閱讀 卷 6 帖爾米茲國王宣佈:‘任何在三四天內前往撒馬爾罕,辦理某件要事的人,我將賜予他錦袍、馬匹、奴隸、婢女和黃金。’小丑在村莊裡聽到這個消息,來到王宮,對國王說:‘我至少不能去。’ 詩聯 2519

M6:2519 — جمع گشته بر سرای شاه خلق / تا چرا آمد چنین اشتاب دلق

جمع گشته بر سرای شاه خلقتا چرا آمد چنین اشتاب دلق
✦ 以your language呈現此詩聯

M6:2519

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: مردم بر سرای پادشاه گرد آمدند، تا بدانند که چرا آن دلق با چنین شتابی آمده است. معنا: این بیت صحنهٔ گرد آمدن مردم شهر را در مقابل کاخ پادشاه توصیف می‌کند، در پی ورود شتاب‌زدهٔ پیک، تا جویای علت این عجله و خبر مهمی شوند که او حمل می‌کند. اضطراب و کنجکاوی همگانی در شهر موج می‌زند.

شرح

مولانا در این بیت به زیبایی حال و هوای یک شهر و جماعتی را به تصویر می‌کشد که ناگهان با رخدادی غیرمترقبه مواجه می‌شوند. دلقک یا پیک، با شتابی وصف‌ناپذیر خود را به سرای شاه رسانده، تا جایی که پیش‌تر اشاره شد، اسب‌های زیادی در این راه تلف شده‌اند. این عجلهٔ بی‌سابقه، که از قاعدهٔ معمول خارج است، نه تنها شاه و درباریان را به «فچ‌فچ» و «وهم» می‌اندازد، بلکه دامنهٔ تأثیر خود را به تمامی شهر، از «خاص و عام»، می‌گستراند.

اینجا مولانا هنرمندانه به داستان‌پردازی می‌پردازد و صحنه‌ای اجتماعی-روانی را ترسیم می‌کند. مردم بر در سرای شاه گرد می‌آیند، نه برای جشن یا مراسمی عادی، بلکه برای دریافت پاسخی به «چرایی» این شتاب. آنان در «تشویش» و «توهم» به سر می‌برند و به «فال زدن از قیاس» می‌افتند؛ «یا عدوی قاهری در قصد ماست» یا «بلایی مهلکی از غیب خاسته». این بیت نمایانگر آن است که چگونه یک اتفاق ناگهانی، می‌تواند لایه‌های پنهان اضطراب و گمانه‌زنی را در اذهان عمومی بیدار کند. مولانا در اینجا به هستی‌شناسی انسان می‌پردازد، نه به خود خبر؛ به واکنش در برابر ناشناخته، و به قدرت تخیل مردم در پروراندن ترس‌ها. این دلقک، هر که باشد، با خود نه فقط خبری، که موجی از پرسش و اضطراب آورده است.

نکات کلیدی

  • مولانا به زیبایی روان‌شناسی جمعی و واکنش مردم به رخدادهای غیرمنتظره را ترسیم می‌کند.
  • شتاب غیرعادی پیک، موجی از پرسش و اضطراب در شهر ایجاد می‌کند.
  • مردم در مواجهه با ناشناخته، به گمانه‌زنی و خیال‌پردازی در مورد بلایا روی می‌آورند.
  • این بیت نشان می‌دهد که چگونه یک خبر ناگهانی می‌تواند منجر به اجتماع و کنجکاوی عمومی شود.

Sources: d6-s58 · 00:18:56 d6-s58 · 00:17:25

به زبانِ تو — 您的語言 · AI

討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》,每節詩句皆有引證

除非您分享,否則您的對話僅會留在此裝置上。

讀者們的提問

尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。