O'qish Daftar 6 Shayx Hasan Xarqoniy (qaddasallohu sirrahu) muridining hikoyasi Bayt 2051

M6:2051 — اشتهای گول‌گردی آمدت / یا ملولی وطن غالب شدت

اشتهای گول‌گردی آمدتیا ملولی وطن غالب شدت
✦ Ushbu baytni Oʻzbekcha tilida ko'rsating

M6:2051

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — uning yozib olingan Masnaviy ma'ruzalaridan

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: آیا هوس ولگردی به سرت زده است؟ یا دلزدگی از وطن بر تو غالب آمده است؟

معنا: این بیت، کلام زن شیخ است که با سرزنش از درویش می‌پرسد آیا انگیزهٔ او از این سفر، تنها ولگردی بی‌هدف بوده یا ملال از دیار خودش او را به راه انداخته است.

شرح

این بیت، از زبان زن شیخ ابوالحسن خرقانی، خطاب به درویشِ طالقان‌نشین که به زیارت شیخ آمده، بیان می‌شود. او با لحنی سرزنش‌آمیز و گزنده، از درویش می‌پرسد که علت این سفر طاقت‌فرسا چیست. تعبیر «اشتهای گول‌گردی آمدت؟» را مولانا به معنای «هوس ولگردی و بی‌هدفی به سرت زده است؟» به کار می‌برد. زن شیخ می‌خواهد بگوید که این سفر نه از سرِ شوق معنوی، بلکه از روی بی‌کاری و بی‌هدفی است. سپس با لحنی تحقیرآمیز می‌پرسد: «یا ملولی وطن غالب شدت؟» یعنی آیا از خانه و دیار خودت دل‌زده شده‌ای و برای فرار از این دل‌زدگی، بی‌هدف به این راه افتاده‌ای؟

من این را همان‌گونه که مولانا از زبان این زن نقل می‌کند، دشنام و «فحش و دمدمه» می‌دانم. درویش با این همه رنج سفر، انتظار استقبالی گرم و روحانی را دارد، اما با تندی و کنایهٔ زن شیخ روبرو می‌شود که سفر او را یک ولگردی بی‌ثمر یا فراری از ملال تلقی می‌کند. این واکنش زنانه، یک آزمون برای درویش است؛ محکی برای صدق نیت او. اینجاست که مولانا با هنرمندی خاص خود، به شیوه‌ای غیرمستقیم، نقدی هم به مدعیان تصوف زمان خویش وارد می‌کند که شاید بسیاری از سفرهایشان نه از سر طلب حقیقی، بلکه از همین «گول‌گردی» یا «ملولی وطن» نشأت می‌گرفته است.

نکات کلیدی

  • این بیت نقدی بر انگیزه‌های سطحی و غیرمعنوی در سفرهای روحانی است.
  • بی‌هدف‌گردی (گول‌گردی) و ملال از وطن (ملولی وطن) دو انگیزهٔ باطل برای سفر هستند.
  • واکنش تند زن شیخ، آزمونی برای صدق نیت سالک است؛ که آیا به خاطر حقیقت آمده یا فرار از خویشتن.
  • مولانا حتی در میان داستان‌ها، به شیوه‌ای غیرمستقیم، مدعیان دروغین سلوک را نقد می‌کند.

Sources: d6-s46 · 12:04:00 d6-s46 · 13:01:00 d6-s46 · 13:54:00

به زبانِ تو — Sizning tilingiz · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.