閱讀› 卷 5› 天生智力的差異，與穆爾太齊賴派的主張相悖，他們認為，天生智力是平等的，而這些增加和差異源於學習、訓練和經驗。› 詩聯 458
M5:458 — این تفاوت عقلها را نیک دان / در مراتب از زمین تا آسمان
M5:458
含義 · به زبانِ تو — 您的語言 · AI
به این حقیقت آگاه باش که عقل و خرد انسانها یکسان نیست و میان درجات گوناگون آن، فاصلهای عظیم، همچون فاصلهٔ زمین تا آسمان، وجود دارد.
مولانا این بخش را با یک اصل اساسی آغاز میکند: برخلاف نظر برخی متکلمان مانند معتزله که عقل همگان را در اصل و فطرت برابر میدانستند و تفاوتها را ناشی از یادگیری و تجربه میپنداشتند، حقیقت آن است که عقلها از ابتدا دارای مراتب و درجات متفاوتی هستند. این بیت، مقدمهای است برای بیان این دیدگاه که استعدادها و ظرفیتهای عقلی، موهبتی و ذاتی است.
این تفاوت، صرفاً یک اختلاف جزئی نیست، بلکه گسترهای وسیع «از زمین تا آسمان» را در بر میگیرد. مولانا در ابیات بعدی، این مراتب را با تمثیلهایی روشنتر میکند: عقلی همچون خورشید تابان است، عقلی دیگر چون ستارهای کمنور. این تصویرسازی نشان میدهد که منشأ همهٔ این عقلها یکی است (نور)، اما حجابها و ظرفیتهای متفاوت، جلوهٔ آن را گوناگون میسازد.
نکتهٔ اصلی مولانا این است که این تفاوت ذاتی، سرنوشت و درک انسان از عالم را رقم میزند. عقلی که به «نور یزدان» متصل است، از هر پدیدهای معنایی متعالی درک میکند (مانند دیدن زیبایی شکارچی در شکار)، در حالی که عقل جزوی و زمینی، تنها به رنج و صورت ظاهری امور محدود میماند (مانند دیدن غم صید). بنابراین، شناخت این مراتب، کلید فهم تفاوت بنیادین میان انسانها در مسیر معنوی است.
- نیک دان
- به خوبی بدان، آگاه باش
- مراتب
- جمع مرتبه؛ درجهها، رتبهها
討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證
除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。
讀者們的提問0
尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。