閱讀 卷 1 國王派使者前往撒馬爾罕,召集金匠 詩聯 216

M1:216 — این جهان‌، کوه است و فعل ما ندا / سوی ما آید نداها را صدا»

این جهان‌، کوه است و فعل ما نداسوی ما آید نداها را صدا»
✦ 以your language呈現此詩聯

M1:216

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: این جهان مانند کوهی است و کردار ما ندایی در آن. پژواک آن نداها از همان کوه به سوی ما بازمی‌گردد. معنا: این بیت بیان می‌دارد که اعمال ما در جهان هستی، همچون صدایی در کوهستان، طنینی ایجاد می‌کنند که بازتاب و نتیجهٔ آن‌ها بی‌گمان به خود ما برمی‌گردد.

شرح

مولانا در این بیت به یک قانون بنیادین هستی‌شناختی و اخلاقی اشاره می‌کند: اصل بازتاب اعمال. او این جهان را به کوهی عظیم تشبیه می‌کند که هر ندایی، هر فریادی و هر فعلی که در آن افکنده شود، پژواک همان را به سوی فاعلش بازمی‌گرداند. این بی‌شک تبیینی شیوا از مکافات عمل است؛ یعنی پاداش یا جزای هر کار، در همین دنیا به انجام‌دهندهٔ آن برمی‌گردد. این بیان، نه تنها یک حکم اخلاقی صرف، بلکه یک واقعیت وجودی و گریزناپذیر است که هیچ کس نمی‌تواند از آن بگریزد. هر عمل ما، چه نیک و چه بد، در ساحت هستی موجی می‌آفریند که دیر یا زود به سرچشمه‌اش، یعنی خود ما، باز خواهد گشت. این بیت به ما می‌آموزد که جهان، آینه‌ای تمام‌نماست که کردار ما را به خودمان بازمی‌تاباند و هر بذری که بکاریم، بی‌هیچ کم و کاستی، همان را درو خواهیم کرد. در حقیقت، این یک تأکید قاطع بر مسئولیت تام انسان در قبال اعمال خویش است و تصریح می‌کند که هیچ فعلی در خلاء صورت نمی‌پذیرد و هر عملی، ردی پای خود را در هستی بر جای می‌گذارد و این ردّ، به سوی خودمان بازمی‌گردد. این تعبیر، عمق نگاه مولانا را به قانون علیت و معلولیت در حوزهٔ اخلاق و عمل انسانی نشان می‌دهد و نوعی نگاه «عدل‌مدار» به هستی است، با این تفاوت که این عدل الهی از مسیر «کرم» الهی می‌گذرد و نه صرفاً حسابگری.

نکات کلیدی

  • جهان، آینهٔ اعمال ماست؛ هر عملی، پژواکی دارد که به سوی فاعل بازمی‌گردد و مکافات آن را در همین دنیا خواهیم دید.
  • قانون بازتاب اعمال یک واقعیت گریزناپذیر وجودی است و هیچ فعلی بدون پیامد نمی‌ماند.
  • مسئولیت تام اعمال بر عهدهٔ انسان است و هر فرد، خالق پژواکِ سرنوشت خود است.
  • این بیت تلنگری عمیق برای تأمل در انتخاب‌ها و افعالمان و درک ارتباط تنگاتنگ ما با هستی است.

Sources: d1-s20 · 00:02:45

به زبانِ تو — 您的語言 · AI

討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》,每節詩句皆有引證

除非您分享,否則您的對話僅會留在此裝置上。

讀者們的提問

尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。