O'qish›Daftar 3
Daftar 3 · 4809 bayt · 228 bo'lim
دفتر سوم
Book III
❋ ❋ ❋
- 001 بخش ۱ - سر آغازBoshlanish 68 bayt
- 002 بخش ۲ - قصهٔ خورندگان پیلبچه از حرص و ترک نصیحت ناصحFil bolasini ochko‘zlik bilan yeganlar va nasihatgo‘yning nasihatini tark etganlar qissasi 36 bayt
- 003 بخش ۳ - بقیهٔ قصهٔ متعرضان پیلبچگانFil bolalariga tajovuz qilganlar qissasining davomi 33 bayt
- 004 بخش ۴ - بازگشتن به حکایت پیلFil hikoyasiga qaytish 34 bayt
- 005 بخش ۵ - بیان آنک خطای محبان بهترست از صواب بیگانگان بر محبوبMuhabbatlilarning xatosi begonalar to‘g‘ri qilganidan afzaldir 8 bayt
- 006 بخش ۶ - امر حق به موسی علیه السّلام که مرا به دهانی خوان کی بدان دهان گناه نکردهایHaqning Muso alayhissalomga: «Meni gunoh qilmagan tiling bilan chaqir», deb buyurishi 9 bayt
- 007 بخش ۷ - بیان آنک الله گفتن نیازمند عین لبیک گفتن حق استAlloh deyish muhtojning Haqning «Labbayk» deyishiga aynan tengligini bayon etish 47 bayt
- 008 بخش ۸ - فریفتن روستایی شهری را و به دعوت خواندن، به لابه و الحاح بسیارQishloqlikning shaharlikni aldayishi va uni juda ko‘p iltijo va talablar bilan mehmonga chaqirishi 46 bayt
- 009 بخش ۹ - قصهٔ اهل سبا و طاغی کردن نعمت ایشان را و در رسیدن شومی طغیان و کفران در ایشان و بیان فضیلت شکر و وفاSaba ahli qissasi va ne’matlarning ularni haddan oshirishi, isyon va noshukurlikning ularga yetishi, shukr va vafoning fazilatini bayon etish 16 bayt
- 010 بخش ۱۰ - جمع آمدن اهل آفت هر صباحی بر در صومعهٔ عیسی علیه السلام جهت طلب شفا به دعای اوHar kuni ertalab kasallarning Iso alayhissalomning hujrasi eshigi oldida uning duosi bilan shifo talab qilib to‘planishi 66 bayt
- 011 بخش ۱۱ - باقی قصهٔ اهل سباSaba ahli qissasining davomi 48 bayt
- 012 بخش ۱۲ - بقیهٔ داستان رفتن خواجه به دعوت روستایی سوی دهXojaning qishloqlikning taklifiga binoan qishloqqa borishi qissasining davomi 20 bayt
- 013 بخش ۱۳ - دعوت باز بطان را از آب به صحراO‘rdaklarni suvdan sahroga chaqirish 42 bayt
- 014 بخش ۱۴ - قصهٔ اهل ضروان و حیلت کردن ایشان تا بی زحمت درویشان باغها را قطاف کنندZarvon ahli qissasi va darveshlarga aziyat bermasdan bogʻlarni terish uchun hiyla ishlatishlari 23 bayt
- 015 بخش ۱۵ - روان شدن خواجه به سوی دهXoʻjaning qishloqqa yoʻl olishi 35 bayt
- 016 بخش ۱۶ - رفتن خواجه و قومش به سوی دهXoʻja va uning odamlari qishloqqa ketishdi 35 bayt
- 017 بخش ۱۷ - نواختن مجنون آن سگ را کی مقیم کوی لیلی بودMajnun Laylining koʻchasida yashaydigan itni erkalashi 31 bayt
- 018 بخش ۱۸ - رسیدن خواجه و قومش به ده و نادیده و ناشناخته آوردن روستایی ایشان راXoʻja va uning qabilasining qishloqqa yetib kelishi va qishloq ahlining ularni koʻrmagan va tanimagan holda olib kelishi 123 bayt
- 019 بخش ۱۹ - افتادن شغال در خُم رنگ و رنگین شدن و دعوی طاوسی کردن میان شغالانChiyaboʻrining boʻyoq idishiga tushib, ranglanib, chiyaboʻrilar orasida tovusman deb da'vo qilishi 11 bayt
- 020 بخش ۲۰ - چرب کردن مرد لافی لب و سبلت خود را هر بامداد به پوست دنبه و بیرون آمدن میان حریفان کی من چنین خوردهام و چنانMaqtanchogʻning har tong lablari va moʻylovlarini yogʻ terisi bilan yogʻlab, oʻrtogʻlari orasiga chiqib, men shunday yedim, deb aytishi 15 bayt
- 021 بخش ۲۱ - آمن بودن بلعم باعور کی امتحانها کرد حضرت او را و از آنها روی سپید آمده بودBalʼam Baʼurning xotirjamligi, unga Xudo tomonidan qilingan sinovlardan yuzi yorugʻ chiqqan edi 19 bayt
- 022 بخش ۲۲ - دعوی طاوسی کردن آن شغال کی در خم صباغ افتاده بودBoʻyoqchi idishiga tushgan chiyaboʻrining tovusman deb da'vo qilishi 12 bayt
- 023 بخش ۲۳ - تشبیه فرعون و دعوی الوهیت او بدان شغال کی دعوی طاوسی میکردFir'avn va uning ilohiylik da'vosini, tovusman deb da'vo qilgan chiyaboʻriga oʻxshatish 12 bayt
- 024 بخش ۲۴ - تفسیر وَ لَتَعْرِفَنَّهُم في لَحْنِ القَوْلِ«Va siz ularni nutqlarining ohangidan tanib olasiz» oyatining tafsiri 7 bayt
- 025 بخش ۲۵ - قصهٔ هاروت و ماروت و دلیری ایشان بر امتحانات حق تعالیHorut va Morut qissasi va ularning Haq taoloning sinovlariga jasurlik bilan kirishishlari 43 bayt
- 026 بخش ۲۶ - قصهٔ خواب دیدن فرعون آمدن موسی را علیه السلام و تدارک اندیشیدنFir'avnning tushida Muso alayhissalomning kelishini koʻrishi va choralar koʻrishi qissasi 15 bayt
- 027 بخش ۲۷ - به میدان خواندن بنی اسرائیل برای حیلهٔ ولادت موسی علیه السلامMuso alayhissalomning tugʻilishini hiyla bilan yashirish uchun Isroil avlodini maydonga chaqirish 3 bayt
- 028 بخش ۲۸ - حکایتHikoya 14 bayt
- 029 بخش ۲۹ - بازگشتن فرعون از میدان به شهر شاد بتفریق بنی اسرائیل از زنانشان در شب حملFir'avnning tunda homiladorlik davrida Isroil avlodini ayollaridan ajratib, xursand boʻlib maydondan shaharga qaytishi 6 bayt
- 030 بخش ۳۰ - جمع آمدن عمران به مادر موسی و حامله شدن مادر موسی علیهالسلامImronning Muso onasi bilan birga boʻlishi va Muso alayhissalomning onasi homilador boʻlishi 10 bayt
- 031 بخش ۳۱ - وصیت کردن عمران جفت خود را بعد از مجامعت کی مرا ندیده باشیImronning juftiga jinsiy aloqadan keyin, meni koʻrmaganday boʻl, deb vasiyat qilishi 8 bayt
- 032 بخش ۳۲ - ترسیدن فرعون از آن بانگFir'avnning oʻsha tovushdan qoʻrqishi 6 bayt
- 033 بخش ۳۳ - پیدا شدن استارهٔ موسی علیه السلام بر آسمان و غریو منجمان در میدانMuso alayhissalom yulduzining osmonda paydo boʻlishi va munajjimlarning maydonda hayqirishi 36 bayt
- 034 بخش ۳۴ - خواندن فرعون زنان نوزاده را سوی میدان هم جهت مکرFir'avnning yangi tugʻilgan ayollarni hiyla uchun maydonga chaqirishi 10 bayt
