O'qish›Daftar 4

Daftar 4 · 3850 bayt · 139 bo'lim

دفتر چهارم

Book IV

دیباچهٔ دفتر چهارم · عربی

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ الظَّعن الرابع الی احسن المرابع و اجلِّ المنافع. تسرُّ قلوب العارفین بمطالعته کسرور الرِّیاض بصوت الغمام و أنس العیون بطیب المنام. فیه ارتیاح الارواح و شفاء الاشباح و هو کما یشتهیه المخلصون و یهوونه، و یطلبه السّالکون و یتمنَّونه. للعیون قرَّة و للنفوس مسرَّة. اطیب الثّمار لمن اجتنی و اجل المرادات و المنی. موصل العلیل الی طبیبه و هادی المحبّ الی حبیبه، و هو بحمد اللَّه من اعظم المواهب و انفس الرغائب. مجدِّد عهد الالفة. مسهِّل عسر اصحاب الکلفة. یزید النظر فیه اسفا لمن بعد و سرورا و شکرا لمن سعد. تضمَّن صدره ما لم یتضَّمن صدور الغانیات من الحلل جزاء لاهل العلم و العمل. فهو کبدر طلع و جدّ رجع. زاید علی تأمل الآملین و رائد لرود العاملین. یرفع الامل بعد انخفاضه و یبسط الرَّجاء بعد انقباضه. کشمس اشرقت من بین غمام تفرقت. نور لاصحابنا و کنز لاعقابنا و نسأل اللَّه التوفیق لشکر فانَّ الشکر قید للعتید و صید للمزید و لا یکون الّا ما یرید و ممّا شجانی أنّنی کنت نائما اعلّل من برد بطیب التَّنسُّم الی ان دعت ورقاء فی غصن ایکة تغرِّد مبکاها بحسن الترنُّم فلو قبل مبکاها بکیت صبابة لسعدی شفیت النَّفس قبل التندُّم و لکن بکت قبلی فهیج لی البکا بکاها فقلت الفضل للمتقدِّم رحم اللَّه المتقدّمین و المتأخّرین و المنجزین و المتنجّزین بفضله و کرمه و جزیل آلائه و نعمه فهو خیر مسئول و اکرم مأمول و اللَّه خیر حافظا و هو ارحم الراحمین و خیر المونسین و خیر الوارثین و خیر مخلف. رازق للعابدین الزّارعین الحارثین و صلی اللَّه علی محمد و علی جمیع الانبیاء و المرسلین آمین یا ربّ العالمین.

yoki o'z tilingizda o'qing:

mavjud
❋ ❋ ❋
  1. 001 بخش ۱ - سر آغازKirish 39 bayt
  2. 002 بخش ۲ - تمامی حکایت آن عاشق که از عسس گریخت در باغی مجهول خود معشوق را در باغ یافت و عسس را از شادی دعای خیر می‌کرد و می‌گفت کی عَسی أَنْ تَکْرَهوا شَیْئاً وَ هُوَ خَیْرٌ لَکُمْOʻsha oshiqning hikoyasining davomi, u bogʻda oshiqni topdi, shunda u oshiqni oʻzini topib, uni quvgʻin qilgan odamga duo qilib: “Shoyad bir narsani yomon koʻrsangiz, holbuki u siz uchun yaxshilikdir” derdi 40 bayt
  3. 003 بخش ۳ - حکایت آن واعظ کی هر آغاز تذکیر دعای ظالمان و سخت‌دلان و بی‌اعتقادان کردیHar bir va’zini zolimlar, qattiq qalb egalari va ishonchsizlar uchun duo bilan boshlaydigan voizning hikoyasi 32 bayt
  4. 004 بخش ۴ - سؤال کردن از عیسی علیه‌السلام کی در وجود از همهٔ صعبها صعب‌تر چیستIso alayhissalomdan mavjudotdagi eng qiyin nima ekanligi haqida soʻrash 7 bayt
  5. 005 بخش ۵ - قصد خیانت کردن عاشق و بانگ بر زدن معشوق بر ویOshiqning xiyonat qilish niyati va ma’shuqning unga qichqirishi 37 bayt
  6. 006 بخش ۶ - قصهٔ آن صوفی کی زن خود را بیگانه‌ای بگرفتXotinini begona odam olib ketgan soʻfiyning hikoyasi 28 bayt
  7. 007 بخش ۷ - معشوق را زیر چادر پنهان کردن جهت تلبیس و بهانه گفتن زن کی ان کید کن عظیمXotinning aldash uchun ma’shuqni choyshab ostiga yashirishi va “Albatta, sizlarning makringiz ulugʻdir” deb bahona aytishi 12 bayt
  8. 008 بخش ۸ - گفتن زن کی او در بند جهاز نیست مراد او ستر و صلاحست و جواب گفتن صوفی این را سرپوشیدهXotinning “U jihozlarga muhtoj emas, uning maqsadi yopinch va solihlikdir” deyishi va soʻfiyning unga yopiq javob berishi 17 bayt
  9. 009 بخش ۹ - غرض از سمیع و بصیر گفتن خدا راAllohni “eshituvchi va koʻruvchi” deb atashdan maqsad 23 bayt
  10. 010 بخش ۱۰ - مثال دنیا چون گولخن و تقوی چون حمامDunyo gʻulxonga, taqvo hammomga oʻxshaydi 19 bayt
  11. 011 بخش ۱۱ - قصهٔ آن دباغ کی در بازار عطاران از بوی عطر و مشک بیهوش و رنجور شدAttorlar bozorida attor va mushk hididan hushidan ketib, betob boʻlgan charmgar hikoyasi 32 bayt
  12. 012 بخش ۱۲ - معالجه کردن برادر دباغ دباغ را به خفیه به بوی سرگینCharmgarning ukasi unga yashirincha qurt hidini hidlatib davolashi 17 bayt
  13. 013 بخش ۱۳ - عذر خواستن آن عاشق از گناه خویش به تلبیس و روی پوش و فهم کردن معشوق آن را نیزOshiqning oʻz gunohidan yolgʻon va yashirish bilan uzr soʻrashi va ma’shuqning buni ham tushunishi 14 bayt
  14. 014 بخش ۱۴ - رد کردن معشوقه عذر عاشق را و تلبیس او را در روی او مالیدنMa’shuqaning oshiqning uzrini rad etishi va uning aldovini yuziga urishi 33 bayt
  15. 015 بخش ۱۵ - گفتن آن جهود علی را کرم الله وجهه کی اگر اعتماد داری بر حافظی حق از سر این کوشک خود را در انداز و جواب گفتن امیرالمؤمنین او راYahudiyning Ali karramallohu vajhahuga: “Agar Allohning himoyasiga ishonsang, shu qasringdan oʻzingni tashla” deyishi va Amir al-Moʻminiynning unga javob berishi 35 bayt
  16. 016 بخش ۱۶ - قصهٔ مسجد اقصی و خروب و عزم کردن داود علیه‌السلام پیش از سلیمان علیه‌السلام بر بنای آن مسجدMasjidul Aqsoning hikoyasi, xurub daraxti va Dovud alayhissalomning Sulaymon alayhissalomdan oldin bu masjidni qurishga ahd qilishi 18 bayt
  17. 017 بخش ۱۷ - شرح انما المؤمنون اخوة والعلماء کنفس واحدة خاصه اتحاد داود و سلیمان و سایر انبیا علیهم‌السلام کی اگر یکی ازیشان را منکر شوی ایمان به هیچ نبی درست نباشد و این علامت اتحادست کی یک خانه از هزاران خانه ویران کنی آن همه ویران شود و یک دیوار قایم نماند کی لانفرق بین احد منهم و العاقل یکفیه الاشارة این خود از اشارت گذشت“Albatta, moʻminlar birodardirlar” va “Ulamolar bir jon kabidir” oyatlarining sharhi, xususan Dovud va Sulaymon va boshqa paygʻambarlar alayhimussalomning birligi, ulardan birini inkor etsang, hech bir paygʻambarga imon keltirish toʻgʻri boʻlmaydi, va bu birlik belgisidir, minglab uylardan birini vayron qilsang, hammasi vayron boʻladi va bir devor ham tik turmaydi, chunki “ularning orasini ajratmaymiz” va aqlliga ishora kifoyadir, bu esa ishoradan oʻtib ketdi 61 bayt
