O'qish› Daftar 6› Sichqonning qurbaqani daryo bo'yida chaqirishi va ipning uchini tortib, qurbaqani suvda o'z izlashidan xabardor qilishi qissasiga qaytish› Bayt 2961
M6:2961 — زین سبب آمد سوی اصحاب کلب / هست صورتها حبوب و مور قلب
M6:2961
Ma'no · به زبانِ تو — Sizning tilingiz · AI
همان‌طور که مورچه‌ها (ارواح) به سوی یکدیگر کشیده می‌شوند، نه دانه‌هایی که حمل می‌کنند (اجساد)، قلب‌های پاک نیز جنس خود را می‌شناسند و به هم می‌پیوندند، چنانکه سگ اصحاب کهف به آن مردان صالح پیوست.
مولانا در این بیت، تمثیل مورچه و دانه را به یک داستان مشهور قرآنی پیوند می‌زند تا نکتهٔ اصلی خود را روشن‌تر سازد: جاذبهٔ حقیقی میان باطن‌ها و گوهرهاست، نه صورتها و ظواهر.
در ابیات قبل، مولانا توضیح داد که وقتی دو مورچه، یکی حامل گندم و دیگری جو، به سوی هم می‌روند، این حرکت از آنِ مورچه‌هاست، نه دانه‌ها. دانه (صورت و جسم) تابع و ابزاری در دست مورچه (روح و قلب) است. روح است که به سوی هم‌جنس خود کشیده می‌شود.
اکنون برای اثبات این مدعا، به داستان «اصحاب کهف» اشاره می‌کند. سگ آنان، با اینکه از نظر صورت ظاهری حیوانی بیش نبود، به دلیل خو و منش پاکی که در باطن داشت، مجذوب گوهر معنوی آن جوانمردان شد و به آنان پیوست. قلب آن سگ (مورچه)، جنس واقعی خود را در قلب آن مردان خدا (مورچه‌ای دیگر) بازشناخت و به سوی آنان کشیده شد. در این نگاه، صورت انسانی یا حیوانی (دانه) اهمیتی ندارد، بلکه این قلب‌ها هستند که یکدیگر را می‌جویند و پیدا می‌کنند. این بیت تأکیدی است بر اصالت باطن و بی‌اهمیتی صورت در تعیین پیوندهای حقیقی.
- اصحاب کلب
- یاران سگ؛ کنایه از اصحاب کهف و سگشان در داستان قرآنی.
- حبوب
- جمع حَبّ، دانه‌ها.
- مور
- مورچه.
- قلب
- در اینجا به معنای باطن، روح و مرکز ادراک معنوی است.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.