- 035 بخش ۳۵ - بوجود آمدن موسی و آمدن عوانان به خانهٔ عمران و وحی آمدن به مادر موسی کی موسی را در آتش اندازMuso alayhissalomning dunyoga kelishi, amaldorlarning Imronning uyiga kelishi va Muso onasiga Musoni olovga tashla degan vahiy kelishi 11 bayt
- 036 بخش ۳۶ - وحی آمدن به مادر موسی کی موسی را در آب افکنMuso onasiga Musoni suvga tashla degan vahiy kelishi 17 bayt
- 037 بخش ۳۷ - حکایت مارگیر کی اژدهای فسرده را مرده پنداشت در ریسمانهاش پیچید و آورد به بغدادIlonchi qissasi, u muzlab qolgan ajdahoni oʻlik deb oʻylab, arqonlariga oʻrab, Bagʻdodga olib keldi 91 bayt
- 038 بخش ۳۸ - تهدید کردن فرعون موسی را علیه السلامFir'avnning Muso alayhissalomni tahdid qilishi 9 bayt
- 039 بخش ۳۹ - جواب موسی فرعون را در تهدیدی کی میکردشMusoning Fir'avnga tahdidlariga javob berishi 6 bayt
- 040 بخش ۴۰ - پاسخ فرعون موسی را علیه السلامFir'avnning Muso alayhissalomga javobi 5 bayt
- 041 بخش ۴۱ - جواب موسی فرعون راMusoning Fir'avnga javobi 4 bayt
- 042 بخش ۴۲ - جواب فرعون موسی را و وحی آمدن موسی را علیهالسلامFir'avnning Musoga javobi va Muso alayhissalomga vahiy kelishi 8 bayt
- 043 بخش ۴۳ - مهلت دادن موسی علیهالسلام فرعون را تا ساحران را جمع کند از مداینMuso alayhissalomning Fir'avnga shaharlardan sehrgarlarni yigʻish uchun muddat berishi 58 bayt
- 044 بخش ۴۴ - فرستادن فرعون به مداین در طلب ساحرانFir'avnning shaharlarga sehrgarlarni qidirish uchun joʻnatishi 17 bayt
- 045 بخش ۴۵ - خواندن آن دو ساحر پدر را از گور و پرسیدن از روان پدر حقیقت موسی علیه السلامIkki sehrgarning otasini qabrdan chaqirishi va otasining ruhidan Muso alayhissalom haqiqatini soʻrashi 9 bayt
- 046 بخش ۴۶ - جواب گفتن ساحر مرده با فرزندان خودMarhum sehrgarning oʻz farzandlariga javob berishi 14 bayt
- 047 بخش ۴۷ - تشبیه کردن قرآن مجید را به عصای موسی و وفات مصطفی را علیه السلام نمودن بخواب موسی و قاصدان تغییر قرآن را با آن دو ساحر بچه کی قصد بردن عصا کردند چو موسی را خفته یافتندQur'oni Karimni Muso asosi bilan taqqoslash va Mustafo alayhissalomning vafotini Muso uyqusi bilan koʻrsatish, shuningdek, Qur'onni oʻzgartirishga intilgan elchilarni Musoni uxlayotgan holda topib, asoni olib ketishga uringan ikki sehrgar bolaga qiyoslash 48 bayt
- 048 بخش ۴۸ - جمع آمدن ساحران از مداین پیش فرعون و تشریفها یافتن و دست بر سینه زدن در قهر خصم او کی این بر ما نویسSehrgarlarning shaharlardan Fir'avn huzuriga yigʻilishi va hurmatlarga sazovor boʻlishi, dushmanni magʻlub etish uchun koʻkraklariga urib, buni bizga yozing deyishlari 14 bayt
- 049 بخش ۴۹ - اختلاف کردن در چگونگی و شکل پیلFilning shakli va xususiyatlari borasida kelishmovchiliklar 103 bayt
- 050 بخش ۵۰ - توفیق میان این دو حدیث کی الرضا بالکفر کفر و حدیث دیگر من لم یرض بقضایی فلیطلب ربا سوای«Kufga rozi boʻlish kufrdir» hadisi bilan «Kim mening hukmimga rozi boʻlmasa, mendan boshqa Parvardigor izlasin» hadisi oʻrtasidagi muvofiqlik 14 bayt
- 051 بخش ۵۱ - مثل در بیان آنک حیرت مانع بحث و فکرتستHayratning bahs va fikrlashga toʻsqinlik qilishini ifodalovchi misol 10 bayt
- 052 بخش ۵۲ - حکایتHikoya 20 bayt
- 053 بخش ۵۳ - داستان مشغول شدن عاشقی به عشقنامه خواندن و مطالعه کردن عشقنامه در حضور معشوق خویش و معشوق آن را ناپسند داشتن کی طلب الدلیل عند حضور المدلول قبیح والاشتغال بالعلم بعد الوصول الی المعلوم مذمومOshiqning sevgi maktubini oʻqish bilan band boʻlishi, sevgilisi huzurida sevgi maktubini oʻqishi va sevgilisining buni yoqtirmasligi: «Dalil mavjud boʻlganda dalil izlash yomon, ma'lumga yetgandan keyin ilm bilan mashgʻul boʻlish qoralangan» 44 bayt
- 054 بخش ۵۴ - حکایت آن شخص کی در عهد داود شب و روز دعا میکرد کی مرا روزی حلال ده بی رنجDovud alayhissalom davrida bir kishining kunduzi-kechasi halol rizqni mehnatsiz soʻrab duo qilganligi haqidagi hikoya 35 bayt
- 055 بخش ۵۵ - دویدن گاو در خانهٔ آن دعا کننده بالحاح قال النبی صلی الله علیه وسلم ان الله یحب الملحین فی الدعا زیرا عین خواست از حق تعالی و الحاح خواهنده را به است از آنچ میخواهد آن را ازوDuochi xonadoniga sigirning yugurib kelishi. Paygʻambar sollallohu alayhi vasallam aytdilar: «Alloh duoda iltijo qiluvchilarni yaxshi koʻradi», chunki Haq taolodan soʻrashning oʻzi ham muhim, soʻragan narsadan koʻra iltijo qiluvchining oʻzi yaxshiroqdir 5 bayt
- 056 بخش ۵۶ - عذر گفتن نظم کننده و مدد خواستنTuzuvchining uzr soʻrashi va yordam soʻrashi 20 bayt
- 057 بخش ۵۷ - بیان آنک علم را دو پرست و گمان را یک پرست ناقص آمد ظن به پرواز ابترست مثال ظن و یقین در علمIlmning ikki qanoti borligini va gumonning bir qanoti borligini bayon qilish, gumonning parvoz uchun nuqsonli ekanligi, ilmdagi gumon va yaqinlik misoli 12 bayt
- 058 بخش ۵۸ - مثال رنجور شدن آدمی بهوَهم تعظیم خلق و رغبت مشتریان بهوی و حکایت معلمInsonning xalqning hurmati va xaridorlarning ragʻbati bilan kasal boʻlishi misoli va oʻqituvchi hikoyasi 17 bayt
- 059 بخش ۵۹ - عقول خلق متفاوتست در اصل فطرت و نزد معتزله متساویست تفاوت عقول از تحصیل علم استXalqning aqliy qobiliyatlari asl tabiatida turlicha boʻlib, moʻtazilalar nazdida tengdir, aql-idrokdagi farqlar ilm olishdan kelib chiqadi 7 bayt
- 060 بخش ۶۰ - در وهم افکندن کودکان اوستاد راBolalarning ustozni gumonga solishi 9 bayt
- 061 بخش ۶۱ - بیمار شدن فرعون هم به وهم از تعظیم خلقانFir'avnning ham odamlarning ulugʻlashi tufayli kasal boʻlishi 7 bayt