  18. 018 بخش ۱۸ - بقیهٔ قصهٔ بنای مسجد اقصیMasjidul Aqsoni qurish hikoyasining davomi 20 bayt
  19. 019 بخش ۱۹ - قصهٔ آغاز خلافت عثمان رضی الله عنه و خطبهٔ وی در بیان آنک ناصح فعال به فعل به از ناصح قوال به قولUsmon roziyallohu anhuning xalifalik boshlanishi va uning nutqi, unda faol nasihatgoʻy soʻz bilan nasihat qiluvchidan afzal ekanligini bayon qilishi 34 bayt
  20. 020 بخش ۲۰ - در بیان آنک حکما گویند آدمی عالم صغریست و حکمای اللهی گویند آدمی عالم کبریست زیرا آن علم حکما بر صورت آدمی مقصور بود و علم این حکما در حقیقت حقیقت آدمی موصول بودHukamolarning “Inson kichik olamdir” deyishi va ilohiy hukamolarning “Inson buyuk olamdir” deyishi, chunki hukamolarning ilmi insonning suratiga cheklangan edi, bu hukamolarning ilmi esa insonning haqiqatiga bogʻliq edi 17 bayt
  21. 021 بخش ۲۱ - تفسیر این حدیث کی مثل امتی کمثل سفینة نوح من تمسک بها نجا و من تخلف عنها غرق“Ummatim Nuhning kemasiga oʻxshaydi, kim unga yopishsa najot topadi, kim undan qolsa gʻarq boʻladi” hadisining tafsiri 25 bayt
  22. 022 بخش ۲۲ - قصهٔ هدیه فرستادن بلقیس از شهر سبا سوی سلیمان علیه‌السلامBalqisning Saba shahridan Sulaymon alayhissalomga sovgʻa yuborish hikoyasi 35 bayt
  23. 023 بخش ۲۳ - کرامات و نور شیخ عبدالله مغربی قدس الله سرهShayx Abdulloh Magʻribiy qaddasallohu sirruhuning karomatlari va nuri 16 bayt
  24. 024 بخش ۲۴ - بازگردانیدن سلیمان علیه‌السلام رسولان بلقیس را به آن هدیه‌ها کی آورده بودند سوی بلقیس و دعوت کردن بلقیس را به ایمان و ترک آفتاب‌پرستیSulaymon alayhissalomning Balqisning elchilarini olib kelgan sovgʻalari bilan Balqisga qaytarishi va Balqisni imonga va quyoshga sigʻinishni tark etishga da’vat qilishi 11 bayt
  25. 025 بخش ۲۵ - قصهٔ عطاری کی سنگ ترازوی او گل سرشوی بود و دزدیدن مشتری گل خوار از آن گل هنگام سنجیدن شکر دزدیده و پنهانTarozining toshi loy boʻlgan attor hikoyasi va xaridor shakar tortish paytida oʻgʻrincha yashirincha loydan yeb qoʻyishi 28 bayt
  26. 026 بخش ۲۶ - دلداری کردن و نواختن سلیمان علیه‌السلام مر آن رسولان را و دفع وحشت و آزار از دل ایشان و عذر قبول ناکردن هدیه شرح کردن با ایشانSulaymon alayhissalomning elchilarni ovutishi va ularning dilidan vahshat va ozorni ketkazishi, sovgʻani qabul qilmaslik sababini ularga tushuntirishi 25 bayt
  27. 027 بخش ۲۷ - دیدن درویش جماعت مشایخ را در خواب و درخواست کردن روزی حلال بی‌مشغول شدن به کسب و از عبادت ماندن و ارشاد ایشان او را و میوه‌های تلخ و ترش کوهی بر وی شیرین شدن به داد آن مشایخDarveshning tushida bir guruh shayxlarni koʻrishi va mashgʻul boʻlmasdan, ibodatdan qolmasdan halol rizq soʻrashi, shayxlarning uni yoʻllashi va ular sababli togʻning achchiq va nordon mevalari unga shirin boʻlishi 11 bayt
  28. 028 بخش ۲۸ - نیت کردن او کی این زر بدهم بدان هیزم‌کش چون من روزی یافتم به کرامات مشایخ و رنجیدن آن هیزم‌کش از ضمیر و نیت اوUning “Bu oltinni oʻtinchi beraman, chunki men shayxlarning karomatlari bilan rizq topdim” deb niyat qilishi va oʻtinchining uning fikri va niyatidan ranjishi 29 bayt
  29. 029 بخش ۲۹ - تحریض سلیمان علیه‌السلام مر رسولان را بر تعجیل به هجرت بلقیس بهر ایمانSulaymon alayhissalomning elchilarni Balqisning imon keltirishi uchun hijratga shoshilishga undashi 8 bayt
  30. 030 بخش ۳۰ - سبب هجرت ابراهیم ادهم قدس الله سره و ترک ملک خراسانIbrohim Adham qaddasallohu sirruhuning hijrat qilishining va Xuroson mulkini tark etishining sababi 19 bayt
  31. 031 بخش ۳۱ - حکایت آن مرد تشنه کی از سر جوز بن جوز می‌ریخت در جوی آب کی در گو بود و به آب نمی‌رسید تا به افتادن جوز بانگ آب# بشنود و او را چو سماع خوش بانگ آب اندر طرب می‌آوردQuvudagi ariqda yongʻoq daraxti uchidan yongʻoq tashlab, suvga yeta olmagan chanqoq odam hikoyasi, u yongʻoq tushishi bilan suvning ovozini eshitar edi va suvning ovozi unga eshitiladigan musiqaga oʻxshab xursand qilardi 36 bayt
  32. 032 بخش ۳۲ - تهدید فرستادن سلیمان علیه‌السلام پیش بلقیس کی اصرار میندیش بر شرک و تاخیر مکنSulaymon alayhissalomning Balqisga tahdid yuborishi: “Shirkingda qolishni oʻylama va kechiktirma” 31 bayt
  33. 033 بخش ۳۳ - پیدا کردن سلیمان علیه‌السلام کی مرا خالصا لامر الله جهدست در ایمان تو یک ذره غرضی نیست مرا نه در نفس تو و حسن تو و نه در ملک تو خود بینی چون چشم جان باز شود به نوراللهSulaymon alayhissalomning: “Mening imoningda Allohning amri uchun sof harakatim bor, senda, goʻzalligingda yoki mulkingda zarracha gʻarazim yoʻq, qachonki jon koʻzi Allohning nuri bilan ochilsa, oʻzing koʻrasan” deb bayon qilishi 17 bayt
  34. 034 بخش ۳۴ - باقی قصهٔ ابراهیم ادهم قدس‌الله سرهIbrohim Adham qaddasallohu sirruhuning hikoyasining davomi 16 bayt
