O'qish› Daftar 4› “Albatta, moʻminlar birodardirlar” va “Ulamolar bir jon kabidir” oyatlarining sharhi, xususan Dovud va Sulaymon va boshqa paygʻambarlar alayhimussalomning birligi, ulardan birini inkor etsang, hech bir paygʻambarga imon keltirish toʻgʻri boʻlmaydi, va bu birlik belgisidir, minglab uylardan birini vayron qilsang, hammasi vayron boʻladi va bir devor ham tik turmaydi, chunki “ularning orasini ajratmaymiz” va aqlliga ishora kifoyadir, bu esa ishoradan oʻtib ketdi› Bayt 422
M4:422 — هم مثال ناقصی دست آورم / تا ز حیرانی خرد را وا خرم
M4:422
Ma'no · به زبانِ تو — Sizning tilingiz · AI
چون این حقیقت معنوی، مثالی بینقص در این دنیا ندارد، به ناچار نمونهای ناکامل میآورم تا دستکم ذهن را از سرگشتگی کامل رها کنم و راهی به سوی فهم باز نمایم.
مولانا در این بخش در حال توضیح مفهوم دشوار «وحدت انبیا و مؤمنان» است؛ اینکه چگونه ارواح بزرگ در اصل یکی هستند، همانطور که نور خورشید یکی است اما در خانههای متعدد، متکثر به نظر میرسد. او میداند که این مفاهیم برای عقل عادی و جزئینگر، قابل هضم نیست و باعث سردرگمی میشود.
در بیت قبل (۴۲۱) میگوید که در این «سرا» یا دنیای مادی، هیچ نقش و صورتی وجود ندارد که بتواند آن وحدت معنوی را به طور کامل و بینقص نمایندگی کند. بنابراین، در این بیت (۴۲۲) با فروتنی اعلام میکند که با علم به این محدودیت، باز هم تلاش میکند و «مثالی ناقص» ارائه میدهد. هدف او از این کار، نه اثبات کامل مدعا، بلکه «وا خریدن خرد از حیرانی» است. یعنی او میخواهد به ذهن مخاطب که در درک این مفهوم انتزاعی وامانده است، سرنخی بدهد تا از فلج شدن و سرگشتگی محض نجات پیدا کند و حداقل راهی برای اندیشیدن به موضوع بیابد.
این بیت، روش آموزشی مولانا را به خوبی نشان میدهد: او از محدودیتهای زبان و تمثیل آگاه است اما از آنها به عنوان ابزاری برای گشودن راهی به سوی فهم حقایق فراتر از کلمات استفاده میکند. مثال بعدیای که میآورد، تمثیل «چراغ» در هر خانه است که نورش به جان انسان شباهت دارد.
- ناقصی
- ناکامل، نارسا، دارای عیب و کمبود.
- دست آورم
- به دست بیاورم، پیدا کنم، ارائه دهم.
- حیرانی
- سرگشتگی، سردرگمی، پریشانی ذهن.
- خرد
- عقل، قوهٔ درک و فهم، منطق.
- وا خرم
- بازخرید کنم، آزاد کنم، نجات دهم.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.