- 062 بخش ۶۲ - رنجور شدن اوستاد به وهمUstozning gumon tufayli kasal boʻlishi 15 bayt
- 063 بخش ۶۳ - در جامهٔ خواب افتادن استاد و نالیدن او از وهم رنجوریUstozning toʻshakka yotib, kasallik xayolidan nola qilishi 9 bayt
- 064 بخش ۶۴ - دوم بار وهم افکندن کودکان استاد را کی او را از قرآن خواندن ما درد سر افزایدBolalarning ustozni ikkinchi bor xayolga solib, Qur'on oʻqishimizdan uning boshi ogʻriydi deyishlari 4 bayt
- 065 بخش ۶۵ - خلاص یافتن کودکان از مکتب بدین مکرBolalarning shu hiyla bilan maktabdan qutulishi 8 bayt
- 066 بخش ۶۶ - رفتن مادران کودکان به عیادت اوستادBolalar onalarining ustozni ziyoratga borishi 12 bayt
- 067 بخش ۶۷ - در بیان آنک تن روح را چون لباسی است و این دست آستین دست روحست واین پای موزهٔ پای روحستTananing ruh uchun kiyim ekanligini, bu qoʻl ruhning yengi, bu oyoq ruhning oyogʻining paypogʻi ekanligini bayon qilish 4 bayt
- 068 بخش ۶۸ - حکایت آن درویش کی در کوه خلوت کرده بود و بیان حلاوت انقطاع و خلوت و داخل شدن درین منقبت کی أَنا جَلیسُ مَنْ ذَکَرَني وَ أَنیسُ مَنِ اسْتَأنَسَ بي گر با همهای چو بی منی بی همهای ور بی همهای چو با منی با همهایTogʻda xilvat qilgan darvesh qissasi va yolgʻizlik va xilvatning shirinligi hamda “Men meni eslaganning hamrohi va menga suyanganning doʻstiman” fazilatiga kirish. Agar hamma bilan boʻlsang-u, men bilan boʻlmasang, hech kim bilan emassan; agar hech kim bilan boʻlmasang-u, men bilan boʻlsang, hamma bilan emassan 10 bayt
- 069 بخش ۶۹ - دیدن زرگر عاقبت کار را و سخن بر وفق عاقبت گفتن با مستعیر ترازوZargarning ishning oxirini koʻrib, tarozini qarz olganga oxiriga muvofiq gapirishi 10 bayt
- 070 بخش ۷۰ - بقیهٔ قصهٔ آن زاهد کوهی کی نذر کرده بود کی میوهٔ کوهی از درخت باز نکنم و درخت نفشانم و کسی را نگویم صریح و کنایت کی بیفشان آن خورم کی باد افکنده باشد از درختTogʻ zohidining qissasining davomi, u togʻ mevasini daraxtdan uzmaslikka, daraxtni silkitmaslikka va hech kimga aniq yoki kinoya bilan “shamol daraxtdan tushirganini yeyman” deb aytmaslikka ahd qilgan edi 16 bayt
- 071 بخش ۷۱ - تشبیه بند و دام قضا به صورت پنهان به اثر پیداQazo bogʻi va tuzogʻini yashirin shaklda, lekin ta'siri orqali aniq tasvirlash 22 bayt
- 072 بخش ۷۲ - مضطرب شدن فقیر نذر کرده بهکندن امرود از درخت و گوشمال حق رسیدن بی مهلتAhd qilgan faqirning nokni daraxtdan uzishga shoshilishi va unga darhol Haq taoloning jazosi yetishi 6 bayt
- 073 بخش ۷۳ - متهم کردن آن شیخ را با دزدان وبریدن دستش راU shayxni oʻgʻrilar bilan ayblash va qoʻlini kesish 27 bayt
- 074 بخش ۷۴ - کرامات شیخ اقطع و زنبیل بافتن او به دو دستQoʻli kesilgan shayxning karomatlari va uning ikki qoʻli bilan savat toʻqishi 16 bayt
- 075 بخش ۷۵ - سبب جرأت ساحران فرعون بر قطع دست و پاFir'avn sehrgarlarining qoʻl va oyoq kesishga jur'at etish sababi 25 bayt
- 076 بخش ۷۶ - حکایت استر پیش شتر کی من بسیار در رو میافتم و تو نمیافتی الا به نادرXachirning tuyaga men koʻp yiqilaman, sen esa kamdan-kam yiqilasan degan hikoyasi 17 bayt
- 077 بخش ۷۷ - اجتماع اجزای خر عزیر علیه السلام بعد از پوسیدن باذن الله و درهم مرکب شدن پیش چشم عزیر علیه السلامUzayr alayhissalom eshagi qismlarining chiriganidan keyin Allohning izni bilan birlashishi va Uzayr alayhissalom koʻz oʻngida qayta tiklanishi 9 bayt
- 078 بخش ۷۸ - جزع ناکردن شیخی بر مرگ فرزندان خودBir shayxning farzandlari vafot etganida gʻamgin boʻlmasligi 27 bayt
- 079 بخش ۷۹ - عذر گفتن شیخ بهر ناگریستن بر فرزندانShayxning farzandlari uchun yigʻlamasligiga uzr aytishi 36 bayt
- 080 بخش ۸۰ - قصهٔ خواندن شیخ ضریر مصحف را در رو و بینا شدن وقت قرائتKoʻr shayxning mushafni oʻqiyotgan paytda koʻzi ochilishi va koʻz oʻngida nur paydo boʻlishi qissasi 7 bayt
- 081 بخش ۸۱ - صبرکردن لقمان چون دید کی داود حلقهها میساخت از سوال کردن با این نیت کی صبر از سوال موجب فرج باشدLuqmonning Dovud halqa yasayotganini koʻrib sabr qilishi va savol bermasligi, bu sabrning yengillikka sabab boʻlishi niyati bilan 13 bayt
- 082 بخش ۸۲ - بقیهٔ حکایت نابینا و مصحفKoʻr va mushaf hikoyasining davomi 23 bayt
- 083 بخش ۸۳ - صفت بعضی اولیا کی راضیاند بهاحکام و لابه نکنند کی این حکم را بگردانBa'zi avliyolarning sifatlari, ular hukmlarga rozi boʻlib, bu hukmni oʻzgartir deya iltijo qilmaydilar 6 bayt
- 084 بخش ۸۴ - سؤال کردن بهلول آن درویش راBahlulning darveshdan soʻrashi 40 bayt
- 085 بخش ۸۵ - قصهٔ دقوقی رحمة الله علیه و کراماتشDuqoqiy rahmatullohi alayh va uning karomatlari qissasi 17 bayt
- 086 بخش ۸۶ - بازگشتن به قصهٔ دقوقیDuqoqiy qissasiga qaytish 21 bayt
- 087 بخش ۸۷ - سِرِّ طلب کردن موسی خضر را علیهماالسلام با کمال نبوت و قربتMuso alayhissalomning toʻliq paygʻambarlik va yaqinlikka ega boʻlishiga qaramay Xizr alayhissalomni talab qilish siri 11 bayt
- 088 بخش ۸۸ - بازگشتن به قصهٔ دقوقیDuqoqiy qissasiga qaytish 12 bayt
- 089 بخش ۸۹ - نمودن مثال هفت شمع سوی ساحلQirgʻoqqa yetti shamol misoli koʻrsatish 6 bayt
- 090 بخش ۹۰ - شدن آن هفت شمع بر مثال یک شمعOʻsha yetti shamolning bir shamol misolida aylanishi 10 bayt
- 091 بخش ۹۱ - نمودن آن شمعها در نظر هفت مردOʻsha shamollarning yetti kishining koʻziga koʻrinishi 2 bayt
- 092 بخش ۹۲ - باز شدن آن شمعها هفت درختOʻsha shamollarning yetti daraxtga aylanishi 6 bayt
- 093 بخش ۹۳ - مخفی بودن آن درختان از چشم خلقOʻsha daraxtlarning odamlar koʻzidan yashirinishi 37 bayt