  35. 035 بخش ۳۵ - بقیهٔ قصهٔ اهل سبا و نصیحت و ارشاد سلیمان علیه‌السلام آل بلقیس را هر یکی را اندر خور خود و مشکلات دین و دل او و صید کردن هر جنس مرغ ضمیری به صفیر آن جنس مرغ و طعمهٔ اوSaba ahli hikoyasining davomi va Sulaymon alayhissalomning Balqis ahli har biriga oʻziga mos ravishda, diniy va qalbiy muammolarini hal qilishda nasihat va yoʻl-yoʻriq berishi, va har bir jins qushining fikrini oʻsha jins qushining tovushi va yemiga qarab ovlashi 14 bayt
  36. 036 بخش ۳۶ - آزاد شدن بلقیس از ملک و مست شدن او از شوق ایمان و التفات همت او از همهٔ ملک منقطع شدن وقت هجرت الا از تختBalqisning mulkdan ozod boʻlishi va imon shavqidan mast boʻlishi, hijrat paytida barcha mulkdan, faqat taxtidan boshqa hamma narsadan umidining uzilishi 44 bayt
  37. 037 بخش ۳۷ - چاره کردن سلیمان علیه‌السلام در احضار تخت بلقیس از سباSulaymon alayhissalomning Balqis taxtini Sabadan keltirish uchun chora koʻrishi 12 bayt
  38. 038 بخش ۳۸ - قصهٔ یاری خواستن حلیمه از بتان چون عقیب فطام مصطفی را علیه‌السلام گم کرد و لرزیدن و سجدهٔ بتان و گواهی دادن ایشان بر عظمت کار مصطفی صلی‌الله علیه و سلمHalimaning butlardan yordam soʻrashi hikoyasi, chunki u Mustafoni alayhissalomni koʻkrakdan ajratgandan keyin yoʻqotib qoʻygan edi, va butlarning titrashi va sajda qilishi va Mustafoning sollallohu alayhi vasallam ishlari ulugʻligiga guvohlik berishi 21 bayt
  39. 039 بخش ۳۹ - حکایت آن پیر عرب کی دلالت کرد حلیمه را به استعانت به بتانHalimaga butlardan yordam soʻrashni maslahat bergan keksa arabning hikoyasi 47 bayt
  40. 040 بخش ۴۰ - خبر یافتن جد مصطفی عبدالمطلب از گم کردن حلیمه محمد را علیه‌السلام و طالب شدن او گرد شهر و نالیدن او بر در کعبه و از حق درخواستن و یافتن او محمد را علیه‌السلامMustafoning bobosi Abdulmuttalibning Halima Muhammad alayhissalomni yoʻqotib qoʻyganidan xabar topishi, uni shahar atrofida izlashi va Ka’ba eshigi oldida nolishi va Allohdan soʻrashi va Muhammad alayhissalomni topishi 50 bayt
  41. 041 بخش ۴۱ - نشان خواستن عبدالمطلب از موضع محمد علیه‌السلام کی کجاش یابم و جواب آمدن از اندرون کعبه و نشان یافتنAbdulmuttalibning Muhammad alayhissalomning joyi haqida belgi soʻrashi: “Uni qayerdan topaman?” va Ka’ba ichidan javob kelishi va belgi topishi 8 bayt
  42. 042 بخش ۴۲ - بقیهٔ قصهٔ دعوت رحمت بلقیس راBalqisga rahmat da’vatining qolgan hikoyasi 4 bayt
  43. 043 بخش ۴۳ - مثل قانع شدن آدمی به دنیا و حرص او در طلب دنیا و غفلت او از دولت روحانیان کی ابنای جنس وی‌اند و نعره‌زنان کی یا لَیْتَ قَوْمي یَعْلَمونَInsonning dunyoga qanoat qilishi, dunyo talabida ochkoʻzligi va oʻz jinsidan boʻlgan ruhiy kishilarning davlatidan gʻofilligi misoli, ular: “Qaniydi, qavmim bilsalar edi” deb qichqiradilar 68 bayt
  44. 044 بخش ۴۴ - بقیهٔ عمارت کردن سلیمان علیه‌السلام مسجد اقصی را به تعلیم و وحی خدا جهت حکمتهایی کی او داند و معاونت ملایکه و دیو و پری و آدمی آشکاراSulaymon alayhissalomning Allohning vahyi va ta’limi bilan, Oʻzi bilgan hikmatlar uchun, va farishtalar, jinlar, parilar va odamlarning ochiq yordami bilan Masjidul Aqsoni qurishining davomi 43 bayt
  45. 045 بخش ۴۵ - قصهٔ شاعر و صله دادن شاه و مضاعف کردن آن وزیر بوالحسن نامShoirning hikoyasi va shohning unga sovgʻa berishi va vazir Abulhasan ismlining uni ikki barobar oshirishi 10 bayt
  46. 046 بخش ۴۶ - باز آمدن آن شاعر بعد چند سال به امید همان صله و هزار دینار فرمودن بر قاعدهٔ خویش و گفتن وزیر نو هم حسن نام شاه را کی این سخت بسیارست و ما را خرجهاست و خزینه خالیست و من او را بده یک آن خشنود کنمOʻsha shoirning bir necha yildan keyin xuddi oʻsha sovgʻa umidida qaytib kelishi va shohning oʻz odatiga koʻra ming dinor buyurishi va yangi vazir, ismi Hasan boʻlgan kishining shohga: “Bu juda koʻp, bizning xarajatlarimiz bor va xazina boʻsh, men uni oʻndan biriga rozi qilaman” deyishi 74 bayt
  47. 047 بخش ۴۷ - مانستن بدرایی این وزیر دون در افساد مروت شاه به وزیر فرعون یعنی هامان در افساد قابلیت فرعونBu past vazirning shohning mardligini buzishdagi Firʼavn vaziri Homanning Firʼavnning qobiliyatini buzishiga oʻxshashi 23 bayt
  48. 048 بخش ۴۸ - نشستن دیو بر مقام سلیمان علیه‌السلام و تشبه کردن او به کارهای سلیمان علیه‌السلام و فرق ظاهر میان هر دو سلیمان و دیو خویشتن را سلیمان بن داود نام کردنJinning Sulaymon alayhissalomning oʻrniga oʻtirishi va Sulaymon alayhissalomning ishlariga taqlid qilishi va ikki Sulaymon oʻrtasidagi ochiq farq va jinning oʻzini Sulaymon ibn Dovud deb atashi 24 bayt
  49. 049 بخش ۴۹ - درآمدن سلیمان علیه‌السلام هر روز در مسجد اقصی بعد از تمام شدن جهت عبادت و ارشاد عابدان و معتکفان و رستن عقاقیر در مسجدSulaymon alayhissalomning Masjidul Aqso qurilishi tugagandan keyin har kuni ibodat va obidlar hamda eʼtikof qiluvchilarni yoʻllash uchun masjidga kirishi va masjidda dorivor oʻtlarning oʻsishi 14 bayt
  50. 050 بخش ۵۰ - آموختن پیشه گورکنی قابیل از زاغ پیش از آنک در عالم علم گورکنی و گور بودQobilning qargʻadan qabriston qazish hunarini oʻrganishi, hali dunyoda qabriston qazish ilmi va qabr boʻlmaganidan oldin 57 bayt
  51. 051 بخش ۵۱ - قصهٔ صوفی کی در میان گلستان سر به زانو مراقب بود یارانش گفتند سر برآور تفرج کن بر گلستان و ریاحین و مرغان و آثار رحمةالله تعالیGulistonda boshini tizzasiga qoʻyib muroqaba qilgan soʻfiyning hikoyasi, uning doʻstlari: “Boshingni koʻtar, guliston, rayhonlar, qushlar va Alloh taoloning rahmatining asarlarini tomosha qil” dedilar 15 bayt
