閱讀 卷 6 《堅定不移之書》的結尾 詩聯 11

M6:11 — هیچ از گفتن عنان واپس کشید / هیچ اندر غار خاموشی خزید

هیچ از گفتن عنان واپس کشیدهیچ اندر غار خاموشی خزید
✦ 以your language呈現此詩聯

M6:11

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: آیا او هرگز عنان گفتار را بازپس کشید؟ آیا او هرگز در غار خاموشی پنهان شد؟ معنا: این بیت، در مقام استفهام انکاری، می‌پرسد که آیا پیامبری چون نوح در برابر انکار و نپذیرفتن قومش، هرگز از گفتن و دعوت کردن دست کشید و به سکوت پناه برد؟ پاسخ ضمنی، منفی است.

شرح

من به صراحت می‌گویم که مولانا در اینجا از موضعی الهی سخن می‌گوید. پس از آنکه خود اذعان می‌کند که اسرار حقیقی را به کنایات دقیق و مستتر بیان کرده و نه هر گوشی ظرفیت شنیدن راز را دارد، یک استدراک مهم می‌آورد: با این همه، «دعوت وارد است از کردگار». یعنی امر به گفتن و بیان حق، حتی در برابر عدم فهم و انکار مخاطبان، از سوی خداوند صادر شده است و ما را چاره‌ای جز استمرار در آن نیست. اینجاست که این بیت پرسش‌برانگیز مطرح می‌شود: «هیچ از گفتن عنان واپس کشید؟ / هیچ اندر غار خاموشی خزید؟» این پرسش، استفهام انکاری است که پاسخ ضمنی آن «نه» می‌باشد.

آیا پیامبری چون نوح، که نهصد سال پیوسته قومش را به راه راست دعوت کرد و جز افزایش انکار و عناد ندید، هرگز از رسالت خود دست کشید؟ هرگز به کنج خاموشی پناه برد؟ بی‌تردید نه. این، تمثیلی است برای خود مولانا و رسالت مثنوی. رسالت او نیز بیان مداوم حقایق است، فارغ از میزان پذیرش یا عدم پذیرش. همچون ماه که با وجود غوغای سگان، از نورافشانی خود باز نمی‌ماند، زبان حق‌گو نیز به دلیل پارس و علالای منکران، از سخن گفتن بازنمی‌ایستد. ماه بر اساس «خلقت خود می‌تند» و رسالت خویش را به انجام می‌رساند، و مرد خدا نیز همین‌گونه است. این همان سرشت پایدار حق است که از هر مجرایی که بتابد، خلقت خاص خود را دارد و با تغییر شرایط خارجی از مسیر خویش باز نمی‌گردد.

نکات کلیدی

  • دعوت الهی به گفتن حق، حتی در برابر انکار، از سوی کردگار است و باید به آن پایبند بود.
  • مبلغ حقیقت، از عدم پذیرش یا فهم مخاطبان، از رسالت خود بازنمی‌ایستد؛ مانند نوح پیامبر.
  • این بیت تاکید می‌کند که مولانا، با وجود آگاهی از رازناشناسی برخی، به بیان اسرار ادامه خواهد داد.
  • این استمرار، همانند نورافشانی ماه در برابر غوغای سگان است؛ هر پدیده‌ای بر اساس سرشت خود عمل می‌کند.

Sources: d6-s01 · 00:45:03 d6-s01 · 00:47:25

به زبانِ تو — 您的語言 · AI

討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》,每節詩句皆有引證

除非您分享,否則您的對話僅會留在此裝置上。

讀者們的提問

尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。