O'qish› Daftar 5› Har kuni dilga keladigan fikrning kun boshida uyga kelgan yangi mehmonga oʻxshatish va mehmonnavozlik fazilati, mehmonning injiqliklarini koʻtarish va uning uy egasiga tazyiq va yomon muomala qilishi› Bayt 3698
M5:3698 — تو مگو فرعیست او را اصل گیر / تا بوی پیوسته بر مقصود چیر
M5:3698
Ma'no · به زبانِ تو — Sizning tilingiz · AI
افکار و احوال ناخوشایندی که به تو روی می‌آورند را بی‌اهمیت و حاشیه‌ای تلقی نکن؛ آنها را جدی بگیر و اصل بدان تا بتوانی به هدف نهایی خود که همان کمال معنوی است، دست یابی.
در این بخش از مثنوی، مولانا افکار و به‌ویژه اندیشه‌های غم‌انگیز و ناخوشایند را به «مهمانانِ نو» تشبیه می‌کند که سرزده به خانه‌ی دل وارد می‌شوند. او توصیه می‌کند که با این مهمانان، هرچند «ترش‌رو» به نظر برسند، با احترام و مهمان‌نوازی رفتار کنیم، زیرا ممکن است حامل پیام یا موهبتی الهی باشند.
این بیت، یک دستورالعمل کلیدی در این باب است. مولانا هشدار می‌دهد که مبادا این فکر یا حال درونی را امری «فرعی»، گذرا و بی‌ارزش بپنداریم. برعکس، باید آن را «اصل» بگیریم، یعنی با تمام توجه و جدیت با آن روبرو شویم. دلیل این امر آن است که غفلت از این احوال درونی و فرعی دانستن آنها، ما را از مقصود اصلی باز می‌دارد. وقتی انسان منتظر یک حال خوش «اصلی» می‌ماند و حالِ حاضرِ خود را نادیده می‌گیرد، در «مرگِ انتظار» گرفتار می‌شود و فرصت رشد را از دست می‌دهد.
در نگاه عرفانی مولانا، هر آنچه از سوی خداوند می‌رسد، حتی اگر در ظاهر ناخوشایند باشد، بخشی از مسیر سلوک و حکمت الهی است. «اصل» گرفتنِ این مهمانان ناخوانده به معنای پذیرش فعالانه‌ی تقدیر و جستجوی معنا در دل هر تجربه‌ای است. این پذیرش، سالک را از اضطراب انتظار رها کرده و او را بر مسیر رسیدن به مقصود، «چیره» و مسلط می‌سازد.
- فرعیست
- فرعی است، شاخه‌ای است، کم‌اهمیت و حاشیه‌ای است
- اصل گیر
- آن را اصلی و اساسی بدان، جدی بگیر
- بوی
- باشی، بشوی
- مقصود
- هدف، منظور، مراد
- چیر
- چیره، مسلط، پیروز، غالب
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.