  52. 052 بخش ۵۲ - قصهٔ رستن خروب در گوشهٔ مسجد اقصی و غمگین شدن سلیمان علیه‌السلام از آن چون به سخن آمد با او و خاصیت و نام خود بگفتMasjidul Aqsoning bir burchagida xurub daraxtining oʻsishi va Sulaymon alayhissalomning u bilan gaplashganda va u oʻzining xususiyati va ismini aytganda gʻamgin boʻlishi hikoyasi 62 bayt
  53. 053 بخش ۵۳ - بیان آنک حصول علم و مال و جاه بدگوهران را فضیحت اوست و چون شمشیریست کی افتادست به دست راه‌زنIlm, mol-dunyo va mansab yomon tabiatli kishilar uchun ularning sharmandaligi ekanligi va yoʻlboshchining qoʻliga tushgan qilichga oʻxshashligini bayon qilish 17 bayt
  54. 054 بخش ۵۴ - تفسیر یا ایها المزمل“Ey oʻranib yotgan” (Muzzammil) oyatining tafsiri 37 bayt
  55. 055 بخش ۵۵ - در بیان آنک ترک الجواب جواب مقرر این سخن کی جواب الاحمق سکوت شرح این هر دو درین قصه است کی گفته می‌آید“Javobni tark etish javobdir” va “Ahmoqqa javob sukutdir” soʻzlarini bayon qilish, bu ikkisining sharhi kelayotgan hikoyada keltiriladi 7 bayt
  56. 056 بخش ۵۶ - در تفسیر این حدیث مصطفی علیه‌السلام کی ان الله تعالی خلق الملائکة و رکب فیهم العقل و خلق البهائم و رکب فیها الشهوة و خلق بنی آدم و رکب فیهم العقل و الشهوة فمن غلب عقله شهوته فهو اعلی من الملائکة و من غلب شهوته عقله فهو ادنی من البهائمPaygʻambar Mustafo alayhissalomning quyidagi hadisining tafsiri: “Alloh taolo farishtalarni yaratdi va ularga aql berdi, hayvonlarni yaratdi va ularga shahvat berdi, Odam bolalarini yaratdi va ularga aql va shahvat berdi. Kimning aqlni shahvatini yengsa, u farishtalardan ustundir, kimning shahvati aqlini yengsa, u hayvonlardan pastdir” 30 bayt
  57. 057 بخش ۵۷ - در تفسیر این آیت کی و اما الذین فی قلوبهم مرض فزادتهم رجسا و قوله یضل به کثیرا و یهدی به کثیرا“Qalblarida kasallik boʻlganlarga esa, bu ularning rijsini ziyoda qildi” va “U bilan koʻplarni zalolatga soladi va koʻplarni hidoyatga boshlaydi” oyatlarining tafsiri 6 bayt
  58. 058 بخش ۵۸ - چالیش عقل با نفس هم چون تنازع مجنون با ناقه میل مجنون سوی حره میل ناقه واپس سوی کره چنانک گفت مجنون هوا ناقتی خلفی و قدامی الهوی و انی و ایاها لمختلفانAqlning nafs bilan kurashi Majnunning tuyasi bilan janjallashishiga oʻxshaydi, Majnunning intilishi Hurraga tomon, tuyaning intilishi esa bolasiga tomon orqaga edi, Majnun aytganidek: “Tuyamning havosiga qarshi oʻzimning havoim bor, men va u ikkimiz xilofdamiz” 29 bayt
  59. 059 بخش ۵۹ - نوشتن آن غلام قصهٔ شکایت نقصان اجری سوی پادشاهQulning podshohga maoshining kamligi haqida shikoyat maktubi yozishi 16 bayt
  60. 060 بخش ۶۰ - حکایت آن فقیه با دستار بزرگ و آنک بربود دستارش و بانگ می‌زد کی باز کن ببین کی چه می‌بری آنگه ببرKatta sallasini oʻgʻirlagan faqih va uning “Qaytar, nima olib ketayotganingni koʻr, keyin olib ket” deb baqirishi hikoyasi 14 bayt
  61. 061 بخش ۶۱ - نصیحت دنیا اهل دنیا را به زبان حال و بی‌وفایی خود را نمودن به وفا طمع دارندگان ازوDunyoning dunyo ahliga hol tili bilan nasihat qilishi va undan vafo umid qilganlarga oʻzining befovligini koʻrsatishi 49 bayt
  62. 062 بخش ۶۲ - بیان آنک عارف را غذاییست از نور حق کی ابیت عند ربی یطعمنی و یسقینی و قوله الجوع طعام الله یحیی به ابدان الصدیقین ای فی الجوع یصل طعام‌اللهOraf uchun Allohning nuridan oziq borligini bayon qilish: “Men Rabbim huzurida tunayman, U menga taom beradi va ichiradi” va “Ochlik Allohning taomidir, u bilan sodiqlar jasadlarini tiriltiradi”, ya’ni ochlikda Allohning taomi yetib keladi 29 bayt
  63. 063 بخش ۶۳ - تفسیر اوجس فی نفسه خیفة موسی قلنا لا تخف انک انت الاعلی“Muso oʻzida qoʻrquv sezdi. Biz aytdik: Qoʻrqma, albatta sen ustunsan” oyatining tafsiri 25 bayt
  64. 064 بخش ۶۴ - زجر مدعی از دعوی و امر کردن او را به متابعتDa’vogarni da’vosidan qaytarish va unga itoat qilishni buyurish 22 bayt
  65. 065 بخش ۶۵ - بقیهٔ نوشتن آن غلام رقعه به طلب اجریOʻsha qulning maosh soʻrab yozgan maktubining davomi 22 bayt
  66. 066 بخش ۶۶ - حکایت آن مداح کی از جهت ناموس شکر ممدوح می‌کرد و بوی اندوه و غم اندرون او و خلاقت دلق ظاهر او می‌نمود کی آن شکرها لافست و دروغYaxshi nom qozonish uchun maqtovga sazovor boʻlgan kishiga shukrona aytgan, ammo ichidagi gʻam-gʻussasi va tashqi libosining eski-yirtiq holati bu shukronalarning yolgʻon ekanligini koʻrsatgan madhchining hikoyasi 55 bayt
  67. 067 بخش ۶۷ - دریافتن طبیبان الهی امراض دین و دل را در سیمای مرید و بیگانه و لحن گفتار او و رنگ چشم او و بی این همه نیز از راه دل کی انهم جواسیس القلوب فجالسوهم بالصدقIlohiy tabiblarning murid va begona kishining yuzi, nutq ohangi va koʻz rangidan din va qalb kasalliklarini aniqlashi, hatto bularsiz ham qalb orqali, chunki “ular qalblarning josuslaridir, ular bilan rostgoʻylikda oʻtiringlar” 8 bayt
  68. 068 بخش ۶۸ - مژده دادن ابویزید از زادن ابوالحسن خرقانی قدس الله روحهما پیش از سالها و نشان صورت او سیرت او یک به یک و نوشتن تاریخ‌نویسان آن در جهت رصدAbu Yazidning Abu al-Hasan Xarqoqiy qaddasallohu ruhahumoning tugʻilishidan yillar oldin xabar berishi va uning tashqi koʻrinishi, xulq-atvori birma-bir bayon qilinishi va tarixchilarning buni kuzatish uchun yozib qoʻyishlari 32 bayt
