O'qish› Daftar 4› Rasululloh alayhissalomning oʻsha Hozaliyani keksa va tajribali jangchilardan ustun qoʻyib, amirlik va sarkardalikka tanlashining sababini bayon qilishi› Bayt 2171
M4:2171 — ما که باطنبین جملهٔ کشوریم / دل ببینیم و به ظاهر ننگریم
M4:2171
Ma'no · به زبانِ تو — Sizning tilingiz · AI
ما که پیامبران و اولیای الهی هستیم، توانایی دیدن حقیقت درونی انسانها را داریم؛ بنابراین، قضاوت ما بر اساس باطن و قلب افراد است، نه بر اساس ظاهر فریبندهی آنها.
این بیت از زبان پیامبر اسلام (ص) و به طور کلی از زبان تمام کسانی است که به «چشم باطن» میبینند. مولانا در این بخش از مثنوی توضیح میدهد که چرا پیامبر، فرماندهی سپاه را به جوانی از قبیلهٔ هذیل سپرد و او را بر پیران و افراد باتجربهتر ترجیح داد. پاسخ این است که انتخابهای الهی بر اساس معیارهای ظاهری مانند سن، مقام یا ثروت نیست، بلکه بر اساس حقیقت درونی و صفای باطن افراد است.
مولانا پیش از این بیت، دو گروه را در مقابل هم قرار میدهد: «ظاهربینان» که مقلد هستند و تنها به نشانههای بیرونی (مثل سفیدی مو به عنوان نشانهٔ پختگی) اتکا میکنند، و «باطنبینان» که با نور حق، پوستهها و ظواهر را میشکافند و به مغز و حقیقت دست مییابند. ظاهربینان فریب میخورند، همانطور که مسِ روکششده با طلا را به جای طلای خالص میخرند.
در مقابل، این بیت میگوید: «ما» (یعنی اهل بصیرت و معرفت) حاکمان حقیقی «کشور» وجود هستیم و نگاهمان به «دل» است که مرکز نیتها و حقایق معنوی است. ما به ظاهر که میتواند فریبنده و دروغین باشد، اعتنا نمیکنیم. این اصل، اساس قضاوت و ارزشگذاری در عرفان است: ارزش انسان به قلب اوست، نه به صورت و جایگاه اجتماعیاش.
- باطنبین
- کسی که حقیقت درونی و نادیدنی را میبیند، صاحب بصیرت
- جملهٔ کشور
- تمام سرزمین، همهٔ عالم هستی
- ننگریم
- نگاه نمیکنیم، توجه نمیکنیم
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.