M1:2715 — چیست آن کوزه تن محصور ما / اندرو آب حواس شور ما

در این بیت، مولانا از داستان مرد بادیه‌نشین فاصله می‌گیرد و به صراحت معنای تمثیلی آن را بیان می‌کند. او می‌گوید آن کوزهٔ گِلی که مرد عرب با خود حمل می‌کند، در حقیقت نمادی از جسم خاکی و محدود انسان است؛ «تنِ محصور» ما که روح را در خود زندانی کرده است.

آبی که درون این کوزه قرار دارد نیز تمثیل شناخت و ادراک حسی ماست. مولانا این آب را «شور» می‌نامد، زیرا معرفتی که از طریق حواس پنج‌گانه به دست می‌آید، در مقایسه با اقیانوس بی‌کران معرفت الهی، مانند آب شور و ناچیز بیابان است. همان‌طور که مرد عرب از روی ناآگاهی، آب باران را هدیه‌ای گران‌بها برای خلیفه‌ای می‌پنداشت که در کنار رود دجله زندگی می‌کند، انسان نیز اغلب دستاوردهای محدود عقلی و حسی خود را بزرگ می‌شمارد و آن را به پیشگاه خداوند عرضه می‌کند، غافل از آنکه این معرفت در برابر علم مطلق الهی هیچ است.

این بیت نقطهٔ عطفی در داستان است که در آن، روایت ظاهری به یک تفسیر انفسی (درونی) تبدیل می‌شود و به خواننده یادآوری می‌کند که هدف داستان، بیان یک حقیقت معنوی دربارهٔ رابطهٔ انسان با خداست.

This couplet marks a direct interpretive turn in the story of the desert Arab. Rumi explicitly maps the story's elements onto the human spiritual condition. The jar (kūzeh), which the Arab proudly carries to the Caliph, is our physical body—described as maḥṣūr, meaning besieged or confined. It is a vessel, but a limited and imprisoning one.

The water inside is not pure, life-giving spring water; it is the "salty water of our senses" (āb-e ḥawāss-e shūr). The word shūr means brackish or salty, implying impurity and unsuitability for quenching true thirst. It also carries connotations of turmoil and agitation. This water represents the data we gather from our five senses—the empirical knowledge and perceptions that we, like the Arab, often mistake for the ultimate reality and a worthy gift for the Divine.

The allegory's point is that we offer our limited, sense-bound understanding to God, unaware that He is the source of the infinite, sweet ocean of true knowledge (symbolized by the Tigris river in Baghdad). Our most prized possession is, from the divine perspective, a paltry and brackish offering.