  69. 069 بخش ۶۹ - قول رسول صلی الله علیه و سلم انی لاجد نفس الرحمن من قبل الیمنRasululloh sollallohu alayhi vasallamning: “Men Rahmonning nafasini Yamandan topaman” degan soʻzlari 22 bayt
  70. 070 بخش ۷۰ - نقصان اجرای جان و دل صوفی از طعام اللهSoʻfiyning jon va dilining Alloh taomidan rizqi kamayishi 35 bayt
  71. 071 بخش ۷۱ - آشفتن آن غلام از نارسیدن جواب رقعه از قبل پادشاهQulning podshohdan maktubiga javob kelmaganidan gʻazablanishi 6 bayt
  72. 072 بخش ۷۲ - کژ وزیدن باد بر سلیمان علیه‌السلام به سبب زلت اوSulaymon alayhissalomga shamolning notoʻgʻri esishi, uning xatosi tufayli 28 bayt
  73. 073 بخش ۷۳ - شنیدن شیخ ابوالحسن رضی الله عنه خبر دادن ابویزید را و بود او و احوال اوShayx Abulhasan roziyallohu anhuning Abu Yazidning uning borligi va hol-ahvoli haqida bergan xabarini eshitishi 10 bayt
  74. 074 بخش ۷۴ - رقعهٔ دیگر نوشتن آن غلام پیش شاه چون جواب آن رقعهٔ اوّل نیافتQulning birinchi maktubiga javob olmaganidan keyin podshohga yana bir maktub yozishi 34 bayt
  75. 075 بخش ۷۵ - قصهٔ آنک کسی به کسی مشورت می‌کرد گفتش مشورت با دیگری کن کی من عدوی تومBirovdan maslahat soʻragan kishining hikoyasi, u: “Boshqa birovdan maslahat soʻra, chunki men sening dushmaningman” dedi 23 bayt
  76. 076 بخش ۷۶ - امیر کردن رسول علیه‌السلام جوان هذیلی را بر سریه‌ای کی در آن پیران و جنگ آزمودگان بودندRasululloh alayhissalomning bir gʻazo uchun yosh Hozaliyani amir qilib tayinlashi, u yerda keksa va tajribali jangchilar bor edi 38 bayt
  77. 077 بخش ۷۷ - اعتراض کردن معترضی بر رسول علیه‌السلام بر امیر کردن آن هذیلیBir e’tiroz bildiruvchining Rasululloh alayhissalomga oʻsha Hozaliyani amir qilib tayinlaganligi uchun e’tiroz bildirishi 51 bayt
  78. 078 بخش ۷۸ - جواب گفتن مصطفی علیه‌السلام اعتراض کننده راMustafo alayhissalomning e’tiroz bildiruvchiga javob berishi 21 bayt
  79. 079 بخش ۷۹ - قصهٔ «سُبْحانی، ما اَعْظَمَ شَأْنی» گفتن ابویزید قدّس الله سرّه و اعتراض مریدان و جواب این مر ایشان را نه به طریق گفت زبان بلک از راه عیانAbu Yazid qaddasallohu sirruhuning “Subhoniy, ma a’zama sha’ni” degan soʻzlari va muridlarning e’tirozi va ularga bu savolga javob berishi, til bilan emas, balki koʻz bilan koʻrsatish orqali 52 bayt
  80. 080 بخش ۸۰ - بیان سبب فصاحت و بسیارگویی آن فضول به خدمت رسول علیه‌السلامRasululloh alayhissalom xizmatida oʻsha behuda gapiruvchining fasohati va koʻp gapirishining sababini bayon qilish 5 bayt
  81. 081 بخش ۸۱ - بیان رسول علیه السلام سبب تفضیل و اختیار کردن او آن هذیلی را به امیری و سرلشکری بر پیران و کاردیدگانRasululloh alayhissalomning oʻsha Hozaliyani keksa va tajribali jangchilardan ustun qoʻyib, amirlik va sarkardalikka tanlashining sababini bayon qilishi 29 bayt
  82. 082 بخش ۸۲ - علامت عاقل تمام و نیم‌عاقل و مرد تمام و نیم‌مرد و علامت شقی مغرور لاشیToʻliq aqlli, yarim aqlli, toʻliq mard va yarim mardning belgilari, va baxtsiz, magʻrur, hech kim boʻlmagan kishining belgisi 14 bayt
  83. 083 بخش ۸۳ - قصهٔ آن آبگیر و صیادان و آن سه ماهی یکی عاقل و یکی نیم عاقل وان دگر مغرور و ابله مغفل لاشی و عاقبت هر سهUsha hovuz va ovchilar hamda uchta baliqning hikoyasi: biri aqlli, biri yarim aqlli, uchinchisi esa magʻrur, ahmoq va hech kimga yaramaydigan va ularning uchalasining ham oqibati 11 bayt
  84. 084 بخش ۸۴ - سر خواندن وضو کننده اوراد وضو راTahorat qiluvchining tahorat duolarini oʻqish siri 8 bayt
  85. 085 بخش ۸۵ - شخصی به وقت استنجا می‌گفت اللهم ارحنی رائحة الجنه به جای آنک اللهم اجعلنی من التوابین واجعلنی من المتطهرین کی ورد استنجاست و ورد استنجا را به وقت استنشاق می‌گفت عزیزی بشنید و این را طاقت نداشتBir kishi tahorat paytida “Allohummarhamni royhatal jannati” (Ey Alloh, menga jannat hidini hidlat) der edi, holbuki “Allohummaj’alni minat tavvabin, vaj’alni minal mutatahhirin” (Ey Alloh, meni tavba qiluvchilardan va poklanuvchilardan qil) deyilishi kerak edi. Buni bir aziz eshitib, bunga toqat qila olmadi 24 bayt
  86. 086 بخش ۸۶ - قصهٔ آن مرغ گرفته کی وصیت کرد کی بر گذشته پشیمانی مخور تدارک وقت اندیش و روزگار مبر در پشیمانیTutqun qushning hikoyasi, u o'tgan ishlarga pushaymon bo'lmaslikni, balki hozirgi holat haqida o'ylashni va pushaymonlikda vaqtni o'tkazmaslikni vasiyat qildi 21 bayt
  87. 087 بخش ۸۷ - چاره اندیشیدن آن ماهی نیم‌عاقل و خود را مرده کردنYarim aql baliqning chora izlashi va o'zini o'lik qilib ko'rsatishi 21 bayt
  88. 088 بخش ۸۸ - بیان آنک عهد کردن احمق وقت گرفتاری و ندم هیچ وفایی ندارد کی لو ردوالعادوا لما نهوا عنه و انهم لکاذبون صبح کاذب وفا نداردAhmoqning qiyinchilik paytida qilgan va keyin pushaymon bo'lgan va'dasi hech qanday qadriyatga ega emas, chunki agar ular qaytarilsa, man qilingan narsaga qaytadilar va ular yolg'onchilar. Yolg'on tong va'dasi to'g'ri emas 14 bayt
  89. 089 بخش ۸۹ - در بیان آنک وهم قلب عقلست و ستیزهٔ اوست بدو ماند و او نیست و قصهٔ مجاوبات موسی علیه‌السلام کی صاحب عقل بود با فرعون کی صاحب وهم بودVahm aqlni buzadi, unga o'xshasa-da, u emas. Sohibi aql bo'lgan Muso (a.s.)ning Fir'avn (sohibi vahm) bilan suhbatlari hikoyasi 40 bayt
