M1:636 — گر ز جَبرش آگهی زاریت کو / بینشِ زنجیرِ جبّاریت کو
M1:636
含義 · به زبانِ تو — 您的語言 · AI
این بیت استدلالی است علیه کسانی که از «جبر» برای توجیه گناهان خود استفاده میکنند؛ اگر واقعاً خود را مجبور و اسیر تقدیر الهی میدانی، پس باید مانند یک زندانی واقعی، نالان و بیقرار باشی، نه اینکه از این باور سوءاستفاده کنی.
مولانا در اینجا به یکی از بحثهای کلیدی کلامی و عرفانی، یعنی تقابل «جبر» و «اختیار» میپردازد. او استدلال رایج برخی افراد را به چالش میکشد که میگویند: «اگر گناه میکنم، دست من نیست؛ این سرنوشت و تقدیر الهی است.» مولانا با هوشمندی پاسخ میدهد که ادعای چنین باوری باید با حال و رفتار فرد هماهنگ باشد.
او میگوید: اگر تو واقعاً خود را اسیر و در بند «جبر» الهی میدانی، پس حالت باید شبیه یک زندانی باشد. یک زندانی که به دست و پایش زنجیر بستهاند، شادی و بیخیالی نمیکند، بلکه دائماً در حال ناله و زاری برای آزادی است. پس اگر تو از این «جبر» آگاهی، «زاریات کو؟» چرا بیقراری و تلاش برای رهایی در تو دیده نمیشود؟
در مصرع دوم، او این مفهوم را عمیقتر میکند. صرفاً دانستن یک مفهوم کافی نیست؛ «دیدن» و «شهود» آن لازم است. «بینش زنجیر جباریت کو؟» یعنی کجاست آن بصیرت و چشم دلی که این زنجیرها را ببیند و سنگینی آنها را حس کند؟ کسی که واقعاً به این درک رسیده باشد، از جبر به عنوان بهانهای برای تنبلی و گناه استفاده نمیکند، بلکه این آگاهی او را به تضرع و طلب یاری از همان قدرت مطلق وامیدارد. در واقع، مولانا ریاکاری کسانی را افشا میکند که تنها در هنگام توجیه خطاهایشان به جبر پناه میبرند، اما در کارهایی که به آن علاقه دارند، کاملاً خود را مختار و توانا میبینند.
- جَبر
- اعتقاد به اینکه اعمال انسان از پیش تعیین شده و او اختیاری از خود ندارد؛ سرنوشت محتوم.
- زاریت
- ناله و زاری تو، گریه و بیقراری تو.
- کو
- کجاست؟ (شکل کوتاه شدهٔ «کجا است»).
- بینش
- بصیرت، درک عمیق، دیدن با چشم دل.
- جبّار
- از نامهای خداوند به معنای بسیار قدرتمند، مسلط و کسی که ارادهاش را به کرسی مینشاند.
討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證
除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。
讀者們的提問0
尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。