O'qish› Daftar 1› Boʻlim 3 ← oldingi · keyingi →

بخش ۳ - ظاهر شدن عجز حکیمان از معالجهٔ کنیزک و روی آوردن پادشاه به درگاه اله و در خواب دیدن او ولیی را

Hakimlarning kanizakni davolashga ojizligi va podshohning Allohga yuzlanib, tushida bir avliyoni ko'rishi

  1. M1:55 شه چو عجز آن حکیمان را بدیدپابرهنه جانب مسجد دوید Shoh ul hakimlarning ojizligin koʻrgach,Yalangoyoq masjid tomonga yugurdi.Barcha insoniy tadbirlar barbod boʻlgach, podshoh oʻta kamtarlik va iztirob bilan Alloh dargohiga yuzlandi. ❋
  2. M1:56 رفت در مسجد سوی محراب شدسجده‌گاه از اشکِ شه پُر آب شد Masjidga kirdi-yu, mehrobga yuz burdi,Sajdagohi shoh yoshidan suvga toʻldi.Tabiblar ojiz qolganidan soʻng umidsizlikka tushgan shoh masjidga borib, mehrob oldida duo qildi va sajdagohi hoʻl boʻlguncha yigʻladi. ❋
  3. M1:57 چون به خویش آمد ز غَرقاب فناخوش زبان بگشاد در مدح و دعا Fano girdobidan oʻziga kelgach u,Ochdi shirin tilni madhu duoga u.Shoh fano (oʻzlikni yoʻqotish) holatidan oʻziga kelgach, shirin va goʻzal bir bayon bilan Tangriga hamdu sano va duo oʻqiy boshladi. ❋
  4. M1:58 کای کمینه بخشِشَت مُلک جهانمن چه گویم چون تو می‌دانی نهان Ey, eng kichik inʼoming dunyo mulki boʻlgan Zot,Sen pinhonni bilgach, men ne deyin, hayhot!Chorasi qolmagan podshoh Alloh dargohiga yuzlanib, Uning cheksiz ilmi va bemisl saxovatini eʼtirof etar ekan, bunday hamma narsani Bilguvchi Zot oldida hojatini aytishga ne hojat bor, deya oʻziga savol beradi. ❋
  5. M1:59 ای همیشه حاجت ما را پناهبار دیگر ما غلط کردیم راه Ey hamisha hojatimizga panoh boʻlgan Zot,Yana bir bor biz adashdik, yoʻlni xato bosdik.Podshoh, yerdagi tabiblardan umidini uzgach, Alloh dargohiga yuzlanadi va oʻz xatosini tan olib, Undan yordam va toʻgʻri yoʻl soʻraydi. ❋
  6. M1:60 لیک گفتی گرچه می‌دانم سِرَتزود هم پیدا کُنَش بر ظاهرت Lek deding: «Garchi sirringni bilurman,Tezda zohir ayla uni zohiringda ham»Podshoh oʻz duosida Xudoga shunday deydi: «Garchi Sen bizning ichimizdagi sirlardan ogoh boʻlsang-da, ularni tilga olib, zohir qilishimizni Oʻzing amr etgansan». ❋
  7. M1:61 چون برآورد از میانِ جان خروشاندر آمد بحرِ بخشایش به جوش Jon ummonidin figʻon koʻtardi ul,Joʻshga keldi shunda rahm dengizi hamul.Bu bayt shuni anglatadiki, chin yurakdan, jon-jahd bilan qilingan nola va samimiy duo Allohning rahmati va marhamati joʻsh urishiga sabab boʻladi. ❋
  8. M1:62 در میان گریه خوابش دَر رُبوددید در خواب او که پیری رو نمود Yigʻi aro uyqu uni olib qochdi,Tushida koʻrdiki, bir pir yuz ochdi.Shoh oʻz mahbubasining kasalligi gʻamidan yigʻlayotib, koʻzyoshlari ichra uxlab qoldi va tushida nuroniy bir pirning siymosiga koʻzi tushdi. ❋
  9. M1:63 گفت ای شه مژده، حاجاتت رواستگر غریبی آیدت فردا، ز ماست Dedi: “Ey shoh, mujda, hojating ravo bo‘ldi,Ertaga bir g‘arib kelsa, bilginki, u bizdandir”.Podshohning tushida bir pir unga duolari ijobat bo‘lgani va ertasi kuni Xudo tomonidan yuborilgan g‘arib bir tabib kelishi haqida bashorat beradi. ❋
  10. M1:64 چونکه آید او حکیمی حاذقستصادقش دان کو امین و صادقست U kelgach, mohir, hoziq bir hakimdir,Sodiq bilgaysan, chunki u sodiq, amindir.Tushda vaʼda qilingan ilohiy tabib kelganda, uni mohir, rostgoʻy va ishonchli deb bilgin, zero u haqiqatdan ham shunday zotdir. ❋
  11. M1:65 در علاجَش سِحرِ مطلق را ببیندر مزاجش قدرتِ حق را ببین Uning davosida mutlaq sehru jodu ko‘rgaysen,Uning mizojida Haq qudratin o‘zing ko‘rgaysen.Bu ilohiy tabibning shifo berish usuli oddiy tibbiyotdan butunlay farq qilib, moʻjizaga oʻxshaydi va uning butun vujudi Alloh qudratining tajallisidir. ❋
  12. M1:66 چون رسید آن وعده‌گاه و روز شدآفتاب از شرق اخترسوز شد Vada qilingan o‘sha dam yetib, kun yorishgach,Quyosh sharqdan chiqib, yulduzlarni yondirib o‘chirdi.Bu bayt muhim bir voqea yoki ulug‘ bir haqiqatning zuhur etish pallasini tasvirlaydi; u shunday qudratli va ko‘zni qamashtiruvchi bir nur ila porlaydiki, boshqa barcha kichikroq nurlarni yo‘qqa chiqaradi. ❋
