M1:644 — انبیا را کارِ عُقبی اختیار / جاهلان را کار دنیا اختیار
M1:644
含義 · به زبانِ تو — 您的語言 · AI
این بیت میگوید که هم پیامبران و هم افراد ناآگاه، هر دو با اختیار خود مسیرشان را انتخاب میکنند؛ پیامبران آگاهانه آخرت را برمیگزینند و نادانان، دنیا را.
این بیت در ادامۀ بحث «جبر و اختیار» قرار دارد و به یک نکتۀ کلیدی اشاره میکند. مولانا در بیت قبلی (۶۴۳) به ظاهر حرفی متضاد زده و گفته بود که انبیا در امور دنیا «جبری» هستند و کافران در امور آخرت. اما در این بیت، کلمۀ کلیدی «اختیار» است. مولانا با کنار هم قرار دادن این دو بیت، در حال بازی با معانی این دو مفهوم است.
منظور او این است: پیامبران چنان شیفته و مجذوب عالم معنا و آخرت هستند که دنیا و لذتهایش در نظرشان هیچ جذابیتی ندارد. گویی «مجبورند» که به دنیا بیاعتنا باشند، اما این جبر از جنس زور و فشار بیرونی نیست، بلکه نتیجۀ عشق و انتخاب درونی خودشان است. آنها با تمام وجود و اختیار، راه آخرت را برگزیدهاند. در مقابل، افراد جاهل و دنیاپرست نیز چنان غرق در مادیات هستند که گویی توانایی دیدن و انتخاب آخرت را ندارند. آنها نیز با اختیار کامل، دنیا را انتخاب میکنند.
بنابراین، مولانا نشان میدهد که جبر و اختیار دو روی یک سکهاند. وقتی انسان با تمام وجود چیزی را انتخاب میکند (اختیار)، آن انتخاب چنان بر او مسلط میشود که گویی دیگر گزینهای جز آن ندارد (جبر). انتخاب حقیقی، انسان را به سمت سرنوشتش هدایت میکند.
- عُقبی
- آخرت، جهان دیگر
- اختیار
- انتخاب، گزینش، اراده آزاد
- جاهلان
- نادانان، غافلان، کسانی که از حقیقت بیخبرند
討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證
除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。
讀者們的提問0
尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。