O'qish› Daftar 1› Paygʻambar (sallallohu alayhi va sallam) uchun minbar yasalganida (chunki jamoat koʻpayib, «Vaʼz vaqtida muborak yuzingizni koʻra olmayapmiz», deyishgan), hanona ustunining ingrashi, Rasul va sahobalarning bu ingrashni eshitishlari, Mustafo (sallallohu alayhi va sallam)ning ustun bilan ochiqdan-ochiq savol-javob qilishi› Bayt 2151
M1:2151 — هرچه معقولست عقلش میخورد / بی بیان معجزه بی جر و مد
M1:2151
Ma'no · به زبانِ تو — Sizning tilingiz · AI
عقل انسان بهطور طبیعی هر چیزی را که با منطق و استدلال سازگار باشد، بدون نیاز به معجزه یا بحث و جدل قبول میکند.
مولانا در این بیت به تفاوت میان قلمرو «عقل» و قلمرو «ایمان» میپردازد. او توضیح میدهد که کار عقل، پذیرش امور معقول و منطقی است. اگر مطلبی با قواعد استدلال و خرد سازگار باشد، عقل آن را به راحتی و بدون مقاومت «میخورد»، یعنی هضم و جذب میکند. برای پذیرش چنین اموری، نیازی به رویدادهای خارقالعادهای مانند معجزه یا بحثهای پیچیده و کشمکشهای فکری نیست.
این بیت، مقدمهای است برای بیت بعدی که میگوید راه معنوی و طریق انبیا، راهی «نامعقول» (فراعقلی) است. مولانا با بیان این نکته، مرز توانایی عقل جزئی را مشخص میکند. عقل در محدودهٔ خود کارآمد است، اما برای درک حقایق معنوی مانند معجزهٔ ناله کردن ستون چوبی (حنّانه) که در این بخش از مثنوی موضوع اصلی است، کافی نیست. آن حقایق به ساحت دیگری تعلق دارند که پذیرششان نیازمند گشودگی دل و ایمان است، نه صرفاً تحلیل عقلی. بنابراین، معجزه دقیقاً برای اموری لازم است که از چهارچوب فهم عادی و منطقی فراتر میروند.
- معقول
- آنچه با عقل و منطق سازگار است، قابل درک برای خرد.
- عقلش میخورد
- عقل آن را به راحتی میپذیرد، هضم و درک میکند.
- بیان معجزه
- ارائه یا نیاز به معجزه برای اثبات.
- جر و مد
- کشمکش، جدل، بگومگو، رفت و برگشت (مانند جزر و مد).
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.