- 094 بخش ۹۴ - یک درخت شدن آن هفت درختOʻsha yetti daraxtning bir daraxtga aylanishi 8 bayt
- 095 بخش ۹۵ - هفت مرد شدن آن هفت درختOʻsha yetti daraxtning yetti kishiga aylanishi 30 bayt
- 096 بخش ۹۶ - پیش رفتن دقوقی رحمة الله علیه به امامتDuqoqiy rahmatullohi alayhning imomatga oʻtishi 38 bayt
- 097 بخش ۹۷ - پیش رفتن دقوقی به امامت آن قومDuqoqiyning oʻsha qavmga imomatlikka oʻtishi 18 bayt
- 098 بخش ۹۸ - اقتدا کردن قوم از پس دقوقیQavmning Duqoqiyga ergashishi 27 bayt
- 099 بخش ۹۹ - بیان اشارت سلام سوی دست راست در قیامت از هیبت محاسبه حق از انبیا استعانت و شفاعت خواستنQiyomatda Haq taoloning hisobotining dahshatidan paygʻambarlardan yordam va shafoat soʻrab, oʻng tomonga salom berish ishorasining bayoni 9 bayt
- 100 بخش ۱۰۰ - شنیدن دقوقی در میان نماز افغان آن کشتی کی غرق خواست شدنDuqoqiyning namoz oʻrtasida choʻkayotgan kema faryodini eshitishi 26 bayt
- 101 بخش ۱۰۱ - تصورات مرد حازمDonishmand kishining tasavvurlari 6 bayt
- 102 بخش ۱۰۲ - دعا و شفاعت دقوقی در خلاص کشتیDuqoqiyning kemani qutqarish uchun duosi va shafoati 73 bayt
- 103 بخش ۱۰۳ - انکار کردن آن جماعت بر دعا و شفاعت دقوقی و پریدن ایشان و ناپیدا شدن در پردهٔ غیب و حیران شدن دقوقی کی در هوا رفتند یا در زمینOʻsha jamoaning Duqoqiyning duosi va shafoatini inkor etishi, ularning parvoz qilishi va gʻayb pardasida gʻoyib boʻlishi, Duqoqiyning ular havoga ketishdimi yoki yerga deb hayron qolishi 25 bayt
- 104 بخش ۱۰۴ - باز شرح کردن حکایت آن طالب روزی حلال بی کسب و رنج در عهد داود علیه السلام و مستجاب شدن دعای اوDovud alayhissalom davrida halol rizqni mehnatsiz talab qilgan kishining hikoyasini qayta tushuntirish va uning duosining ijobat boʻlishi 9 bayt
- 105 بخش ۱۰۵ - رفتن هر دو خصم نزد داود علیه السلامIkki dushmanning Dovud alayhissalom huzuriga borishi 61 bayt
- 106 بخش ۱۰۶ - شنیدن داود علیه السلام سخن هر دو خصم وسال کردن از مدعی علیهDovud alayhissalomning ikki dushman soʻzini eshitishi va da'vogardan soʻrashi 13 bayt
- 107 بخش ۱۰۷ - حکم کردن داود علیه السلام برکشندهٔ گاوDovud alayhissalomning sigirni oʻldirgan kishi haqida hukm chiqarishi 7 bayt
- 108 بخش ۱۰۸ - تضرع آن شخص از داوری داود علیه السلامOʻsha kishining Dovud alayhissalomning hukmidan tazarru qilishi 19 bayt
- 109 بخش ۱۰۹ - در خلوت رفتن داود تا آنچ حقست پیدا شودDovudning xilvatga kirishi, to haqiqat oshkor boʻlsin 4 bayt
- 110 بخش ۱۱۰ - حکم کردن داود بر صاحب گاو کی از سر گاو برخیز و تشنیع صاحب گاو بر داود علیه السلامDovudning sigir egasiga hukm chiqarishi, sigirdan voz kech, deb, va sigir egasining Dovud alayhissalomga ta'na qilishi 6 bayt
- 111 بخش ۱۱۱ - حکم کردن داود بر صاحب گاو کی جمله مال خود را به وی دهDovudning sigir egasiga butun molini unga berishga hukm qilishi 17 bayt
- 112 بخش ۱۱۲ - عزم کردن داود علیه السلام به خواندن خلق بدان صحرا کی راز آشکارا کند و حجتها را همه قطع کندDovud alayhissalomning sirni oshkor qilish va barcha dalillarni bekor qilish uchun odamlarni sahroga chaqirishga qaror qilishi 13 bayt
- 113 بخش ۱۱۳ - گواهی دادن دست و پا و زبان بر سر ظالم هم در دنیاZolimning ustiga qoʻl, oyoq va tilning bu dunyoda ham guvohlik berishi 17 bayt
- 114 بخش ۱۱۴ - برون رفتن به سوی آن درختOʻsha daraxt tomon borish 14 bayt
- 115 بخش ۱۱۵ - قصاص فرمودن داود علیه السلام خونی را بعد از الزام حجت بروDovud alayhissalomning qotilni isbotlangandan keyin jazolashi 18 bayt
- 116 بخش ۱۱۶ - بیان آنک نفس آدمی بجای آن خونیست کی مدعی گاو گشته بود و آن گاو کشنده عقلست و داود حقست یا شیخ کی نایب حق است کی بقوت و یاری او تواند ظالم را کشتن و توانگر شدن به روزی بیکسب و بیحسابOdamning nafsi sigirni da’vo qilgan qotil kabi ekanligi va sigir aqlning qotili ekanligi, Dovud esa haq yoki shayx boʻlib, uning kuchi va yordami bilan zolimni oʻldirib, mehnat va hisob-kitobsiz boylikka ega boʻlish mumkinligi bayoni 66 bayt
- 117 بخش ۱۱۷ - گریختن عیسی علیه السلام فراز کوه از احمقانIso alayhissalomning ahmoqlardan togʻga qochishi 30 bayt
- 118 بخش ۱۱۸ - قصهٔ اهل سبا و حماقت ایشان و اثر ناکردن نصیحت انبیا در احمقانSabo ahli qissasi va ularning ahmoqligi hamda paygʻambarlarning nasihatining ahmoqlarga taʼsir qilmagani 28 bayt
- 119 بخش ۱۱۹ - شرح آن کور دوربین و آن کر تیزشنو و آن برهنه دراز دامنUzoqni koʻruvchi koʻr, oʻtkir eshituvchi kar va uzun etakli yalangʻoch kishining tasviri 29 bayt
- 120 بخش ۱۲۰ - صفت خرمی شهر اهل سبا و ناشکری ایشانSabo ahli shahrining goʻzalligi va ularning noshukrligi 12 bayt
- 121 بخش ۱۲۱ - آمدن پیغامبران حق به نصیحت اهل سباHaq paygʻambarlarining Sabo ahlini nasihat qilish uchun kelishi 41 bayt
- 122 بخش ۱۲۲ - معجزه خواستن قوم از پیغامبرانQavmning paygʻambarlardan moʻjiza talab qilishi 23 bayt
- 123 بخش ۱۲۳ - متهم داشتن قوم انبیا راQavmning paygʻambarlarni ayblashi 5 bayt
- 124 بخش ۱۲۴ - حکایت خرگوشان کی خرگوشی راپیش پیل فرستادند کی بگو کی من رسول ماه آسمانم پیش تو کی ازین چشمه آب حذر کن چنانک در کتاب کلیله تمام گفته استQuyonlar haqidagi hikoya. Ular filga xabar yetkazish uchun bir quyonni yuboribdi. Quyon: "Men osmon oyining elchisiman. Bu buloq suvidan ehtiyot boʻl", debdi, Kalila kitobida toʻliq aytilganidek 16 bayt
- 125 بخش ۱۲۵ - جواب گفتن انبیا طعن ایشان را و مثل زدن ایشان راPaygʻambarlarning ularning taʼnalariga javob berishi va ularga misollar keltirishi 31 bayt
- 126 بخش ۱۲۶ - بیان آنک هر کس را نرسد مثل آوردن خاصه در کار الهیHar kimga misol keltirish mumkin emasligi, ayniqsa ilohiy ishlarda 10 bayt
