M5:1351 — رو ترش کرد و دو دیده پر ز نم / لب فرو مالید یعنی صایمم

این بیت لحظه‌ای از داستان کنیزک و خاتون را به تصویر می‌کشد که در آن، هنر تظاهر و ریاکاری برای پوشاندن حقیقت به کار گرفته می‌شود. کنیزک که تازه از هم‌آغوشی با خر فارغ شده، با شنیدن صدای در زدن خاتون، باید سریعاً صحنه‌سازی کند.

مولانا با سه تصویر دقیق، حالت ساختگی او را نشان می‌دهد: ۱. «رو ترش کرد»: چهره‌اش را عبوس و گرفته نشان داد، انگار که از کاری سخت و طاقت‌فرسا خسته است. ۲. «دو دیده پر ز نم»: چشمانش را مرطوب کرد. این «نم» می‌تواند هم نماد عرق ناشی از شهوت‌رانی باشد و هم تظاهر به گریه از روی زهد و عبادت. ۳. «لب فرو مالید یعنی صایمم»: لب‌هایش را به هم مالید تا خشک به نظر برسند، که نشانه‌ای رایج برای وانمود کردن به روزه‌داری و تشنگی است.

این صحنه‌سازی استادانه، مقدمه‌ای است برای فریب بزرگ‌تر. کنیزک نه تنها عمل خود را پنهان می‌کند، بلکه خود را در چهرهٔ یک خدمتکار زاهد و پرکار جا می‌زند. این ریاکاری، خاتون را فریب می‌دهد و او را در حسادت و جهل خود عمیق‌تر فرو می‌برد، چرا که او ظاهر فریبنده را می‌بیند اما از «کدو» یا همان حقیقت کلیدی ماجرا بی‌خبر می‌ماند. مولانا در اینجا به شکل ضمنی به این نکته اشاره می‌کند که چگونه نگاه سطحی و شهوت‌آلود، تنها پوسته‌ای از واقعیت را می‌بیند و از درک باطن امور عاجز است.