M2:1801 — در سجودت کاش روگردانیی / معنی سبحان ربی دانیی

این بیت در ادامهٔ داستان موسی و شبان و عتاب خداوند به موسی بیان می‌شود. خداوند به موسی یادآوری می‌کند که عبادت و ستایش انسان، هر قدر هم که والا به نظر برسد، در برابر عظمت الهی ناقص و آلوده به محدودیت‌های بشری است. همان‌طور که نماز زن مستحاضه با وجود ناپاکی ظاهری از روی رحمت پذیرفته می‌شود، ذکر و عبادت ما نیز که آلوده به «تشبیه» و «چون و چرا» است، به لطف حق مقبول می‌افتد.

مولانا در این بیت به یکی از عمیق‌ترین مفاهیم عرفانی در باب عبادت اشاره می‌کند: حضور «من» در عبادت، خود بزرگ‌ترین حجاب است. سجده، اوج بندگی و نیستی در برابر معبود است. اما تا زمانی که فرد به «سجده کردنِ خود» آگاه است و عملش را می‌بیند، هنوز در حجابِ وجودِ خویش است. «روگردانی» در اینجا به معنای روی برگرداندن از خود و از عمل خویش است. تنها در این حالتِ فنا و بی‌خویشی است که انسان می‌تواند معنای واقعی «سُبْحانَ رَبّیَ الْأَعلی» (پاک و منزه است پروردگار برتر من) را درک کند. تسبیح حقیقی، پاک دانستن خداوند از هر شریک و مانندی است و بزرگ‌ترین شریک پنهان، همان «نفس» عبادت‌کننده است. وقتی «من» کنار می‌رود، تنها «او» می‌ماند و تسبیح، خالص می‌شود.