閱讀› 卷 1› 闡釋聖訓：「在你們生命的日子裡，你們的主有許多恩賜，你們應當去爭取。」› 詩聯 1995
M1:1995 — زان دمی کادم از آن مدهوش گشت / هوش اهل آسمان بیهوش گشت
M1:1995
含義 · به زبانِ تو — 您的語言 · AI
این بیت به قدرت و عظمت «نَفَس الهی» اشاره دارد که در آدم دمیده شد؛ این دم به قدری نیرومند بود که نه تنها آدم را مدهوش کرد، بلکه فرشتگان و اهل آسمان را نیز از خود بیخود ساخت.
مولانا در این بخش از مثنوی دربارهٔ «نفحات» یا نسیمهای رحمت الهی سخن میگوید که در حدیث به آن اشاره شده است. او این نفحات را به «دَم» یا نَفَس معنوی تشبیه میکند که میتواند انسان را از خود فانی کرده و به حق متصل سازد. در ابیات قبل، این «دم» همان بانگ اذان بلال است که پیامبر (ص) را به وجد میآورد و از خود بیخود میکند.
این بیت، برای نشان دادن قدرت بینهایت این «دم الهی»، به ریشهایترین تجلی آن در تاریخ آفرینش بازمیگردد: لحظهای که خداوند از روح خود در کالبد گِلی آدم دمید (اشاره به آیهٔ «نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي»). مولانا میگوید آن نَفَس چنان تأثیر شگرفی داشت که نه فقط آدم را «مدهوش» و سرمست از حضور الهی کرد، بلکه «هوش اهل آسمان»، یعنی فرشتگان، نیز در برابر عظمت آن تاب نیاورد و «بیهوش» گشت. این بیهوشی نماد حیرت، شیفتگی و درک عظمت تجلی روح الهی در انسان است.
به این ترتیب، مولانا میان تجربهٔ عرفانی پیامبر در شنیدن اذان بلال و واقعهٔ ازلی آفرینش آدم پیوندی برقرار میکند. همان نیرویی که در آغاز، آفرینش را به وجد آورد، در قالب «نفحات» و جلوههای معنوی، همواره در جهان جاری است و جانهای آماده مانند جان پیامبر را به همان سرمستی و بیخودی ازلی بازمیگرداند.
- دم
- در اینجا به معنای نَفَس الهی و اشاره به روح خداوند است که در آدم دمیده شد.
- مدهوش
- از خود بیخود، سرمست، کسی که هوش و حواس خود را از دست داده.
- اهل آسمان
- ساکنان آسمان، فرشتگان، کرّوبیان.
- بیهوش گشت
- هوشیاری خود را از دست داد، از خود بیخود شد.
討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證
除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。
讀者們的提問0
尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。