O'qish› Daftar 5› Cho'rining xonimning eshagi bilan shahvatini qondirganligi va eshakni echki va ayiq kabi odamga o'xshatib shahvatini qondirishga o'rgatganligi haqida hikoya. U eshakning jinsiy a'zosiga qovoqcha kiritib, chegaradan oshib ketmasligi uchun. Xonim buni bilib qoldi, ammo qovoqchaning nozik joyini ko'rmadi. Cho'rini bahona qilib uzoq joyga yubordi va eshak bilan qovoqchasiz aloqa qildi va sharmandalik bilan halok bo'ldi. Cho'ri kech qaytib keldi va dod solib aytdi: "Ey jonim va ey ko'zimning nuri, jinsiy a'zoni ko'rding-u, qovoqchani ko'rmading. Zikarni ko'rding-u, boshqasini ko'rmading." "Har bir nuqsonli la'natlangan." Ya'ni, har bir nuqsonli nazar va tushuncha la'natlangan. Aks holda, ochiq-oydin jism nuqsonlari rahmatlidir, la'natlangan emas. "Kora ko'rga gunoh yo'qdir" o'qib, gunohni, la'natni, azobni va g'azabni inkor qildi.› Bayt 1421
M5:1421 — ظاهر صنعت بدیدی زوستاد / اوستادی برگرفتی شاد شاد
M5:1421
Ma'no · به زبانِ تو — Sizning tilingiz · AI
این بیت به کسی اشاره دارد که با دیدن ظاهرِ کار یک استاد، مغرور شده و بدون درک عمق و رازهای آن، خود را شادمانه استاد میپندارد و ادعای استادی میکند.
این بیت در ادامهی داستان کنیزک و خاتون است. کنیزک با استفاده از یک کدو، روشی برای آمیزش با خر ابداع کرده بود که آسیبی به او نمیرساند. خاتون که تنها ظاهر عمل را دیده بود و از «دقیقه» و نکتهی ظریفِ کدو بیخبر بود، تلاش کرد از او تقلید کند و در این راه جان خود را از دست داد.
مولانا از این داستان نتیجهای کلی میگیرد: خاتون نماد تمام کسانی است که به ظواهر دین، عرفان و معرفت بسنده میکنند. آنها کار یک «استاد» یا یک عارف کامل را میبینند اما به راز و رمز و باطن آن پی نمیبرند. با دیدن همین پوستهی بیرونی، شادمانه گمان میکنند که خود نیز به مقام استادی رسیدهاند و میتوانند همان کار را تکرار کنند. این شادمانی، ناشی از جهل و غرور است و سرانجامی جز هلاکت معنوی (و در داستان، هلاکت جسمی) ندارد.
این بیت هشداری است علیه شاگردیِ ناقص و ادعاهای بیاساس در مسیر معنوی. راه سلوک پر از جزئیات و ظرایفی است که از چشم مبتدی پنهان میماند. تقلید کورکورانه و سطحینگری، بدون راهنمایی یک استاد حقیقی و بدون درک کاملِ «چرا» و «چگونه»ی اعمال او، خطری مهلک است.
- صنعت
- در اینجا به معنی هنر، فن، مهارت و شگرد خاص
- زوستاد
- مخفف «از استاد»
- اوستادی برگرفتن
- ادعای استادی کردن، خود را استاد پنداشتن
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.