  13. M1:67 بود اندر منظره شه مُنتظرتا ببیند آنچه بنمودند سِر Shoh ayvonda edi muntazir,Koʻrsatilgan sirni koʻrmoqqa hozir.Chin tushi orqali gʻaybiy tabib kelishidan ogoh boʻlgan podshoh, oʻsha yashirin bashoratning zohir boʻlishini sabrsizlik bilan kutib oʻtirardi. ❋
  14. M1:68 دید شخصی کاملی پُر مایه‌ایآفتابی درمیانِ سایه‌ای Koʻrdi bir komil, maʼnoga toʻla zot,Bir quyoshni soya ichra, jilvagar.Bu bayt podshohning (yaʼni Mavlononing) ilohiy tabib, komil inson bilan uchrashuvini tasvirlaydi. Bu zot soyalar orasida porlagan quyosh kabi fayz va maʼrifat manbaidir. ❋
  15. M1:69 می‌رسید از دور مانند هلالنیست بود و هست بر شکلِ خیال Kelardi olisdan hilol misoli,Yoʻq edi-yu, bor edi xayol timsoli.Bu baytda ilohiy tabibning nozik, deyarli efirga oʻxshash tarzda yetib kelishi tasvirlanadi. Uning vujudi shu qadar latifki, goʻyo yangi chiqqan oy kabi borliq va yoʻqlik, haqiqat va xayol oʻrtasida muallaq turgandek tuyuladi. ❋
  16. M1:70 نیست‌وش باشد خیال اندر روانتو جهانی بر خیالی بین روان Xayol ruh ichra go‘yo yo‘qqa o‘xshar,Jahonni bir xayol uzra ko‘r oqar.Garchi xayol inson ruhiyatida moddiy va barqaror narsa bo‘lib ko‘rinmasa-da, butun dunyo va undagi voqealar ayni shu ichki tasavvurlar asosida shakllanadi va harakatga keladi. ❋
  17. M1:71 بر خیالی صلحشان و جنگشانوز خیالی فخرشان و ننگشان Bir xayol uzra ularning sulhu jangi,Va bir xayoldan ularning faxru nangi.Bu baytda aytilishicha, insoniyatning ko‘plab ziddiyatlari, bog‘liqliklari va hatto faxr va or-nomus tuyg‘ulari ham aslida moddiy haqiqatga ega bo‘lmagan aqliy tasavvurlar va xayollarga asoslanadi. ❋
  18. M1:72 آن خیالاتی که دام اولیاستعکسِ مه‌رویانِ بُستانِ خداست Avliyolarning tuzogʻi boʻlgan oʻsha xayollar,Xudo bogʻidagi oy yuzlilar aksidir, timsollar.Soliklar va oriflarni oʻziga maftun etgan xayollar va tasavvurlar aldamchi emas, balki Xudovandi karim Oʻz bogʻida parvarishlagan yuksak, ilohiy goʻzalliklarning inʼikosidir. ❋
  19. M1:73 آن خیالی که شه اندر خواب دیددر رخ مهمان همی آمد پدید Shoh tushida ko‘rgan o‘shal xayolot,Mehmon yuzida bo‘layotgandi paydo.Bu bayt tush olami bilan uyg‘oqlik voqeligi o‘rtasidagi sirli aloqaga ishora qiladi: podshohning ichki tasavvuri (tushi) tashqi haqiqatda (mehmonning chehrasida) namoyon bo‘lib, xayol va haqiqat o‘rtasidagi chegarani xiralashtiradi. ❋
  20. M1:74 شه به جای حاجبان فا‌ پیش رفتپیش آن مهمانِ غیبِ خویش رفت Shoh hojiblar oʻrniga oʻzi peshvoz chiqdi,Oʻzining gʻaybiy mehmoni tomon yoʻl oldi.Bu bayt shohning hech qanday vositachi va rasmiyatchiliklarsiz, oʻzining ruhiy mehmoni tomon ichki bir tanishlik va ishtiyoq bilan borganini koʻrsatadi va bu ular orasidagi azaliy bogʻliqlikdan darak beradi. ❋
  21. M1:75 هر دو بحری‌ آشنا آموختههر دو جان بی‌دوختن بر‌دوخته Har ikki dengiz, suzishni oʻrgangan,Har ikki jon tikilmasdan tutashgan.Bu bayt podshoh va ilohiy tabib oʻrtasidagi chuqur ruhiy uygʻunlik va birlikka ishora qiladi. Goʻyo ularning ruhlari azaldan, hech qanday tashqi vositasiz, bir-biriga bogʻlanib ketgan edi. ❋
  22. M1:76 گفت معشوقم تو بودستی نه آنلیک کار از کار خیزد در جهان Dedi: “Ma’shuqim oʻsha emas, sen eding,Lek dunyoda ishdan ish unar, bildim”.Podshoh ilohiy tabibga dedi: “Mening haqiqiy ma’shuqim oʻsha kanizak emas, sen ekansan. Ammo bu dunyoda voqealar bir-biriga bogʻliq boʻlib, bir ish boshqa, kutilmagan natijaga olib kelar ekan”. ❋
  23. M1:77 ای مرا تو مصطفی من چو عُمَراز برای خدمتت بندم کمر Ey, men uchun sen Mustafosen, men esa Umar,Xizmatingga bogʻladim mahkam kamar.Bu baytda podshoh ilohiy tabibga yuksak kamtarlik va ehtirom ila uni Paygʻambarga, oʻzini esa uning itoatkor bir sahobasiga oʻxshatib, har qanday xizmatga tayyor ekanligini bildiradi. ❋
Xulosa va mazmun Chuqur sharh