تقلید و نشانههای ظاهری است، بسیار سست و شکننده است و با کوچکترین شبههای از بین میرود.
مولانا در ادامهی داستان «ستون حنانه» به مقایسهی دو نوع ایمان میپردازد: ایمان مبتنی بر شهود و تجربهی مستقیم (ایمان اهل تحقیق) و ایمان مبتنی بر پیروی کورکورانه و استدلالهای عقلی (ایمان اهل تقلید).
این بیت میگوید که جمعیت عظیمی از دینداران، یعنی «اهل تقلید و نشان»، ایمانشان بر پایهای محکم استوار نیست. آنها به جای درک حقیقت، به ظواهر، نشانهها و گفتههای دیگران تکیه کردهاند. به همین دلیل، ایمانشان بسیار آسیبپذیر است. کافی است یک «نیم وهم»، یعنی یک شبههی کوچک و بیاساس، در ذهنشان بیفتد تا کل بنای باورشان فرو بریزد و در وادی شک و گمان سرگردان شوند.
در ابیات بعدی، مولانا این ایده را بیشتر توضیح میدهد و پای استدلالکنندگان را «چوبین» و بیثبات میخواند. از نظر او، تنها ایمانی استوار است که مانند ایمان «قطب زمان» (انسان کامل)، ریشه در مشاهدهی مستقیم حق داشته باشد، نه در تقلید و براهین ظاهری که با هر وسوسهای متزلزل میگردد.
- اهل تقلید
- کسانی که ایمانشان بر اساس پیروی از دیگران است، نه تحقیق و تجربهی شخصی.
- اهل نشان
- کسانی که به دنبال نشانهها و علائم ظاهری هستند؛ ظاهربینان.
- نیم وهمی
- یک شبهه و خیال بسیار کوچک و ناچیز.
- گمان
- شک، تردید، پندار.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.