O'qish› Daftar 5› Cho'rining xonimning eshagi bilan shahvatini qondirganligi va eshakni echki va ayiq kabi odamga o'xshatib shahvatini qondirishga o'rgatganligi haqida hikoya. U eshakning jinsiy a'zosiga qovoqcha kiritib, chegaradan oshib ketmasligi uchun. Xonim buni bilib qoldi, ammo qovoqchaning nozik joyini ko'rmadi. Cho'rini bahona qilib uzoq joyga yubordi va eshak bilan qovoqchasiz aloqa qildi va sharmandalik bilan halok bo'ldi. Cho'ri kech qaytib keldi va dod solib aytdi: "Ey jonim va ey ko'zimning nuri, jinsiy a'zoni ko'rding-u, qovoqchani ko'rmading. Zikarni ko'rding-u, boshqasini ko'rmading." "Har bir nuqsonli la'natlangan." Ya'ni, har bir nuqsonli nazar va tushuncha la'natlangan. Aks holda, ochiq-oydin jism nuqsonlari rahmatlidir, la'natlangan emas. "Kora ko'rga gunoh yo'qdir" o'qib, gunohni, la'natni, azobni va g'azabni inkor qildi.› Bayt 1379
M5:1379 — آب حاضر باید و فرهنگ نیز / تا پزد آب دیگ سالم در ازیز
M5:1379
Ma'no · به زبانِ تو — Sizning tilingiz · AI
برای انجام هر کاری، تنها داشتن ابزار و امکانات کافی نیست؛ دانش و بصیرتِ استفادهٔ صحیح از آن ابزار نیز ضروری است وگرنه نتیجه فاجعهبار خواهد بود.
این بیت در میانهٔ داستان کنیزک و خاتون و خر قرار دارد و به عنوان یک قاعدهٔ کلی، عملِ مرگبارِ خاتون را تبیین میکند. مولانا از استعارهٔ آشپزی استفاده میکند تا نکتهٔ عمیقتری را بیان کند: برای پختن غذا، فقط داشتن دیگ، آب و آتش کافی نیست؛ «فرهنگ» یا همان دانش و هنر آشپزی نیز لازم است. بدون این دانش، همان آتش که میتواند غذایی لذیذ بپزد، دیگ و محتویاتش را میسوزاند و نابود میکند.
در این داستان، «شهوت» همان آتش قدرتمند است. کنیزک «فرهنگ» و دانش مهار این آتش را داشت و با استفاده از «کدو» (که نماد عقل، تدبیر و شناختِ حد و اندازه است)، آن را کنترل میکرد و سالم میماند. اما خاتون فقط ظاهر عمل (آب و دیگ و آتش) را دید و از «فرهنگ» آن یعنی نقش کدو بیخبر بود. او با شهوتِ خام و مهارنشده روبرو شد و همین آتش او را به هلاکت رساند.
بنابراین، این بیت هشداری است در مورد روبرو شدن با نیروهای قدرتمند نفسانی (مانند شهوت) یا هر پدیدهٔ دیگری در جهان، بدون داشتن علم و بصیرت لازم. امکانات و ابزار به خودی خود خنثی هستند؛ این دانش و آگاهی ماست که تعیین میکند آیا آن ابزار به ما خدمت خواهد کرد یا ما را نابود خواهد ساخت.
- فرهنگ
- در اینجا به معنی دانش، مهارت، معرفت و تدبیر
- ازیز
- صدای سوختن آتش، شعله و حرارت شدید
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.