  90. 090 بخش ۹۰ - بیان آنک عمارت در ویرانیست و جمعیت در پراکندگیست و درستی در شکستگیست و مراد در بی‌مرادیست و وجود در عدم است و عَلی هَذا بَقیَّةُ الأَضْدادِ وَ الأَزْواجِObodlik vayronalikda, jamiyat tarqoqlikda, to'g'rilik singanlikda, murod murodsizlikda, mavjudlik yo'qlikda va shu kabi boshqa ziddiyat va juftliklarda ekanligi bayoni 43 bayt
  91. 091 بخش ۹۱ - بیان آنک هر حس مدرکی را از آدمی نیز مدرکاتی دیگرست کی از مدرکات آن حس دگر بی‌خبرست چنانک هر پیشه‌ور استاد اعجمی کار آن استاد دگر پیشه‌ورست و بی‌خبری او از آنک وظیفهٔ او نیست دلیل نکند کی آن مدرکات نیست اگرچه به حکم حال منکر بود آن را اما از منکری او اینجا جز بی‌خبری نمی‌خواهیم درین مقامHar bir his-tuyg'u egasi odamda o'zi sezmaydigan boshqa idroklarga ega, xuddi har bir hunarmand boshqa hunarmandning ishidan bexabar bo'lgani kabi. Uning bexabarligi uning vazifasi emasligi tufayli bu idroklar mavjud emasligini isbotlamaydi, garchi u vaziyatga ko'ra buni inkor qilsa ham, bu yerda biz uning inkoridan faqat bexabarlikni nazarda tutyapmiz 57 bayt
  92. 092 بخش ۹۲ - حمله بردن این جهانیان بر آن جهانیان و تاختن بردن تا سینور ذر و نسل کی سر حد غیب است و غفلت ایشان از کمین کی چون غازی به غزا نرود کافر تاختن آوردBu dunyo ahlining narigi dunyo ahliga hujumi va g'aybning chegarasi bo'lgan sinaur zar va naslgacha chopib borishi, va g'azotchi g'azotga bormasa, kofir hujum qilishi sababli pinhoniy joydan bexabarliklari 28 bayt
  93. 093 بخش ۹۳ - بیان آنک تن خاکی آدمی هم‌چون آهن نیکو جوهر قابل آینه شدن است تا درو هم در دنیا بهشت و دوزخ و قیامت و غیر آن معاینه بنماید نه بر طریق خیالOdamning tuproq jismidir, yaxshi po'lat kabi, oynaga aylanishga qodir. Bu dunyoda ham jannat, do'zax va qiyomatni tasavvuriy emas, balki aniq ko'rsatish mumkin 18 bayt
  94. 094 بخش ۹۴ - باز گفتن موسی علیه‌السلام اسرار فرعون را و واقعات او را ظهر الغیب تا به خبیری حق ایمان آورد یا گمان بردMuso (a.s.)ning Fir'avnga g'ayb sirlarini va uning hodisalarini ochib berishi, toki u Haqning bilimiga ishonsin yoki gumon qilsin 16 bayt
  95. 095 بخش ۹۵ - بیان آنک در توبه بازستTavba eshigi ochiqligi bayoni 6 bayt
  96. 096 بخش ۹۶ - گفتن موسی علیه‌السلام فرعون را کی از من یک پند قبول کن و چهار فضیلت عوض بستانMuso (a.s.)ning Fir'avnga mendan bir nasihatni qabul qilsang, evaziga to'rt fazilatga ega bo'lasan degan so'zlari 19 bayt
  97. 097 بخش ۹۷ - شرح کردن موسی علیه‌السلام آن چهار فضیلت را جهت پای مزد ایمان فرعونMuso (a.s.)ning Fir'avnning iymoni uchun mukofot sifatida o'sha to'rt fazilatni sharhlashi 12 bayt
  98. 098 بخش ۹۸ - تفسیر کُنْتُ کَنْزاً مَخْفیّاً فَأَحْبَبْتُ اَنْ اُعْرَفَMen maxfiy xazina edim, bilinishni sevdim oyatining tafsiri 22 bayt
  99. 099 بخش ۹۹ - غره شدن آدمی به ذکاوت و تصویرات طبع خویشتن و طلب ناکردن علم غیب کی علم انبیاستOdamning o'z zukkoligi va tabiatining tasvirlari bilan mag'rurlanishi va payg'ambarlarning ilmi bo'lgan g'ayb ilmini talab qilmasligi 15 bayt
  100. 100 بخش ۱۰۰ - بیان این خبر کی کلموا الناس علی قدر عقولهم لا علی قدر عقولکم حتی لا یکذبوا الله و رسولهOdamlarga o'z aql-idroklari darajasida gapiringlar, o'z aql-idroklaringiz darajasida emas, toki ular Alloh va Rosulini yolg'onchiga chiqarmasinlar, degan xabar bayoni 8 bayt
  101. 101 بخش ۱۰۱ - قوله علیه السلام من بشرنی بخروج صفر بشرته بالجنةU (a.s.)ning so'zlari: «Kim menga safar oyining chiqishini xushxabar qilsa, men unga jannatni bashorat beraman» 12 bayt
  102. 102 بخش ۱۰۲ - مشورت کردن فرعون با ایسیه در ایمان آوردن به موسی علیه‌السلامFir'avnning Osiyo bilan Muso (a.s.)ga imon keltirish masalasida maslahatlashishi 31 bayt
  103. 103 بخش ۱۰۳ - قصهٔ باز پادشاه و کمپیر زنQirol burgut va keksa ayolning hikoyasi 29 bayt
  104. 104 بخش ۱۰۴ - قصهٔ آن زن کی طفل او بر سر ناودان غیژید و خطر افتادن بود و از علی کرم‌الله وجهه چاره جستFarzandi ariq ustida sirg'alib, yiqilish xavfi ostida qolgan ayolning hikoyasi va u Ali karamallohu vajhadan yordam so'ragani 65 bayt
  105. 105 بخش ۱۰۵ - مشورت کردن فرعون با وزیرش هامان در ایمان آوردن به موسی علیه‌السلامFir'avnning vaziri Homon bilan Muso (a.s.)ga imon keltirish masalasida maslahatlashishi 14 bayt
  106. 106 بخش ۱۰۶ - تزییف سخن هامان علیه اللعنةLa'natlangan Homonning so'zlarini rad etish 37 bayt
  107. 107 بخش ۱۰۷ - نومید شدن موسی علیه‌السلام از ایمام فرعون به تاثیر کردن سخن هامان در دل فرعونMuso (a.s.)ning Fir'avnning imonidan umidsizlanishi, Homonning so'zlarining Fir'avnning qalbiga ta'sir qilishi sababli 5 bayt
  108. 108 بخش ۱۰۸ - منازعت امیران عرب با مصطفی علیه‌السلام کی ملک را مقاسمت کن با ما تا نزاعی نباشد و جواب فرمودن مصطفی علیه‌السلام کی من مامورم درین امارت و بحث ایشان از طرفینArab amirlarining Mustafo (a.s.) bilan tortishishlari: biz bilan mulkni taqsimlang, toki nizo bo'lmasin. Mustafo (a.s.)ning javobi: men bu amrlarga buyurilganman va ularning ikki tomondan bahslari 32 bayt
  109. 109 بخش ۱۰۹ - در بیان آنک شناسای قدرت حق نپرسد کی بهشت و دوزخ کجاستHaq qudratini bilgan shaxs jannat va do'zax qayerda deb so'ramasligi bayoni 22 bayt
  110. 110 بخش ۱۱۰ - جواب دهری کی منکر الوهیت است و عالم را قدیم می‌گویدIlohiylikni inkor etuvchi va olamni abadiy deb biluvchi dahriylarga javob 48 bayt
