M2:1268 — این قدر تخمی که ماندستت بباز / تا بروید زین دو دم عمر دراز

Este verso es el clímax de una advertencia urgente sobre el paso del tiempo. Rumi se dirige directamente al buscador espiritual, comparando los últimos momentos de la vida con una pequeña cantidad de «semilla» (تخم, tokhm). La vida es corta, apenas «dos alientos» (دو دم, do dam), pero aún contiene un potencial inmenso.

La instrucción es «apostar» o «perder» (بباز, bebāz) esta semilla. En el lenguaje de Rumi, esto no significa desperdiciarla, sino invertirla por completo en una acción espiritual decisiva, sin reservas. Es un acto de fe: entregar lo poco que se tiene con la esperanza de un rendimiento infinitamente mayor. La metáfora agrícola es central: al sembrar esta semilla de esfuerzo espiritual en el campo de los últimos días, puede crecer una «larga vida» (عمر دراز, ‘omr-e derāz). Esta no es una extensión de la vida terrenal, sino la vida eterna del espíritu que se alcanza a través de la aniquilación del ego y la unión con lo Divino.

En el contexto de la historia del espino, donde un hombre pospone la tarea de arrancar una mala hierba hasta que es demasiado tarde, este verso es una llamada a la acción inmediata. No digas «mañana». Usa la fuerza que te queda ahora para sembrar el bien, antes de que el campo de tu vida se vuelva completamente estéril.

این بیت در ادامهٔ تشویق مصرانهٔ مولانا به سالک برای غنیمت شمردن عمر بیان می‌شود. مولانا عمر انسان را به سرمایه‌ای تشبیه می‌کند که اکنون مقدار کمی از آن باقی مانده است. این سرمایه مانند «تخم» یا بذری است که اگر کاشته شود، می‌تواند محصولی بسیار بزرگ‌تر و ماندگارتر به بار آورد.

مصراع اول، «این قدر تخمی که ماندستت بباز»، یک دعوت به عمل است. «باختن» در اینجا به معنای قمار کردن نیست، بلکه به معنای به کار گرفتن، سرمایه‌گذاری کردن و دل از این سرمایهٔ اندک کندن برای به دست آوردن سودی بزرگ‌تر است. یعنی این باقی‌ماندهٔ عمر و توانایی‌ات را در راه معنویت و اعمال نیک «خرج کن» و نگران از دست دادنش نباش.

مصراع دوم، «تا بروید زین دو دم عمر دراز»، نتیجهٔ این سرمایه‌گذاری را نشان می‌دهد. «دو دم» اشاره به همین فرصت بسیار کوتاه و نفس‌های پایانی عمر دارد. مولانا می‌گوید اگر همین فرصت اندک را درست به کار بگیری، نتیجه‌اش یک «عمر دراز» خواهد بود. این «عمر دراز» عمر مادی و دنیوی نیست، بلکه حیات جاودان و معنوی است که از دل این زندگی فانی می‌روید. این بیت، چکیدهٔ این نگاه عرفانی است که کیفیت لحظه‌ها مهم‌تر از کمیت آنهاست و یک لحظهٔ آگاهانه می‌تواند ارزشی ابدی داشته باشد.