- 127 بخش ۱۲۷ - مثلها زدن قوم نوح باستهزا در زمان کشتی ساختنNuh qavmining kemani qurish paytida masxara qilib keltirgan misollari 4 bayt
- 128 بخش ۱۲۸ - حکایت آن دزد کی پرسیدند چه میکنی نیمشب در بن این دیوار گفت دهل میزنمTungi oʻgʻri hikoyasi. Undan yarim tunda devor ostida nima qilayotgani soʻralganda: "Duf chalayapman", debdi 7 bayt
- 129 بخش ۱۲۹ - جواب آن مثل کی منکران گفتند از رسالت خرگوش پیغام به پیل از ماه آسمانInkorchilarning quyonning osmon oyidan filga xabar yetkazganligi haqidagi misolga javobi 35 bayt
- 130 بخش ۱۳۰ - معنی حزم و مثال مرد حازمEhtiyotkorlik maʼnosi va ehtiyotkor kishining misoli 21 bayt
- 131 بخش ۱۳۱ - وخامت کار آن مرغ کی ترک حزم کرد از حرص و هواNaqadar ochkoʻzlik va havo tufayli ehtiyotkorlikni tark etgan qushning ishi xatarli 23 bayt
- 132 بخش ۱۳۲ - حکایت نذر کردن سگان هر زمستان کی این تابستان چون بیاید خانه سازیم از بهر زمستان راItlarning har qishda yoz kelganda qish uchun uy qurishga qasam ichishi haqidagi hikoya 15 bayt
- 133 بخش ۱۳۳ - منع کردن انبیا را از نصیحت کردن و حجت آوردن جبریانهPaygʻambarlarni nasihat qilishdan va jabriylik dalillarni keltirishdan man qilish 9 bayt
- 134 بخش ۱۳۴ - جواب انبیا علیهم السلام مر جبریان راPaygʻambarlarning jabriylarga javobi 8 bayt
- 135 بخش ۱۳۵ - مکرر کردن کافران حجتهای جبریانه راKofirlarning jabriylik dalillarini takrorlashi 5 bayt
- 136 بخش ۱۳۶ - باز جواب انبیا علیهم السلام ایشان راPaygʻambarlarning ularga yana javobi 26 bayt
- 137 بخش ۱۳۷ - مکرر کردن قوم اعتراض ترجیه بر انبیا علیهمالسلامQavmning paygʻambarlarga nisbatan eʼtirozlarini takrorlashi 7 bayt
- 138 بخش ۱۳۸ - باز جواب انبیا علیهم السلامPaygʻambarlarning yana javobi 28 bayt
- 139 بخش ۱۳۹ - حکمت آفریدن دوزخ آن جهان و زندان این جهان تا معبد متکبّران باشد کی ائتیا طوعا او کرهاU dunyoda doʻzaxni va bu dunyoda qamoqxonani yaratishning hikmati, toki ular Haqqa boʻysunmagan mutakabbirlar uchun ibodatgoh boʻlsin: "Ixtiyoriy yoki majburiy holda kelinglar" 15 bayt
- 140 بخش ۱۴۰ - بیان آنک حق تعالی صورت ملوک را سبب مسخر کردن جباران کی مسخر حق نباشند ساخته است چنانک موسی علیه السلام باب صغیر ساخت بر ربض قدس جهت رکوع جباران بنی اسرائیل وقت در آمدن کی ادخلوا الباب سجدا و قولوا حطةHaq taolo podshohlarning suratini yaratganligi, toki ularni oʻziga boʻysunmaydigan zolimlar uchun vosita qilsin, Muso alayhissalom Quddus atrofiga Isroil oʻgʻillari zolimlarining kirish vaqtida sajda qilishlari uchun kichik eshik qurganidek: "Eshikdan sajda qilib kiringlar va "Hitta" (gunohlarimizni kechir) denglar" 16 bayt
- 141 بخش ۱۴۱ - قصه عشق صوفی بر سفرهٔ تهیSufiyning boʻsh dasturxonga boʻlgan muhabbati qissasi 16 bayt
- 142 بخش ۱۴۲ - مخصوص بودن یعقوب علیه السلام به چشیدن جام حق از روی یوسف و کشیدن بوی حق از بوی یوسف و حرمان برادران و غیر هم ازین هر دوYusufning yuzidan Haq sharbatini totib, uning hididan Haqning hidini tuyish bilan Yaʼqub alayhissalomning xoslanishi va aka-ukalar hamda boshqalarning bu ikkisidan mahrum boʻlishi 25 bayt
- 143 بخش ۱۴۳ - حکایت امیر و غلامش کی نماز باره بود وانس عظیم داشت در نماز و مناجات با حقNamozga ixlosmand va Haq bilan munojot qilishga juda berilgan amir va uning gʻulomi haqida hikoya 22 bayt
- 144 بخش ۱۴۴ - نومید شدن انبیا از قبول و پذیرای منکران قوله حتی اذا استیاس الرسلPaygʻambarlarning inkorchilarning qabul qilishidan umidini uzishi: "Hatto paygʻambarlar umidsizlikka tushganida" 16 bayt
- 145 بخش ۱۴۵ - بیان آنک ایمان مقلد خوفست و رجاTaqlidiy imon qoʻrquv va umid ekanligi bayoni 11 bayt
- 146 بخش ۱۴۶ - بیان آنک رسول علیه السلام فرمود ان لله تعالی اولیاء اخفیاءRasul alayhissalomning "Albatta, Alloh taoloning yashirin avliyolari bor" degan hadisi bayoni 6 bayt
- 147 بخش ۱۴۷ - حکایت مندیل در تنور پر آتش انداختن انس رضی الله عنه و ناسوختنAnas roziyallohu anhuning oʻrab, olovli tandirga tashlangan roʻmolining kuyib ketmagani haqida hikoya 20 bayt
- 148 بخش ۱۴۸ - قصهٔ فریاد رسیدن رسول علیه السلام کاروان عرب را کی از تشنگی و بیآبی در مانده بودند و دل بر مرگ نهاده شتران و خلق زبان برون انداختهRasul alayhissalomning suvsizlikdan va suvsizlikdan qiynalgan, oʻlimga rozi boʻlgan, tuyalari va odamlari tillarini chiqarib olgan arab karvoniga yordam berishi haqida qissa 33 bayt
- 149 بخش ۱۴۹ - مشک آن غلام ازغیب پر آب کردن بمعجزه و آن غلام سیاه را سپیدرو کردن باذن الله تعالیGʻulomning meshini gʻaybdan moʻjiza bilan suvga toʻldirishi va Alloh taoloning izni bilan qora gʻulomni oq yuzli qilib qoʻyishi 14 bayt
- 150 بخش ۱۵۰ - دیدن خواجه غلام خود را سپید و ناشناختن کی اوست و گفتن کی غلام مرا تو کشتهای خونت گرفت و خدا ترا به دست من انداختXoʻjayinning oʻz gʻulomini oq holda koʻrishi va uni tanimay, "Sen mening gʻulomimni oʻldirding, uning qoni sendan olindi va Xudo seni mening qoʻlimga topshirdi", deyishi 27 bayt
- 151 بخش ۱۵۱ - بیان آنک حق تعالی هرچه داد و آفرید از سماوات و ارضین و اعیان و اعراض همه به استدعاء حاجت آفرید؛ خود را محتاج چیزی باید کردن تا بدهد؛ کی «امن یجیب المضطر اذا دعاه»؛ اضطرار، گواه استحقاق استHaq taoloning osmonlar, yerlar, jismlar va arazlardan nimaiki yaratgan boʻlsa, barchasini ehtiyoj talabiga koʻra yaratganligi; kishi biror narsaga muhtoj boʻlishi kerak, toki Alloh uni bersin. "Kimki zaruratga tushganda unga duo qilsa, ijobat qiladi". Zarurat haqlilikning dalilidir 16 bayt