  111. 111 بخش ۱۱۱ - تفسیر این آیت کی و ما خلقنا السموات والارض و ما بینهما الا بالحق نیافریدمشان بهر همین کی شما می‌بینید بلک بهر معنی و حکمت باقیه کی شما نمی‌بینید آن راBiz osmonlar va yerni va ular orasidagi narsalarni faqat haq bilan yaratdik oyatining tafsiri: ularni siz ko'rayotgan narsa uchun yaratmadik, balki siz ko'rmaydigan ma'no va doimiy hikmat uchun yaratdik 40 bayt
  112. 112 بخش ۱۱۲ - وحی کردن حق به موسی علیه‌السلام کی ای موسی من کی خالقم تعالی ترا دوست می‌دارمHaqning Muso (a.s.)ga vahiy qilishi: Ey Muso, men yaratuvchi, O'zim seni sevaman 12 bayt
  113. 113 بخش ۱۱۳ - خشم کردن پادشاه بر ندیم و شفاعت کردن شفیع آن مغضوب علیه را و از پادشاه درخواستن و پادشاه شفاعت او قبول کردن و رنجیدن ندیم از این شفیع کی چرا شفاعت کردیPodshohning yaqiniga g'azablanishi, shofe'ning g'azabga uchragan shaxs uchun shafoat qilishi, podshohdan so'rashi, podshoh uning shafoatini qabul qilishi va yaqinining bu shofe'dan g'azablanishi, chunki u nega shafoat qildi 41 bayt
  114. 114 بخش ۱۱۴ - گفتن خلیل مر جبرئیل را علیهماالسلام چون پرسیدش کی الک حاجة خلیل جوابش داد کی اما الیک فلاXalil (a.s.)ning Jabroilga (a.s.) uning ehtiyoji bormi deb so'raganda javobi: «Senga emas» 27 bayt
  115. 115 بخش ۱۱۵ - مطالبه کردن موسی علیه‌السلام حضرت را کی خَلَقتَ خَلقاً اَهلَکتَهُم و جواب آمدنMuso (a.s.)ning Huzurdan: «Siz halok qilgan qavmni yaratdingiz» deb so'rashi va javob kelishi 29 bayt
  116. 116 بخش ۱۱۶ - بیان آنک روح حیوانی و عقل‌ِ جزوی و وهم و خیال بر مثال دوغند و روح کی باقیست درین دوغ هم‌چون روغن پنهانستHayvoniy ruh, juz'iy aql, vahm va xayol yog'ga o'xshaydi, va bu yog'da qoluvchi ruh yog' kabi yashiringanligi bayoni 21 bayt
  117. 117 بخش ۱۱۷ - مثال دیگر هم درین معنیBu ma'noda boshqa bir misol 34 bayt
  118. 118 بخش ۱۱۸ - حکایت آن پادشاه‌زاده کی پادشاهی حقیقی به وی روی نمود یَوْمَ یَفِرُّ المَرْءُ مِنْ أَخیهِ وَ  أُمِّهِ وَ أَبیهِ نقد وقت او شد پادشاهی این خاک تودهٔ کودک طبعان کی قلعه گیری نام کنند آن کودک کی چیره آید بر سر خاک توده برآید و لاف زندگی قلعه مراست کودکان دیگر بر وی رشک برند کی التُّرابُ رَبیعُ الصِّبْیانِ آن پادشاه‌زاده چو از قید رنگها برست گفت من این خاکهای رنگین را همان خاک دون می‌گویم زر و اطلس و اکسون نمی‌گویم من ازین اکسون رستم یکسون رفتم و آتیناه الحکم صبیا ارشاد حق را مرور سالها حاجت نیست در قدرت کن فیکون هیچ کس سخن قابلیت نگویدHaqiqiy shohlikka ega bo'lgan shahzodaning hikoyasi, 28 bayt
  119. 119 بخش ۱۱۹ - عروس آوردن پادشاه فرزند خود را از خوف انقطاع نسلPodshohning naslning uzilishidan qo'rqib, o'g'liga kelin keltirishi 16 bayt
  120. 120 بخش ۱۲۰ - اختیار کردن پادشاه دختر درویش زاهدی را از جهت پسر و اعتراض کردن اهل حرم و ننگ داشتن ایشان از پیوندی درویشPodshohning o'g'li uchun kambag'al zohid qizini tanlashi va haram ahlining e'tirozi, kambag'al bilan qon-qarindosh bo'lishdan uyalishlari 31 bayt
  121. 121 بخش ۱۲۱ - مستجاب شدن دعای پادشاه در خلاص پسرش از جادوی کابلیPodshohning o'g'lini Kobil sehridan qutqarish uchun qilgan duosining ijobat bo'lishi 29 bayt
  122. 122 بخش ۱۲۲ - در بیان آنک شه‌زاده آدمی بچه است خلیفهٔ خداست پدرش آدم صفی خلیفهٔ حق مسجود ملایک و آن کمپیر کابلی دنیاست کی آدمی‌بچه را از پدر ببرید به سحر و انبیا و اولیا آن طبیب تدارک کنندهShahzoda odam farzandi ekanligi, Allohning xalifasi ekanligi, uning otasi Odam (a.s.) Allohning xalifasi, farishtalar sajda qilgan zot ekanligi va Kobilning keksa ayoli dunyo ekanligi, u sehr bilan odam bolasini otasidan ayirganligi va payg'ambarlar va avliyolar bu kasallikni davolovchi tabib ekanligi bayoni 53 bayt
  123. 123 بخش ۱۲۳ - حکایت آن زاهد کی در سال قحط شاد و خندان بود با مفلسی و بسیاری عیان و خلق می‌مردند از گرسنگی گفتندش چه هنگام شادیست کی هنگام صد تعزیت است گفت مرا باری نیستQurg'oqchilik yili kambag'alligi va ko'plab do'stlari bo'lsa ham xursand va kulib yurgan zohidning hikoyasi. Odamlar ochlikdan o'layotgan edilar. Unga: «Yuzlab ta'ziya vaqti bo'lganida bu qanday xursandchilik vaqti?» deyishdi. U: «Mening yukim yo'q», dedi 17 bayt
  124. 124 بخش ۱۲۴ - بیان آنک مجموع عالم صورت عقل کل است چون با عقل کل به‌کژ‌روی جفا کردی صورت عالم ترا غم فزاید اغلب احوال چنانک دل با پدر بد کردی صورت پدر غم فزاید ترا و نتوانی رویش را دیدن اگر چه پیش از آن نور دیده بوده باشد و راحت جانButun olam aql-kullning surati ekanligi bayoni. Agar sen aql-kullga nisbatan noto'g'ri ish qilsang, olamning surati senga g'amni oshiradi, aksariyat hollarda xuddi otang bilan yomon muomala qilsang, otangning surati senga g'amni oshirgandek, garchi u ilgari ko'z nuru va jon rohati bo'lgan bo'lsa ham, uning yuzini ko'ra olmaysan 12 bayt
  125. 125 بخش ۱۲۵ - قصهٔ فرزندان عزیر علیه‌السلام کی از پدر احوال پدر می‌پرسیدند می‌گفت آری دیدمش می‌آید بعضی شناختندش بیهوش شدند بعضی نشناختند می‌گفتند خود مژده‌ای داد این بیهوش شدن چیستUzayr (a.s.) farzandlarining otasidan uning ahvolini so'rashi, u esa: «Ha, uni ko'rdim, kelayapti», der edi. Ba'zilari uni tanib, hushidan ketdilar, ba'zilari tanimay: «Bu xushxabar berdi, bu hushdan ketish nima?» deyishardi 29 bayt
  126. 126 بخش ۱۲۶ - تفسیر این حدیث کی ائنی لاستغفر الله فی کل یوم سبعین مرةMen har kuni yetmish marta Allohdan istig'for so'rayman, degan hadisning tafsiri 11 bayt
