閱讀› 卷 1› 亞當（願主平安）將那過失歸咎於自己，說：「主啊！我們虧待了自己。」而伊布利斯則將自己的罪過歸咎於真主，說：「因為祢使我迷誤。」› 詩聯 1507
M1:1507 — بحث عقلی گر دُر و مرجان بود / آن دگر باشد که بحث جان بود
M1:1507
含義 · به زبانِ تو — 您的語言 · AI
مولانا میگوید حتی اگر بحثهای عقلی و فلسفی بسیار ارزشمند باشند، هرگز به پایۀ معرفت و تجربۀ درونی و روحی نمیرسند، چرا که این دو از دو جنس متفاوتاند.
در این بخش، مولانا در حال بحث دربارۀ یکی از پیچیدهترین مسائل کلامی، یعنی جبر و اختیار است. او برای روشن کردن تفاوت میان عملی که از روی اختیار انجام میدهیم و حرکتی که بیاراده از ما سر میزند (مانند لرزش دست بیمار)، مثالی میآورد. اما بلافاصله در بیت قبل (۱۵۰۶) تأکید میکند که این نوع استدلالها، «بحث عقل» هستند؛ یعنی تلاشی ذهنی و منطقی برای فهم موضوع.
این بیت (۱۵۰۷) آن نکته را به یک اصل کلی تبدیل میکند. مولانا ارزش بحث عقلی را انکار نمیکند و آن را به «دُر و مرجان» تشبیه میکند که چیزهایی گرانبها و زیبا هستند. با این حال، او فوراً خطی قاطع میان این نوع معرفت و «بحث جان» میکشد. «بحث جان» دیگر استدلال و تحلیل منطقی نیست، بلکه تجربۀ مستقیم، شهود، و درک بیواسطهای است که از اعماق روح برمیآید. این همان معرفتی است که آدم ابوالبشر به آن رسید و مسئولیت عمل خود را پذیرفت، در حالی که ابلیس در دام استدلال عقلی و جدل باقی ماند و گناه خود را به گردن خدا انداخت.
به عبارت دیگر، عقل میتواند راه را تا حدی روشن کند، اما برای درک حقایق عمیق معنوی، باید از ساحت عقل فراتر رفت و به قلمرو «جان» وارد شد. معرفت حقیقی، حاصل اتحاد و تجربۀ درونی است، نه صرفاً نتیجهگیریهای منطقی. ابیات بعدی نیز همین تفاوت را بیشتر میشکافند و نشان میدهند که بادهٔ جان، مستی و قوامی دیگر دارد.
- دُر
- مروارید
- مرجان
- موجودی دریایی که از آن در جواهرسازی استفاده میشود؛ کنایه از چیزهای قیمتی و زیبا
- بحث جان
- شناخت و معرفت شهودی و درونی که از طریق روح حاصل میشود، نه از راه استدلال عقلی.
討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證
除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。
讀者們的提問0
尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。