- 152 بخش ۱۵۲ - آمدن آن زن کافر با طفل شیرخواره به نزدیک مصطفی علیه السلام و ناطق شدن عیسیوار به معجزات رسول صلی الله علیه و سلمKofir ayolning emizikli farzandi bilan Mustafo alayhissalom oldiga kelishi va Iso alayhissalom singari Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning moʻjizalari bilan chaqaloqning gapirishi 18 bayt
- 153 بخش ۱۵۳ - ربودن عقاب موزهٔ مصطفی علیه السلام و بردن بر هوا و نگون کردن و از موزه مار سیاه فرو افتادنBurgutning Mustafo alayhissalomning poyabzalini olib, havoga koʻtarib, pastga tashlashi va poyabzaldan qora ilon tushishi 17 bayt
- 154 بخش ۱۵۴ - وجه عبرت گرفتن ازین حکایت و یقین دانستن کی ان مع العسر یسراBu hikoyadan ibrat olish va "Albatta, qiyinchilikdan keyin yengillik bor" degan narsaga ishonch hosil qilish 11 bayt
- 155 بخش ۱۵۵ - استدعاء آن مرد از موسی زبان بهایم با طیورOʻsha kishining Muso alayhissalomdan hayvonlar va qushlarning tilini soʻrashi 20 bayt
- 156 بخش ۱۵۶ - وحی آمدن از حق تعالی به موسی کی بیاموزش چیزی کی استدعا کند یا بعضی از آنHaq taolodan Muso alayhissalomga vahiy kelishi: "Unga oʻzi soʻragan narsani yoki uning bir qismini oʻrgat" 17 bayt
- 157 بخش ۱۵۷ - قانع شدن آن طالب به تعلیم زبان مرغ خانگی و سگ و اجابت موسی علیه السلامU talabgorning uy qushi va itning tilini oʻrganishga qanoat qilishi va Muso alayhissalomning rozi boʻlishi 8 bayt
- 158 بخش ۱۵۸ - جواب خروس سگ راXoʻrozning itga javobi 18 bayt
- 159 بخش ۱۵۹ - خجل گشتن خروس پیش سگ به سبب دروغ شدن در آن سه وعدهXoʻrozning uchta vaʼdasining yolgʻon boʻlib chiqqani sababli it oldida uyalishi 14 bayt
- 160 بخش ۱۶۰ - خبر کردن خروس از مرگ خواجهXoʻrozning xoʻjayinining oʻlimi haqida xabar berishi 24 bayt
- 161 بخش ۱۶۱ - دویدن آن شخص به سوی موسی به زنهار چون از خروس خبر مرگ خود شنیدOʻsha kishining oʻzining oʻlimi haqida xoʻrozdan eshitganidan keyin Muso alayhissalom tomon shoshilishi 16 bayt
- 162 بخش ۱۶۲ - دعاکردن موسی آن شخص را تا بایمان رود از دنیاMuso alayhissalomning oʻsha kishi uchun dunyodan imon bilan ketishi uchun duo qilishi 7 bayt
- 163 بخش ۱۶۳ - اجابت کردن حق تعالی دعای موسی را علیه السلامHaq taoloning Muso alayhissalomning duosini ijobat qilishi 9 bayt
- 164 بخش ۱۶۴ - حکایت آن زنی کی فرزندش نمیزیست بنالید جواب آمد کی آن عوض ریاضت تست و به جای جهاد مجاهدانست تراFarzandlari yashamagan ayolning shikoyati haqida hikoya. Javob keldi: "Bu sening riyozatning evazi va mujohidlar jihodining oʻrnidir" 20 bayt
- 165 بخش ۱۶۵ - در آمدن حمزه رضی الله عنه در جنگ بی زرهHamza roziyallohu anhuning zirhsiz jangga kirishi 10 bayt
- 166 بخش ۱۶۶ - جواب حمزه مر خلق راHamza roziyallohu anhuning odamlarga javobi 65 bayt
- 167 بخش ۱۶۷ - حیله دفع مغبون شدن در بیع و شراSavdo-sotiqda zarardan qutulishning hiylasi 23 bayt
- 168 بخش ۱۶۸ - وفات یافتن بلال رضی الله عنه با شادیBilol roziyallohu anhuning xursandchilik bilan vafot etishi 18 bayt
- 169 بخش ۱۶۹ - حکمت ویران شدن تن به مرگOʻlim bilan tananing vayron boʻlishining hikmati 10 bayt
- 170 بخش ۱۷۰ - تشبیه دنیا کی بظاهر فراخست و بمعنی تنگ و تشبیه خواب کی خلاص است ازین تنگیDunyoning tashqi tomondan keng, ammo maʼnoda tor ekanligi va uyquning bu torlikdan qutulish ekanligi taqqoslanishi 21 bayt
- 171 بخش ۱۷۱ - بیان آنک هرچه غفلت و غم و کاهلی و تاریکیست همه از تن است کی ارضی است و سفلیHar qanday gʻaflat, gʻam, dangasalik va zulmat tanadan ekanligi, chunki u yerga mansub va past ekanligi bayoni 17 bayt
- 172 بخش ۱۷۲ - تشبیه نص با قیاسMatnning qiyos bilan taqqoslanishi 19 bayt
- 173 بخش ۱۷۳ - آداب المستمعین والمریدین عند فیض الحکمة من لسان الشیخShayxning tilidan hikmat yogʻilganda tinglovchilar va muridlar odobi 16 bayt
- 174 بخش ۱۷۴ - شناختن هر حیوانی بوی عدو خود را و حذر کردن و بطالت و خسارت آنکس کی عدو کسی بود کی ازو حذر ممکن نیست و فرار ممکن نی و مقابله ممکن نیHar bir hayvonning oʻz dushmanining hidini tanishi va ehtiyot boʻlishi, shuningdek, dushmanidan ehtiyot boʻlish, qochish va qarshilik koʻrsatish mumkin boʻlmagan kishining befoydaligi va zararining bekorligi 17 bayt
- 175 بخش ۱۷۵ - فرق میان دانستن چیزی به مثال و تقلید و میان دانستن ماهیت آن چیزBiror narsani misol va taqlid bilan bilish bilan oʻsha narsaning mohiyatini bilish oʻrtasidagi farq 23 bayt
- 176 بخش ۱۷۶ - جمع و توفیق میان نفی و اثبات یک چیز از روی نسبت و اختلاف جهتBir narsaning nisbat va yoʻnalishdagi farqi tufayli inkor va isbotini jamlash va muvofiqlashtirish 11 bayt
- 177 بخش ۱۷۷ - مسلهٔ فنا و بقای درویشDarveshning fano va baqo masalasi 17 bayt
- 178 بخش ۱۷۸ - قصه وکیل صدر جهان کی متهم شد و از بخارا گریخت از بیم جان باز عشقش کشید رو کشان کی کار جان سهل باشد عاشقان راSadr Jahonning vakilining qissasi. U ayblanib, jonidan qoʻrqib Buxorodan qochib ketdi, keyin uni muhabbat tortdi, chunki oshiqlar uchun jon arzimasdir 14 bayt
- 179 بخش ۱۷۹ - پیدا شدن روح القدس بصورت آدمی بر مریم بوقت برهنگی و غسل کردن و پناه گرفتن بحق تعالیMaryemning yalangʻoch holda gʻusl qilayotgan paytida Ruhul Qudusning inson shaklida paydo boʻlishi va uning Alloh taologa panoh topishi 68 bayt
- 180 بخش ۱۸۰ - گفتن روح القدس مریم راکی من رسول حقم به تو آشفته مشو و پنهان مشو از من کی فرمان اینستRuhul Qudusning Maryamga aytishi: "Men senga Allohning elchisiman, bezovta boʻlma va mendan yashirinma, chunki buyruq shundaydir" 21 bayt
