M3:229 — ویسه و معشوق تو هم ذات تست / وین برونی‌ها همه آفات تست

مولانا در این بخش از مثنوی، انسان را به «حزم» و دوراندیشی در برابر جاذبه‌های فریبنده‌ی دنیای بیرون دعوت می‌کند. او این جاذبه‌ها را به دامی تشبیه می‌کند که صیاد برای شکار مرغ‌ها پهن کرده است. بیت قبلی می‌گوید اگر تو «رامین» (عاشق معروف در داستان ویس و رامین) هستی، باید فقط به دنبال «ویسه» (معشوق) خود باشی.

این بیت، آن تشبیه را به معنای عرفانی عمیق‌تری پیوند می‌زند. مولانا توضیح می‌دهد که «ویسه» یا معشوق حقیقی تو، کسی یا چیزی در بیرون از تو نیست، بلکه «ذات» و حقیقت خود توست. کمال و آرامش و هر آنچه به راستی در جستجوی آنی، در درون خودت نهفته است. در مقابل، تمام وابستگی‌ها و دل‌بستگی‌های بیرونی — از ثروت و مقام گرفته تا ستایش دیگران — «آفات» هستند؛ یعنی موانع، بیماری‌ها و آسیب‌هایی که تو را از شناختن خودِ حقیقی‌ات و رسیدن به آرامش باز می‌دارند.

بنابراین، پیام اصلی این است که راه نجات و سعادت، سفری به درون است، نه جستجویی بی‌پایان در جهان بیرون. هر چه انسان بیشتر به غیر خود وابسته شود، از اصل خویش دورتر و آسیب‌پذیرتر می‌گردد.