閱讀› 卷 2› 奴隸以自己純潔的猜想,發誓證明同伴的真誠與忠誠› 詩聯 959
M2:959 — گفت شاها بی قنوط عقل نیست / گر تو فرمایی عرض را نقل نیست
M2:959
含義 · به زبانِ تو — 您的語言 · AI
غلام به پادشاه میگوید: «ای پادشاه، اگر شما بگویید که اعمال ما (که مانند عرض هستند) به جهان دیگر منتقل نمیشوند و نتیجهای ندارند، عقل چارهای جز ناامیدی و یأس نخواهد داشت.»
این بیت بخشی از گفتگوی فلسفی میان یک غلام و پادشاه دربارهٔ ماهیت «عَرَض» (پدیدههای ناپایدار و گذرا) و «جوهر» (ذات پایدار) است. غلام تا اینجا استدلال کرده که اعمال انسان، گرچه در ظاهر مانند «عرض» گذرا هستند، اما نتایج پایدار و «جوهری» در جهان دیگر به بار میآورند. پادشاه در بیت قبلی (۹۵۸) سخنان او را به تمسخر گرفته و آن را به قربانی کردن «سایهٔ بز» به جای خود بز تشبیه کرده است؛ یعنی کلام غلام را بیارزش و بیاساس خوانده است.
در این بیت، غلام با احترام اما قاطعانه پاسخ میدهد. او میگوید: «ای پادشاه، اگر فرمان شما این باشد که عرضها (اعمال ما) به جهان باقی منتقل نمیشوند و در آنجا به صورت پاداش یا کیفر ظاهر نمیگردند، در این صورت عقل انسانی به ناامیدی مطلق میرسد.» به عبارت دیگر، اگر اعمال ما هیچ نتیجهٔ ماندگاری نداشته باشند، کل نظام معنایی دین و اخلاق و امید به معاد فرو میریزد و انسان دچار یأس فلسفی میشود. این استدلال، هستهٔ اصلی بحث معاد و مسئولیتپذیری انسان در برابر اعمالش را هدف قرار میدهد.
- قنوط
- ناامیدی، یأس شدید، دلسردی
- عرض
- در فلسفه اسلامی، ویژگی ناپایدار و غیرذاتی یک چیز؛ در اینجا کنایه از اعمال و افعال انسان در این دنیاست که گذرا به نظر میرسند.
- نقل
- انتقال، جابجایی؛ در اینجا به معنای انتقال یافتن به جهان دیگر و تبدیل شدن به صورتی باقی در روز حشر است.
討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》,每節詩句皆有引證
除非您分享,否則您的對話僅會留在此裝置上。
讀者們的提問0
尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。