M2:91 — گر لطیفی زشت را در پی کند / تسخری باشد که او بر وی کند
M2:91
含義 · به زبانِ تو — 您的語言 · AI
اگر خداوند که کمال زیبایی و لطافت است، رو به انسانی زشتکردار و ناپاک بیاورد و او را به سوی خود بخواند، این کار نه از سر شایستگی آن انسان، بلکه نوعی استهزاء و آزمون الهی برای اوست.
این بیت در ادامهٔ تأمل سالک در باب جاذبهٔ الهی است. مولانا پیش از این، اشتیاق چشم به نور را مثال زده بود و نتیجه گرفته بود که اشتیاق «چشم دل» نیز به سبب جاذبهٔ «نور بیقیاس» الهی است. سالک پس از درک این حقیقت، به خود مینگرد و از خود میپرسد: وقتی آن وجود بینهایت زیبا و لطیف مرا به سوی خود میخواند، آیا من لایق این کشش هستم یا درونم زشت و «بد پیکر» است؟
این بیت، پاسخ به این پرسش از دیدگاه یک سالک فروتن است. او با خود میگوید اگر یک وجود لطیف و زیبا (خداوند) به دنبال یک موجود زشت و نازیبا (منِ گناهکار) بیاید، این اتفاقی غیرطبیعی است. این نمیتواند نشانهٔ لیاقت و شایستگی من باشد، بلکه باید آن را نوعی «تسخر» یا استهزاء الهی دانست. این مفهوم در عرفان به «مکر الهی» یا امتحان و آزمون تعبیر میشود. یعنی خداوند گاهی به فردی نالایق اقبال میکند تا او را بیازماید و ببیند که آیا این توجه، او را متکبر میسازد یا به خود میآورد و به اصلاح درونش وامیدارد.
بنابراین، این بیت بیانگر نهایت تواضع و خودشناسی سالک است. او حتی اقبال و کشش معشوق ازلی را حمل بر لیاقت خود نمیکند، بلکه آن را آزمونی میبیند که ممکن است برای به سخره گرفتن او طراحی شده باشد. این نگاه، او را از غرور معنوی دور نگه میدارد و به جستجوی آینهای برای شناختن «نقش جان خویش» وامیدارد.
- لطیفی
- موجودی لطیف، ظریف، زیبا و پاک
- در پی کند
- به دنبالش برود، او را طلب کند
- تسخر
- مسخره کردن، ریشخند، استهزاء
- بر وی کند
- نسبت به او انجام دهد
討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證
除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。
讀者們的提問0
尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。