M1:604 — ما چو چنگیم و تو زخمه میزنی / زاری از ما نه تو زاری میکنی
M1:604
含義 · به زبانِ تو — 您的語言 · AI
ما در دستان تو مانند یک ساز هستیم؛ ناله و فریادی هم اگر از ما برمیخیزد، در حقیقت صدای خود توست که از وجود ما شنیده میشود و از ما اختیاری نیست.
این بیت، که از زبان مریدان خطاب به وزیر (نماد پیر یا خداوند) بیان میشود، یکی از کلیدیترین مفاهیم عرفانی در مثنوی را به تصویر میکشد: جبر عارفانه.
مریدان خود را به «چنگ» تشبیه میکنند؛ سازی که از خود صدایی ندارد. این نوازنده («تو») است که با «زخمه» زدن، از آن نغمه و ناله برمیآورد. بنابراین، «زاری» و شکایتی که از مریدان شنیده میشود، در واقع اراده و فعل خودشان نیست، بلکه تجلی ارادهٔ الهی است که از طریق آنها به ظهور میرسد. این نگرش، فاعلیت و وجود مستقل را از انسان سلب میکند و او را همچون ابزاری در دست حق میبیند.
این تصویر در ابیات بعدی با تشبیههای دیگری مانند «نای» و «کوه» تقویت میشود. همانطور که نوای نای از نوازنده و صدای کوه از پژواک یک صدای اصلی است، تمام افعال، احساسات و نالههای انسان نیز بازتابی از یک وجود مطلق است. این دیدگاه، رنج و شکایت را از سطح شخصی فراتر میبرد و آن را به بخشی از یک طرح بزرگتر الهی تبدیل میکند که در آن، انسان تنها مجرای ظهور آن است.
- چنگ
- نوعی ساز زهی قدیمی شبیه به هارپ.
- زخمه
- مضراب؛ وسیلهای که با آن به سیمهای ساز ضربه میزنند.
- زاری
- ناله، گریه و فغان، شیون.
討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證
除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。
讀者們的提問0
尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。