M3:4193 — ز آب سرد انگور افسرده رهد / سردی و افسردگی بیرون نهد

مولانا در اینجا برای توضیح اینکه چگونه یک «سختی» می‌تواند «سختی» دیگری را از میان بردارد، از یک تمثیل طبیعی و زیبا استفاده می‌کند. او به این پدیده اشاره دارد که برای باز کردن یخِ میوه‌ای منجمد، آن را در آب سرد قرار می‌دهند، نه آب داغ. آب داغ به بافت میوه آسیب می‌زند، اما آب سرد به آرامی و به شکلی مؤثر، انجماد و سردی را از آن بیرون می‌کشد.

این تمثیل در ادامه بیت قبلی آمده است که می‌گوید: «زان حدیث تلخ می‌گویم تو را / تا ز تلخی‌ها فرو شویم تو را». در آن بیت، مولانا کلام «تلخ» خود را به دارویی تشبیه می‌کند که «تلخی‌های» وجود سالک را می‌شوید و پاک می‌کند. این بیت، آن تشبیه را روشن‌تر می‌سازد. «آب سرد» نماد همان «حدیث تلخ» یا بلایا و سختی‌هایی است که بر مؤمن وارد می‌شود. «انگور افسرده» نیز نماد روح انسان است که در اثر رنج‌ها و تعلقات دنیوی، منجمد و بی‌نشاط شده است.

پیام اصلی این است که نباید از ظاهر امور قضاوت کرد. همان‌طور که آب سرد به شکلی متناقض‌نما باعث گرم شدن انگور یخ‌زده می‌شود، پذیرش مشقت‌ها و سخنان ناخوشایند نیز می‌تواند روح را از انجماد و افسردگی رها سازد و آن را به سوی تعالی و حیات حقیقی سوق دهد. این یک اصل در درمان‌های معنوی است: مواجهه با حقیقت، هرچند تلخ، شفابخش است.