閱讀 卷 6 三位旅人:一位穆斯林、一位基督徒、一位猶太教徒的故事。他們在旅途中找到食物,基督徒和猶太教徒已飽足,說:‘明天再吃這些食物。’穆斯林因為齋戒,儘管飢餓,卻因寡不敵眾而未得食物。 詩聯 2414

M6:2414 — بود مغلوب او به تسلیم و رضا / گفت سمعا طاعة اصحابنا

بود مغلوب او به تسلیم و رضاگفت سمعا طاعة اصحابنا
✦ 以your language呈現此詩聯

M6:2414

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: او با تسلیم و رضایت، مغلوبِ [خواستهٔ آن‌ها] بود؛ گفت: «ای دوستان ما، شنیدیم و اطاعت کردیم.»

معنا: این بیت نشان می‌دهد که مسافر مسلمان، با وجود گرسنگی، به تصمیم دو همسفر دیگرش با خشنودی و پذیرش کامل تن داد.

شرح

در این بیت، مولانا حکایت مسافری مسلمان را بازگو می‌کند که در سفری با دو همسفرِ یهودی و ترسا، قوت و غذایی یافته‌اند. مشکل آنجاست که یهودی و ترسا سیرند و می‌خواهند غذا را برای فردا نگه دارند و بنا بر شرطی (بهترین خواب)، آن را بخورند. اما مسلمان روزه‌دار و گرسنه است. اینجا مولانا وضع مسلمان را با کلمه «مغلوب» توصیف می‌کند: «بود مغلوب او به تسلیم و رضا».

بله، او از سوی دو همسفرش «مغلوب» بود؛ یعنی در موقعیتی قرار گرفته بود که ناچار بود به تصمیم آن‌ها تن دهد. اما نکتهٔ اساسی اینجا در ترکیب «تسلیم و رضا» نهفته است. او با اکراه و عناد تسلیم نشد، بلکه با پذیرش درونی و رضایت قلبی این وضعیت را قبول کرد. من این کلمه «مغلوب» را همواره به «مظلوم» پیوند می‌زنم؛ یعنی او در اینجا مظلوم واقع شده است. و اینجاست که امداد غیبی به سراغش خواهد آمد. خداوند به داد مظلوم می‌رسد و کسی که با تسلیم و رضا در موقعیت ضعف قرار می‌گیرد، دست الهی به یاری‌اش می‌شتابد.

سخن او، «سمعاً طاعةً اصحابنا»، به وضوح این تسلیم را نشان می‌دهد. این عبارتی‌ست که در فرهنگ اسلامی برای پذیرش کامل فرمان الهی یا فرمان ولیّ امر به کار می‌رود؛ «شنیدیم و اطاعت کردیم». اکنون این مسلمان این عبارت را در مواجهه با خواستهٔ دو همسفرش به کار می‌برد. این خود نشان از یک ادب والای باطنی و یک آمادگی روحی برای پذیرش تقدیر دارد. او نمی‌توانست از روی اجبار صرف، این سخن را بگوید، بلکه از عمق جان به آن رضایت داد. این همان چیزی‌ست که از او یک شخصیت سالک می‌سازد. او که جسمش در اوج نیاز بود، روحش بر جسم غالب گشت و به خاطر رعایت ادب رفاقت و باطنی، تن به تصمیمی داد که ظاهراً به زیان او بود. اما همین تسلیم و رضاست که در ادامهٔ داستان، برای او سرچشمهٔ خیر و برکت خواهد شد. او در اینجا ادب خود را به نمایش می‌گذارد و این ادب، او را به مقامی می‌رساند که در نهایت برندهٔ بازی می‌شود. او به معنای واقعی کلمه «تسلیم» شد و می‌دانست که در تسلیم است که فتح حاصل می‌شود.

نکات کلیدی

  • فضیلت تسلیم و رضا، حتی در مواجهه با ناعدالتی ظاهری.
  • امداد غیبی شامل حال کسانی می‌شود که با خشنودی و تسلیم، موقعیت‌های دشوار را می‌پذیرند.
  • اهمیت ادب باطنی و رعایت رفاقت، حتی در موقعیت گرسنگی و نیاز جسمانی.
  • پیروزی نهایی نه با لجبازی، بلکه با رضایت قلبی و تسلیم به تقدیر حاصل می‌شود.
  • نشانه‌های سالک واقعی در رفتارهای روزمره و پاسخ به موقعیت‌های دشوار آشکار می‌شود.

Sources: d6-s56 · 17:33:00

به زبانِ تو — 您的語言 · AI

討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》,每節詩句皆有引證

除非您分享,否則您的對話僅會留在此裝置上。

讀者們的提問

尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。