閱讀› 卷 5› 天生智力的差異，與穆爾太齊賴派的主張相悖，他們認為，天生智力是平等的，而這些增加和差異源於學習、訓練和經驗。› 詩聯 462
M5:462 — عقل جزوی عقل را بدنام کرد / کام دنیا مرد را بیکام کرد
M5:462
含義 · به زبانِ تو — 您的語言 · AI
عقلِ محدود و مادینگر که فقط به دنبال منافع دنیوی است، باعث بدنامی گوهرِ عقل شده و انسان را از رسیدن به خوشبختی و کامیابی واقعی بازداشته است.
در این بخش، مولانا در حال توضیح تفاوت ذاتی میان عقلهاست. او دو نوع عقل را در برابر هم قرار میدهد: «عقل کلی» (که در ابیات قبل به خورشید تشبیه شده) و «عقل جزوی».
عقل جزوی همان عقل معاش و حسابگر است که درگیر امور روزمره، منافع شخصی و محاسبات مادی است. این عقل ابزاری برای زندگی در این دنیاست اما وقتی به تنها راهنمای انسان تبدیل شود، او را از درک حقایق معنوی و اهداف والاتر باز میدارد. به همین دلیل، مولانا میگوید این عقلِ کوتهبین، «آبروی عقل» را برده است؛ یعنی باعث شده مردم گمان کنند که گوهر عقلانیت صرفاً همین حیلهگری و منفعتطلبی دنیوی است.
مصرع دوم نتیجهٔ حاکمیت این عقل را بیان میکند: «کام دنیا مرد را بیکام کرد». «کام» به معنای میل، آرزو و لذت است. کسی که تمام همّ و غمش رسیدن به لذتها و خواستههای دنیوی (کامِ دنیا) باشد، در نهایت از «کامِ» اصلی و حقیقی خود، یعنی سعادت معنوی و وصال به حق، محروم و ناکام میماند. این یک بازی دوسر باخت است: انسان هم به آرامش واقعی در دنیا نمیرسد و هم آخرت را از دست میدهد. بنابراین، این بیت هشداری است در مورد خطرات غرق شدن در عقلانیت ابزاری و فراموش کردن عقل الهی و نورانی که راهنمای حقیقی انسان است.
- عقل جزوی
- عقل معاش، عقل حسابگر و مادینگر که به امور دنیوی و منافع شخصی محدود است.
- کام
- آرزو، میل، مراد، لذت.
- بیکام
- ناکام، محروم از آرزو، نامراد.
討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證
除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。
讀者們的提問0
尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。