- 181 بخش ۱۸۱ - عزم کردن آن وکیل ازعشق کی رجوع کند به بخارا لاابالیوارOʻsha vakilning muhabbat tufayli Buxoroga beparvolik bilan qaytishga qaror qilishi 19 bayt
- 182 بخش ۱۸۲ - پرسیدن معشوقی از عاشق غریب خود کی از شهرها کدام شهر را خوشتر یافتی و انبوهتر و محتشمتر و پر نعمتتر و دلگشاترSevishganlarning oʻz gʻarib oshigʻidan shaharlardan qaysi birini yaxshiroq, gavjumroq, ulugʻroq, neʼmatliroq va dilni yayratuvchiroq deb topganini soʻrashi 4 bayt
- 183 بخش ۱۸۳ - منع کردن دوستان او را از رجوع کردن به بخارا وتهدید کردن و لاابالی گفتن اوDoʻstlarining uni Buxoroga qaytishdan man qilishlari va tahdid qilishlari, uning beparvoligini aytishlari 18 bayt
- 184 بخش ۱۸۴ - لاابالی گفتن عاشق ناصح و عاذل را از سر عشقOshiqning nasihatgoʻy va ayblovchilarga muhabbat tufayli beparvolik bilan javob berishi 29 bayt
- 185 بخش ۱۸۵ - رو نهادن آن بندهٔ عاشق سوی بخاراOʻsha oshiq qulning Buxoro tomon yoʻl olishi 12 bayt
- 186 بخش ۱۸۶ - در آمدن آن عاشق لاابالی در بخارا وتحذیر کردن دوستان او را از پیداشدنOʻsha beparvo oshiqning Buxoroga kirishi va doʻstlarining uning koʻrinmasligidan ogohlantirishi 12 bayt
- 187 بخش ۱۸۷ - جواب گفتن عاشق عاذلان را و تهدیدکنندگان راOshiqning ayblovchilarga va tahdid qiluvchilarga javob berishi 32 bayt
- 188 بخش ۱۸۸ - رسیدن آن عاشق به معشوق خویش چون دست از جان خود بشستOʻsha oshiqning oʻz jonidan kechganidan keyin oʻz maʼshuqiga yetib borishi 6 bayt
- 189 بخش ۱۸۹ - صفت آن مسجد کی عاشقکش بود و آن عاشق مرگجوی لا ابالی کی درو مهمان شدOshiqlarni oʻldiradigan oʻsha masjid va unda mehmon boʻlgan oʻlimni izlagan beparvo oshiqning taʼrifi 9 bayt
- 190 بخش ۱۹۰ - مهمان آمدن در آن مسجدOʻsha masjidga mehmon boʻlib kelish 7 bayt
- 191 بخش ۱۹۱ - ملامت کردن اهل مسجد مهمان عاشق را از شب خفتن در آنجا و تهدید کردن مروراMasjid ahlining oshiq mehmonni u yerda tunab qolgani uchun ayblashi va uni tahdid qilishi 8 bayt
- 192 بخش ۱۹۲ - جواب گفتن عاشق عاذلان راOshiqning ayblovchilarga javob berishi 14 bayt
- 193 بخش ۱۹۳ - عشق جالینوس برین حیات دنیا بود کی هنر او همینجا بکار میآید هنری نورزیده است کی در آن بازار بکار آید آنجا خود را به عوام یکسان میبیندJolinusning bu dunyo hayotiga boʻlgan muhabbati, chunki uning sanʼati faqat shu yerda ishlaydi, u u bozorda ishlaydigan sanʼatni oʻrganmagan, u yerda oʻzini oddiy odamlar bilan teng koʻradi 33 bayt
- 194 بخش ۱۹۴ - دیگر باره ملامت کردن اهل مسجد مهمان را از شب خفتن در آن مسجدMasjid ahlining yana mehmonni u masjidda tunab qolgani uchun ayblashi 43 bayt
- 195 بخش ۱۹۵ - گفتن شیطان قریش را کی به جنگ احمد آیید کی من یاریها کنم وقبیلهٔ خود را بیاری خوانم و وقت ملاقات صفین گریختنShaytonning Qurayshga: "Ahmadga qarshi jangga chiqinglar, men yordam beraman va oʻz qabilamni yordamga chaqiraman", deb aytishi, ammo ikki saf uchrashganda qochib ketishi 43 bayt
- 196 بخش ۱۹۶ - مکرر کردن عاذلان پند را بر آن مهمان آن مسجد مهمان کشAyblovchilarning oʻsha oshiqlarni oʻldiruvchi masjid mehmoniga nasihatni takrorlashi 9 bayt
- 197 بخش ۱۹۷ - جواب گفتن مهمان ایشان را و مثل آوردن بدفع کردن حارس کشت به بانگ دف از کشت شتری را کی کوس محمودی بر پشت او زدندیMehmonning ularga javob berishi va hofizning def ovozi bilan echinishga undaganidan bir tuyani oʻldirishi misolini keltirishi, chunki uning orqasiga Mahmudiy nogʻorasi urilgan edi 71 bayt
- 198 بخش ۱۹۸ - تمثیل گریختن مؤمن و بیصبری او در بلا به اضطراب و بیقراری نخود و دیگر حوایج در جوش دیگ و بر دویدن تا بیرون جهندMoʻminning balodagi beqarorligini va sabrsizligini, qozonda qaynayotgan noʻxat va boshqa narsalarning tashvishiga, qochishga harakat qilishiga taqqoslash 37 bayt
- 199 بخش ۱۹۹ - تمثیل صابر شدن مؤمن چون بر شر و خیر بلا واقف شودMoʻminning baloning yomon va yaxshi tomonlarini bilganda sabrli boʻlishini taqqoslash 7 bayt
- 200 بخش ۲۰۰ - عذر گفتن کدبانو با نخود و حکمت در جوش داشتن کدبانو نخود راXotinning noʻxat bilan uzr soʻrashi va noʻxatni qaynashda ushlab turishining hikmati 9 bayt
- 201 بخش ۲۰۱ - باقی قصهٔ مهمان آن مسجد مهمان کش و ثبات و صدق اوOʻsha oshiqlarni oʻldiruvchi masjid mehmonining qissasining davomi va uning qatʼiyati va sadoqati 15 bayt
- 202 بخش ۲۰۲ - ذکرخیال بد اندیشیدن قاصر فهمانKam tushunuvchilarning yomon xayollari haqida eslatma 17 bayt
- 203 بخش ۲۰۳ - تفسیر این خبر مصطفی علیه السلام کی للقران ظهر و بطن و لبطنه بطن الی سبعة ابطنMustafo alayhissalomning ushbu hadisining tafsiri: "Qurʼonning zohiri va botini bor, uning botinining yetti qat botini bor" 6 bayt
- 204 بخش ۲۰۴ - بیان آنک رفتن انبیا و اولیا به کوهها و غارها جهت پنهان کردن خویش نیست و جهت خوف تشویش خلق نیست بلک جهت ارشاد خلق است و تحریض بر انقطاع از دنیا به قدر ممکنPaygʻambarlar va avliyolarning togʻlarga va gʻorlarga borishi oʻzlarini yashirish yoki xalqning tashvishidan qoʻrqish uchun emas, balki xalqni hidoyat qilish va ularni imkon qadar dunyodan uzoqlashishga undash uchun ekanligi bayoni 8 bayt
- 205 بخش ۲۰۵ - تشبیه صورت اولیا و صورت کلام اولیا به صورت عصای موسی و صورت افسون عیسی علیهما السلامAvliyolarning surati va ularning soʻzining surati Muso alayhissalomning asosi va Iso alayhissalomning afsuni suratiga taqqoslanishi 10 bayt
- 206 بخش ۲۰۶ - تفسیر یا جبال اوبی معه والطیر"Ey togʻlar, u bilan birga qushlar ham tavba qilinglar" oyatining tafsiri 14 bayt
