M3:3921 — یک حکایت گوش کن ای نیک‌پی / مسجدی بد بر کنار شهر ری

این بیت، سرآغاز یکی از داستان‌های تمثیلی و مهم مثنوی است. مولانا با خطاب قرار دادن خواننده («ای نیک‌پی»)، او را برای شنیدن حکایتی شگفت‌انگیز آماده می‌کند. این داستان درباره‌ی مسجدی است که هر کس شب در آن می‌ماند، صبح مرده پیدا می‌شود و به «مسجد عاشق‌کش» معروف است.

این مسجد در واقع نمادی از «دنیا» یا «جسم» است؛ مکانی مقدس که در ظاهر برای عبادت و تعالی ساخته شده، اما در باطن، برای کسانی که به آن دل می‌بندند و در آن «شب» (نماد غفلت و تعلقات دنیوی) را به سر می‌برند، کشنده و مهلک است. مولانا با قرار دادن این مسجد در «کنار شهر ری»، به موقعیت مرزی و آستانه‌ای آن اشاره می‌کند. این مکان، جایی میان عالم ماده و معناست و سالک باید از آن عبور کند، نه اینکه در آن اقامت گزیند. لحن ساده و روایی بیت، مقدمه‌ای آرام برای ورود به ماجرایی پر از رمز و راز عرفانی است.