M2:2704 — شاخ تلخ ار با خوشی وصلت کند / آن خوشی اندر نهادش بر زند

این بیت در ادامه‌ی تمثیل باغبان و درخت خشک و تلخ آمده است. ابلیس در گفتگو با معاویه، خود را به باغبانی تشبیه می‌کند که درختان بی‌ثمر را قطع می‌کند. درخت خشک از باغبان می‌پرسد که گناهش چیست. باغبان پاسخ می‌دهد که جرمش، خشکی و بی‌ثمری‌اش است که از ذات و ریشه‌ی بد او سرچشمه می‌گیرد.

مولانا در این بیت، راه حلی برای این «ذات بد» ارائه می‌دهد: پیوند خوردن. همان‌طور که در باغبانی، شاخه‌ای از یک درخت با میوه‌ی نامرغوب را به تنه‌ی درختی پرثمر و شیرین پیوند می‌زنند تا اصلاح شود، در عالم معنا نیز یک روح با استعدادِ بد یا «طینتِ تلخ» می‌تواند با اتصال به یک منبع معنویِ «شیرین» — مانند یک پیر و مرشد کامل، یک دوست الهی، یا خودِ حقیقت — تغییر ماهیت دهد. آن «خوشی» یا شیرینیِ اصل، در «نهاد» شاخه‌ی تلخ نفوذ می‌کند و آن را دگرگون می‌سازد.

نکته‌ی کلیدی این است که ذات اولیه، سرنوشت محتوم نیست. امکان تحول و تبدیل از طریق «وصلت» و ارتباط با یک منبع حیات‌بخش و نیکو همواره وجود دارد. این بیت امید به تغییر را حتی برای کسانی که از اصل و ریشه‌ای نامناسب برخوردارند، زنده نگه می‌دارد.