  127. 127 بخش ۱۲۷ - بیان آنک عقل جزوی تا بگور بیش نبیند در باقی مقلد اولیا و انبیاستJuz'iy aql qabrga qadar ko'rmasligi va qolgan narsalarda avliyolar va payg'ambarlarga taqlid qiluvchiligining bayoni 37 bayt
  128. 128 بخش ۱۲۸ - بیان آنک یا ایها الذین آمنوا لا تقدموا بین یدی الله و رسوله چون نبی نیستی ز امت باش چونک سلطان نه‌ای رعیت باش پس رو خاموش باش از خود زحمتی و رایی متراشEy imon keltirganlar, Alloh va Uning Rasulidan o'zib ketmanglar, degan oyatning bayoni. Payg'ambar bo'lmasang, ummat bo'l, sulton bo'lmasang, raiyat bo'l. Bas, jimsan, o'zingdan mashaqqat va fikr yaratma 29 bayt
  129. 129 بخش ۱۲۹ - قصهٔ شکایت استر با شتر کی من بسیار در رو می‌افتم در راه رفتن تو کم در روی می‌آیی این چراست و جواب گفتن شتر او راXachirning tuyaga shikoyat qilishi: men yo'lda ko'p yiqilaman, sen esa kam yiqilasan, nega bunday? Tuyaning unga javob berishi 30 bayt
  130. 130 بخش ۱۳۰ - تصدیق کردن استر جوابهای شتر را و اقرار کردن بفضل او بر خود و ازو استعانت خواستن و بدو پناه گرفتن به صدق و نواختن شتر او را و ره نمودن و یاری دادن پدرانه و شاهانهXachirning tuyaning javoblarini tasdiqlashi, uning fazlini o'zidan ustun bilishi va undan samimiyat bilan yordam so'rashi, unga panoh topishi, tuyaning uni otalarcha va shohona tarzda xushnud etishi, yo'l ko'rsatishi va yordam berishi 24 bayt
  131. 131 بخش ۱۳۱ - لابه کردن قبطی سبطی را کی یک سبو به نیت خویش از نیل پر کن و بر لب من نه تا بخورم به حق دوستی و برادری کی سبو کی شما سبطیان بهر خود پر می‌کنید از نیل آب صاف است و سبوکی ما قبطیان پر می‌کنیم خون صاف استQibtining sabtidan iltijo qilib so'rashi: bir kosa suvni o'zingning niyating bilan Nil daryosidan to'ldirib, labimga qo'y, toki ichay, do'stlik va birodarlik haqqi uchun. Zero, siz sabtiylar o'zingiz uchun to'ldirgan kosa Nil daryosidan sof suv bo'ladi, biz qibtiylar to'ldirgan kosa esa sof qon bo'ladi 63 bayt
  132. 132 بخش ۱۳۲ - در خواستن قبطی دعای خیر و هدایت از سبطی و دعا کردن سبطی قبطی را به خیر و مستجاب شدن از اکرم الاکرمین و ارحم الراحمینQibtining sabtiydan xayrli duo va hidoyat so'rashi, sabtiyning qibtiy uchun xayrli duo qilishi va bu duoning Akramul-akromin va Arhamur-rohimiyn tomonidan qabul bo'lishi 50 bayt
  133. 133 بخش ۱۳۳ - حکایت آن زن پلیدکار کی شوهر را گفت کی آن خیالات از سر امرودبُن می‌نماید ترا کی چنین‌ها نماید چشم آدمی را سر آن امرودبن از سر امرود‌بن فرود آی تا آن خیال‌ها برود و اگر کسی گوید کی آنچ آن مرد می‌دید خیال نبود و جواب این مثالی‌ست نه مثل در مثال همین قدر بس بود کی اگر بر سر امرودبن نرفتی هرگز آنها ندیدی خواه خیال خواه حقیقتO'zining yomon xulqli ayolining eriga aytgan hikoyasi: bu xayollar nok daraxti ustidan ko'rinadi senga, inson ko'ziga shunday ko'rsatadi, nok daraxtining tepasidan tush, toki u xayollar ketadi. Agar kimdir: u odam ko'rgan narsa xayol emas edi, desa, bu misol misol emas, misolda shunchaki yetarli, agar nok daraxtining tepasiga chiqmaganingda, ularni hech qachon ko'rmagan bo'lar eding, xoh xayol bo'lsin, xoh haqiqat 31 bayt
  134. 134 بخش ۱۳۴ - باقی قصهٔ موسی علیه‌السلامMuso (a.s.) qissasining davomi 62 bayt
  135. 135 بخش ۱۳۵ - اطوار و منازل خلقت آدمی از ابتداOdam yaratilishining boshidan to'g'ri bosqichlari va manzilgohlari 31 bayt
  136. 136 بخش ۱۳۶ - بیان آنک خلق دوزخ گرسنگانند و نالانند به حق کی روزیهای ما را فربه گردان و زود زاد به ما رسان کی ما را صبر نماندDo'zax ahlining och va noloyig'u, Allohga bizning rizqimizni semiz qil, tezda bizga yetkaz, chunki bizda sabr qolmadi, deb iltijo qilishlari bayoni 43 bayt
  137. 137 بخش ۱۳۷ - رفتن ذوالقرنین به کوه قاف و درخواست کردن کی ای کوه قاف از عظمت صفت حق ما را بگو و گفتن کوه قاف کی صفت عظمت او در گفت نیاید کی پیش آنها ادراکها فدا شود و لابه کردن ذوالقرنین کی از صنایعش کی در خاطر داری و بر تو گفتن آن آسان‌تر بود بگویZulqarnaynning Qof tog'iga borishi va undan: Ey Qof tog'i, Allohning ulug'ligi haqida bizga ayt, deb so'rashi. Qof tog'ining: Uning ulug'ligi haqida so'z bilan ifodalab bo'lmaydi, chunki Uning oldida idroklar halok bo'ladi, deb javob berishi. Zulqarnaynning iltijo qilib: Sizning qalbingizda bo'lgan va sizga aytish osonroq bo'lgan Uning san'atlari haqida ayting, deb so'rashi 10 bayt
  138. 138 بخش ۱۳۸ - موری بر کاغذ می‌رفت نبشتن قلم دید قلم را ستودن گرفت موری دیگر کی چشم تیزتر بود گفت ستایش انگشتان را کن کی آن هنر ازیشان می‌بینم موری دگر کی از هر دو چشم روشن‌تر بود گفت من بازو را ستایم کی انگشتان فرع بازواند الی آخرهQog'oz ustida yurgan chumoli qalamning yozishini ko'rib, qalamni maqtab ketdi. Boshqa bir o'tkir ko'zli chumoli: Barmoqlarni maqtang, chunki bu san'at ulardan keladi, dedi. Uchinchi, ikkalasidan ham tiniqroq ko'zli chumoli: Men bilakni maqtayman, chunki barmoqlar bilakning shoxlaridir, dedi va hokazo 34 bayt
  139. 139 بخش ۱۳۹ - نمودن جبرئیل علیه‌ السّلام خود را به مصطفی صلی‌الله علیه و سلّم به صورت خویش و از هفتصد پر او چون یک پر ظاهر شد افق را بگرفت و آفتاب محجوب شد با همهٔ شعاعشJabroil (a.s.)ning Mustafo (s.a.v.)ga o'z surati bilan ko'rinishi va uning yetti yuz qanotidan bir qanoti paydo bo'lganda, ufqni egallab, quyoshni barcha nurlari bilan to'sib qo'yishi 100 bayt