O'qish› Daftar 5› Cho'rining xonimning eshagi bilan shahvatini qondirganligi va eshakni echki va ayiq kabi odamga o'xshatib shahvatini qondirishga o'rgatganligi haqida hikoya. U eshakning jinsiy a'zosiga qovoqcha kiritib, chegaradan oshib ketmasligi uchun. Xonim buni bilib qoldi, ammo qovoqchaning nozik joyini ko'rmadi. Cho'rini bahona qilib uzoq joyga yubordi va eshak bilan qovoqchasiz aloqa qildi va sharmandalik bilan halok bo'ldi. Cho'ri kech qaytib keldi va dod solib aytdi: "Ey jonim va ey ko'zimning nuri, jinsiy a'zoni ko'rding-u, qovoqchani ko'rmading. Zikarni ko'rding-u, boshqasini ko'rmading." "Har bir nuqsonli la'natlangan." Ya'ni, har bir nuqsonli nazar va tushuncha la'natlangan. Aks holda, ochiq-oydin jism nuqsonlari rahmatlidir, la'natlangan emas. "Kora ko'rga gunoh yo'qdir" o'qib, gunohni, la'natni, azobni va g'azabni inkor qildi.› Bayt 1391
M5:1391 — دانک این نفس بهیمی نر خرست / زیر او بودن از آن ننگینترست
M5:1391
Ma'no · به زبانِ تو — Sizning tilingiz · AI
بدان که نفس اماره و شهوانی انسان، همچون آن خر نرِ سرکش در داستان است و تسلیم شدن در برابر آن، از سرنوشت شرمآور آن زن نیز خفتبارتر است.
این بیت، نتیجهگیری مستقیم و تکاندهندۀ مولانا از داستان کنیزک و خاتون است. او بلافاصله پس از توصیف مرگ فجیع و فضاحتبار خاتون، پرده از معنای تمثیلی داستان برمیدارد. آن «خر نر» که باعث هلاکت زن شد، صرفاً یک حیوان در قصه نیست، بلکه تجسم نیرومند «نفس بهیمی» یا همان نفس اماره و حیوانی است که در وجود هر انسانی قرار دارد.
مولانا هشدار میدهد که این نفس، سرکش، کور و بیمنطق است و اگر مهار نشود، انسان را به ورطۀ نابودی میکشاند. عبارت «زیر او بودن» هم به معنای تحت سلطه و فرمان نفس بودن است و هم اشارهای مستقیم به وضعیت فیزیکی و خفتبار آن زن در هنگام مرگ دارد. پیام اصلی این است که تسلیم شدن به شهوات و خواستههای حیوانی، سرنوشتی به مراتب شرمآورتر و ننگینتر از مرگ فیزیکی در پی دارد، زیرا به هلاکت معنوی و ابدی انسان میانجامد.
- دانک
- بدان که، آگاه باش که
- نفس بهیمی
- نفس حیوانی، جنبهٔ شهوانی و غریزی وجود انسان
- نر خر
- خرِ نر، الاغ نر
- ننگینتر
- شرمآورتر، خفتبارتر
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.