閱讀› 卷 6› 回到穹頂與寶藏的故事。› 詩聯 2286

M6:2286 — خیز ای داود از خلقان نفیر / ترک آن کردی عوض از ما بگیر

خیز ای داود از خلقان نفیرترک آن کردی عوض از ما بگیر
✦ 以your language呈現此詩聯

M6:2286

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: ای داوود، از غوغای مردم برخیز و از آنان دوری کن. تو که یاران زمینی را ترک گفتی، حال پاداش خود را از ما بگیر. معنا: این بیت خطاب به حضرت داوود، او را فرامی‌خواند که از هیاهوی دنیای انسان‌ها کناره بگیرد و در عوض، پاداش و همراهی الهی را جویا شود، زیرا خداوند خود جبران‌کنندهٔ ترک تعلقات دنیوی است.

شرح

این بیتِ بلند، یکی از درخشان‌ترین جلوه‌های حکمت مولاناست که از زبان حق خطاب به داوود نبی (علیه‌السلام) جاری می‌شود. داوود را فرامی‌خواند که از میان مردم و هیاهو و «نفیرِ» آن‌ها برخیزد. این «نفیر» در اینجا به معنای غوغا و سروصدای دنیوی و بشری است، نه نغمهٔ نی؛ یعنی او را از اجتماع خلق به خلوتگاهی روحانی فرا می‌خواند. این ترکِ معاشرت با مردم، نوعی «جدایی» است، اما نه از نوعِ تنهایی وجودی که نیستی را ناله کند، بلکه از آن «جداییِ سبز» که آغازی‌ست برای وصال به حقیقت.

آن‌گاه به او وعده داده می‌شود: «ترک آن کردی عوض از ما بگیر.» اینجا «ما» خداوند است. یعنی اگر از مردم و تعلقات آن‌ها دست کشیدی، من خودت را عوض آن خواهم شد، من خودت را جبران خواهم کرد. این همان حقیقت پنهان در پس بسیاری از داستان‌های مثنوی است که نشان می‌دهد رها کردنِ غیر، شرطِ رسیدن به حق است. این نشان از کرم و جود بی‌انتهای حق دارد؛ حتی اگر آدمی «آیسان» و کافر باشد یا از بدی‌ها و «کفران» خود رنج ببرد، لطف خداوند آن را به «انابت» و توبه بدل می‌کند.

مولانا با ذکر ماجرای داوود و هم‌آواز شدن کوه‌ها با او، این نکته را ظریفانه منتقل می‌کند. کوه‌ها، این موجودات خاموش و خشن، در پاسخ به نغمهٔ خوش داوود به زمزمه درمی‌آمدند و پرندگان نیز با او هم‌صدا می‌شدند. این‌ها نهادهایی از طبیعت‌اند که گویی «عوض» آن «نفیر» خلقان می‌شوند. طبیعت، آینه‌ای برای انعکاس حال و هوای سالک می‌شود و از این‌رو، «هم‌آوا» شدن کوه با داوود، نمادی از همراهی هستی با سالکی است که روی از خلق برتافته و به حق رو کرده است. این بیت نشان می‌دهد که باب رحمت حق همواره گشوده است و کسانی که از تعلقات دنیا دل برمی‌کنند، هرگز بی‌جبران نمی‌مانند؛ بلکه خود خداوند جبران‌کننده و همراه ایشان خواهد شد. این پیامی سرشار از امید و طراوت است، همان «طرب» مثنوی که جلا دهندهٔ احزان است، حتی در میان جدایی‌ها و ترک تعلقات.

نکات کلیدی

  • دعوت به کناره‌گیری از هیاهوی دنیوی برای دست‌یابی به خلوت روحانی.
  • رها کردن تعلقات زمینی، شرطِ رسیدن به همراهی و جبران الهی است.
  • این «جدایی» از خلق، از نوع تنهایی وجودی نیست، بلکه تلاشی برای وصال به حق است.
  • لطف و رحمت بی‌انتهای خداوند، حتی کفر را به انابت بدل می‌کند.
  • هم‌آوایی طبیعت با سالک، نمادی از همراهی هستی با کسی است که به حق روی می‌آورد.

Sources: d6-s53 · 01:04:05 d6-s53 · 01:08:14

❋

به زبانِ تو — 您的語言 · AI

❋

討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證

除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。

讀者們的提問

尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。