M2:60 — گاه نقش خویش ویران میکند / آن پی تنزیه جانان میکند
M2:60
含義 · به زبانِ تو — 您的語言 · AI
بعضی وقتها انسانِ سالک، تصویری را که از خدا در ذهن ساخته، خودش خراب میکند تا به این وسیله، خداوند را از هرگونه شباهت به مخلوقات، پاک و منزه اعلام کند.
این بیت به یکی از مراحل پیچیدهی سلوک عرفانی اشاره دارد. مولانا در ابیات قبل توضیح میدهد که خداوند، در عین بیصورتی، در قالب صورتها و پدیدهها تجلی میکند. این وضعیت دو گروه را پدید میآورد: «مُشَبِّهه» که به صورتها میچسبند و خدا را شبیه مخلوقات میپندارند، و «مُوَحِّد» که تلاش میکنند خدا را از هر صورتی پاک و منزه (تنزیه) بدانند.
این بیت، حالِ سالکی را توصیف میکند که در ابتدا برای فهم خداوند، ناچار به ساختن یک «نقش» یا تصویر ذهنی از اوست. اما در مرحلهای بالاتر، خود او متوجه محدودیت و خطای این تصویر میشود. پس آگاهانه آن «نقش خویش» را «ویران میکند». این ویرانگری، نه از سر کفر، بلکه از روی عشق و برای رسیدن به درکی خالصانهتر است. او این کار را «پی تنزیه جانان میکند»؛ یعنی برای اینکه بگوید معشوق حقیقی (خداوند) برتر و والاتر از هر صورت و خیالی است که در ذهن ما میگنجد.
این عمل، یک گام ضروری در رهایی از بتهای ذهنی و نزدیک شدن به حقیقتِ بیصورتِ خداوند است. سالک میفهمد که هر تصوری از خدا، باز هم یک «صورت» است و باید از آن نیز عبور کرد تا به مقام «حیرت» در برابر ذات بینهایت او رسید.
- تنزیه
- پاک و منزه دانستن خداوند از هرگونه شباهت به مخلوقات و صفات مادی.
- جانان
- معشوق، کنایه از خداوند.
- پی
- برایِ، به خاطرِ، در پیِ.
- نقش
- تصویر، صورت، شکل، تصور ذهنی.
討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證
除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。
讀者們的提問0
尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。