閱讀› 卷 1› 戴勝鳥回答烏鴉的嘲諷› 詩聯 1238
M1:1238 — چون قضا آید شود دانش بخواب / مه سیه گردد بگیرد آفتاب
M1:1238
含義 · به زبانِ تو — 您的語言 · AI
این بیت میگوید که وقتی تقدیر خداوند (قضا) حاکم شود، هوش و خرد انسانی کارایی خود را از دست میدهد و فرد دچار خطا میشود، همانگونه که پدیدههای عظیم کیهانی مانند ماه و خورشید نیز تحت تأثیر قرار میگیرند.
این بیت در میانهٔ دفاعیهٔ هدهد در برابر سلیمان و در پاسخ به کلاغ بیان میشود. هدهد پیشتر ادعا کرده بود که میتواند دام را در هوا ببیند. اکنون برای رفع اتهام غرور، توضیح میدهد که این توانایی او مطلق نیست و یک استثنای مهم دارد: قضا یا تقدیر الهی.
مولانا با استفاده از استعارههای قدرتمند کیهانی، تأثیر قضا را به تصویر میکشد. همانطور که یک گرفتگی (کسوف) میتواند نور خورشید را بپوشاند یا ماه را در خسوف تاریک کند، قضا نیز میتواند نور عقل و دانش را بپوشاند. «دانش به خواب رفتن» یعنی از کار افتادن موقتیِ بصیرت و هوشیاری. این یک نقص ذاتی در دانش نیست، بلکه نشاندهندهٔ حاکمیت مطلق ارادهٔ الهی بر همه چیز است.
نکتهٔ اصلی این است که حتی روشنبینترین موجودات نیز در برابر تقدیر الهی ناتواناند. هدهد با این سخن، هم از توانایی خود دفاع میکند و هم به قدرت برتر خداوند اعتراف مینماید. این بیت، هستهٔ اصلی بحث جبر و اختیار در مثنوی را نشان میدهد: انسان تا جایی بصیرت و اختیار دارد که قضا پردهای بر چشم عقل او نیفکنده باشد.
- قضا
- تقدیر، سرنوشت، فرمان قطعی خداوند
- دانش
- در اینجا به معنی عقل، هوش، بصیرت و آگاهی
- بگیرد
- دچار گرفتگی شود، گرفته شود (اصطلاح برای کسوف و خسوف)
討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證
除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。
讀者們的提問0
尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。