- 207 بخش ۲۰۷ - جواب طعنهزننده در مثنوی از قصور فهم خودMasnaviyda taʼna qiluvchining oʻz tushunchasining cheklanganligi sababli javobi 10 bayt
- 208 بخش ۲۰۸ - مثل زدن در رمیدن کرهٔ اسپ از آب خوردن به سبب شخولیدن سایسانOtdan suv ichishdan qochishga misol, chunki egarlovchilarning shovqini tufayli 29 bayt
- 209 بخش ۲۰۹ - بقیهٔ ذکر آن مهمان مسجد مهمانکشOʻsha oshiqlarni oʻldiruvchi masjid mehmonining davomi 5 bayt
- 210 بخش ۲۱۰ - تفسیر آیت وَ أَجْلِبْ عَلَیْهِمْ بِخَیْلِکَ وَ رَجِلِکَ"Va ularning ustiga otliqlaring va piyoda askarlaring bilan shovqin sol" oyatining tafsiri 19 bayt
- 211 بخش ۲۱۱ - رسیدن بانگ طلسمی نیمشب مهمان مسجد راMasjid mehmoniga yarim tunda bir tilsim tovushining yetib kelishi 32 bayt
- 212 بخش ۲۱۲ - ملاقات آن عاشق با صدر جهانOʻsha oshiqning Sadr Jahon bilan uchrashishi 44 bayt
- 213 بخش ۲۱۳ - جذب هر عنصری جنس خود را کی در ترکیب آدمی محتبس شده است به غیر جنسHar bir unsurning oʻz jinsini jalb qilishi, chunki u odamning tarkibida boshqa jinslar bilan qoʻshilib qolgan 14 bayt
- 214 بخش ۲۱۴ - منجذب شدن جان نیز به عالم ارواح و تقاضای او و میل او به مقر خود و منقطع شدن از اجزای اجسام کی هم کندهٔ پای باز روحاندJonning ham ruhlar olamiga tortilishi va uning maqomi, oʻz makoniga intilishi va jism azolaridan uzilishi, chunki ular ruh uchun bogʻlangan oyoq kabi 27 bayt
- 215 بخش ۲۱۵ - فسخ عزایم و نقضها جهت با خبر کردن آدمی را از آنک مالک و قاهر اوست و گاه گاه عزم او را فسخ ناکردن و نافذ داشتن تا طمع او را بر عزم کردن دارد تا باز عزمش را بشکند تا تنبیه بر تنبیه بودQarorlarni bekor qilish va ularni buzish, to inson oʻz egasi va hukmdori borligini anglashi uchun vaqti-vaqti bilan uning qarorini bekor qilmay, amalga oshirib, uni qaror chiqarishga undab, soʻngra qarorini buzishi, toki ogohlantirish ustiga ogohlantirish boʻlsin 11 bayt
- 216 بخش ۲۱۶ - نظر کردن پیغامبر علیه السلام به اسیران و تبسم کردن و گفتن کی عَجِبْتُ مِنْ قَوْمٍ یُجَرّونَ إِلَی الجَنَّةِ بِالسَّلاسِلِ وَ الأَغْلالِPaygʻambarimiz alayhissalomning asirlarga boqib tabassum qilishi va “Gʻalati bir qavmdan hayratlandimki, zanjirlar va kishanlar bilan jannatga sudrab olib kirilmoqda”, degan soʻzlari 13 bayt
- 217 بخش ۲۱۷ - تفسیر این آیت کی ان تستفتحوا فقد جائکم الفتح ایهای طاعنان میگفتید کی از ما و محمد علیه السلام آنک حق است فتح و نصرتش ده و این بدان میگفتید تا گمان آید کی شما طالب حقاید بی غرض اکنون محمد را نصرت دادیم تا صاحب حق را ببینید“Agar sizlar fath soʻrasangiz, batahqiq, sizlarga fath keldi” oyatining tafsiri. Ey ta’n qiluvchilar, sizlar Muhammad alayhissalom bilan bizdan haq boʻlganiga fath va nusrat bergin der edingiz. Sizlar buni oʻzingizni haqqingiz boʻlmagan talabgor deb hisoblash uchun aytar edingiz. Endi Muhammadga nusrat berdik, to haqli kishini koʻring 17 bayt
- 218 بخش ۲۱۸ - سر آنک بیمراد بازگشتن رسول علیه السلام از حدیبیه حق تعالی لقب آن فتح کرد کی انا فتحنا کی به صورت غلق بود و به معنی فتح چنانک شکستن مشک به ظاهر شکستن است و به معنی درست کردنست مشکی او را و تکمیل فواید اوستPaygʻambarimiz alayhissalomning Hudaybiyadan maqsadsiz qaytishlarining siri, Alloh taolo uni “Albatta, biz senga ochiq fath ato etdik” deb atadi, bu tashqi tomondan toʻsiq boʻlsa ham, ma’no jihatidan fathdir. Xuddi meshni yorish tashqi tomondan yorish boʻlsa ham, aslida uni tuzatish va foydalarini toʻldirishdir 9 bayt
- 219 بخش ۲۱۹ - تفسیر این خبر کی مصطفی علیه السلام فرمود لا تفضلونی علی یونس بن متی“Meni Yunus ibn Mattodan afzal qilmanglar” degan hadisning tafsiri 16 bayt
- 220 بخش ۲۲۰ - آگاه شدن پیغامبر علیه السلام از طعن ایشان بر شماتت اوPaygʻambar alayhissalomning ularning ta’nlaridan xabardor boʻlishi 33 bayt
- 221 بخش ۲۲۱ - بیان آنک طاغی در عین قاهری مقهورست و در عین منصوری ماسورZolimning gʻolib boʻlishiga qaramay magʻlub, nusrat topishiga qaramay asir ekanligini bayon qilish 40 bayt
- 222 بخش ۲۲۲ - جذب معشوق عاشق را من حیث لا یعمله العاشق و لا یرجوه و لا یخطر بباله و لا یظهر من ذلک الجذب اثر فی العاشق الا الخوف الممزوج بالیاس مع دوام الطلبMa’shuqning oshiqni oʻzi bilmagan, umid qilmagan, hatto xayoliga ham kelmagan tarzda tortishi va bu tortishning oshiqda faqat umidsizlik bilan aralashgan qoʻrquvdan boshqa hech qanday izi koʻrinmasligi, talabning davom etishi bilan birga 23 bayt
- 223 بخش ۲۲۳ - داد خواستن پشه از باد به حضرت سلیمان علیه السلامChivinning Sulaymon alayhissalom huzurida shamoldan shikoyat qilishi 22 bayt
- 224 بخش ۲۲۴ - امرکردن سلیمان علیه السلام پشهٔ متظلم را به احضار خصم به دیوان حکمSulaymon alayhissalomning shikoyatchi chivinga raqibini sudga keltirishni buyurishi 18 bayt
- 225 بخش ۲۲۵ - نواختن معشوق عاشق بیهوش را تا به هوش باز آیدMa’shuqning hushsiz oshiqni hushiga kelishi uchun erkalashi va ovutishi 30 bayt
- 226 بخش ۲۲۶ - با خویش آمدن عاشق بیهوش و روی آوردن به ثنا و شکر معشوقHushsiz oshiqning oʻziga kelishi va ma’shuqni maqtash va shukronalik aytishga yuzlanishi 55 bayt
- 227 بخش ۲۲۷ - حکایت عاشقی دراز هجرانی بسیار امتحانیUzoq hijron va koʻp sinovlarga uchragan bir oshiqning hikoyasi 31 bayt
- 228 بخش ۲۲۸ - یافتن عاشق معشوق را و بیان آنک جوینده یابنده بود کی وَ مَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَیْراً یَرَهُOshiqning ma’shuqini topishi va “Kimki zarracha yaxshilik qilsa, uni koʻradi” oyatiga koʻra, izlagan topuvchi boʻlishini bayon qilish 31 bayt